İçeriğe geç
Sinek mantarı (Amanita muscaria)
Holger Krisp · CC BY 3.0
Zehirli

Sinek mantarı

Amanita muscaria · Amanitaceae

Parlak kırmızı şapkası ve üzerindeki beyaz siğillerle masallardaki mantar.

FamilyaAmanitaceae
MevsimAğu–Kas
Spor iziBeyaz
Sap boyu5–20 cm
Türkiye kaydı66 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumZehirli

Parlak kırmızı şapkası ve üzerindeki beyaz siğillerle masallardaki mantar. Zehirlidir: muscimol ve ibotenik asit içerir, sarhoşluk, sanrı, kasılma ve bilinç bulanıklığına yol açar. Modern tedaviyle ölüm çok nadirdir, ama çocuklarda ve sanrı amacıyla yiyenlerde zehirlenmeler görülür.

Diğer adları: gelin mantarı

Sinek mantarı

Nasıl tanınır?

Sinek mantarı parça parça

Spor izi: Beyaz Belirgin değil.

Şapka — Sinek mantarı
ŞapkaParlak kırmızı (bazen turuncu-sarı), beyaz ya da sarımsı piramit siğillerle benekli; yağmur siğilleri yıkayabilir.
Lameller — Sinek mantarı
LamellerBeyaz, sapa serbest lameller.
Sap — Sinek mantarı
SapBeyaz, 5–20 cm boy, 1–2 cm kalın, lifli.
Halka — Sinek mantarı
HalkaVar; beyaz, sarkık.
Volva — sap dibindeki kese — Sinek mantarı
Volva — sap dibindeki keseTorba değil: sap dibindeki soğanda 2–4 halka hâlinde pul kalıntıları.

Ne zaman, nerede

Ağu–Kas

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Ara

Sinek mantarı Avrupa'da ağustos–kasım arasında çıkar; sinek mantarının Türkiye GBIF kayıtları ağustos–ekimde, en çok ekimdedir.

Sinek mantarı nerede yetişir?

Sinek mantarı kuzey yarımkürenin ılıman ve kuzey ormanlarında çam, meşe, ladin, göknar, huş ve sedirle ortak yaşam (mikoriza) kurar. Sinek mantarı sıcak bölgelerde yüksek rakımlarda çıkar.

Türkiye'de

Sinek mantarının Türkiye kayıtları en çok Karadeniz (Rize, Artvin, Trabzon) ve Marmara ormanlarındadır.

  • Rize16
  • İstanbul9
  • Artvin5
  • Bursa5
  • Kırklareli4
  • Bolu4
  • Trabzon4
  • Gaziantep3

Haritamızdaki 66 gözlem (GBIF, iNaturalist). Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Doğal ortamında — Sinek mantarı
Doğal ortamında
Doğal ortamında — Sinek mantarı
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Hangi türlerle karıştırılıyor?

Sinek mantarı
Sinek mantarı
İmparator mantarı
İmparator mantarı
Yenen tür

İmparator mantarı Amanita caesarea

Şapkası düzgün turuncu, kenarı çizgili, siğilsiz; lamelleri ve sapı sarı, dibinde beyaz torba volva vardır. Siğilleri yıkanmış sinek mantarı ile karışabilir.

Zehirli maddeler

Sinek mantarının etken maddeleri ibotenik asit ve muscimoldür (merkezi sinir sistemi üzerinde etkili). Sinek mantarındaki muskarin miktarı çok düşüktür. Kaynak

Kaynaklar (6)
Fotoğraf kaynakları (10)