Renge göre mantarlar · 44 tür
Kahverengi mantar çeşitleri
Kahverengi mantar çeşitleri arasında çörek mantarı (Boletus edulis), shiitake ve kuzugöbeği gibi yenen türler de, ölümcül galerina ve sahte kuzugöbeği gibi ölümcül türler de vardır. Kahverengi renk tek başına hiçbir şey söylemez.
-
Yenmez
Almabeni mantarı
Paralepista flaccida
Tricholomataceae
-
Yenen tür
Bal mantarı
Armillaria mellea
Physalacriaceae
-
Yenmez
Beneklisünger mantarı
Suillus collinitus
Suillaceae
-
Yenen tür
Büyük huni şapka
Infundibulicybe geotropa
Tricholomataceae
-
Yenen tür
Çaşır mantarı (kral istiridye)
Pleurotus eryngii
Pleurotaceae
Yetiştirilir
-
Yenmez
Çöp mantarı
Candolleomyces candolleanus
Psathyrellaceae
-
Yenen tür
Çörek mantarı
Boletus edulis
Boletaceae
-
Yenmez
Dumanlı mantar
Clitocybe nebularis
Clitocybaceae
-
Yenmez
Fındık mantarı
Lactarius pyrogalus
Russulaceae
-
Yenen tür
Geyik mantarı
Lactifluus volemus
Russulaceae
-
Zehirli
Gri mürekkep mantarı
Coprinopsis atramentaria
Psathyrellaceae
-
Yenmez
Hindi kuyruğu
Trametes versicolor
Polyporaceae
-
Yenen tür
İstiridye mantarı
Pleurotus ostreatus
Pleurotaceae
Yetiştirilir
-
Yenmez
Kararan mantar
Meripilus giganteus
Meripilaceae
-
Yenmez
Kav mantarı
Fomes fomentarius
Polyporaceae
-
Yenen tür
Kavak mantarı
Cyclocybe cylindracea
Tubariaceae
Yetiştirilir
-
Yenmez
Kızaran gelin mantarı
Amanita rubescens
Amanitaceae
-
Yenmez
Kızaran şemsiye mantarı
Chlorophyllum rhacodes
Agaricaceae
-
Yenmez
Kızıl bolet
Neoboletus erythropus
Boletaceae
-
Yenen tür
Kulak mantarı
Auricularia auricula-judae
Auriculariaceae
-
Yenmez
Kuş yuvası mantarı
Crucibulum laeve
Agaricaceae
-
Yenen tür
Kuzugöbeği
Morchella esculenta
Morchellaceae
-
Yenen tür
Kültür mantarı
Agaricus bisporus
Agaricaceae
Yetiştirilir
-
Yenen tür
Maitake
Grifola frondosa
Grifolaceae
Yetiştirilir
-
Yenen tür
Mıhbaşı mantarı
Marasmius oreades
Marasmiaceae
-
Yenen tür
Nameko
Pholiota microspora
Strophariaceae
Yetiştirilir
-
Zehirli
Panter mantarı
Amanita pantherina
Amanitaceae
-
Yenen tür
Pullu mantar
Cerioporus squamosus
Polyporaceae
-
Yenmez
Pullu mürekkep mantarı
Coprinellus micaceus
Psathyrellaceae
-
Geleneksel kullanım
Reishi
Ganoderma lucidum
Polyporaceae
Yetiştirilir
-
Yenen tür
Sarı saplı craterellus
Craterellus lutescens
Cantharellaceae
-
Zehirli
Sarı sert top mantarı
Scleroderma citrinum
Sclerodermataceae
-
Yenen tür
Shiitake
Lentinula edodes
Omphalotaceae
Yetiştirilir
-
Yenen tür
Sığır dili
Fistulina hepatica
Fistulinaceae
-
Yenen tür
Şemsiye mantarı
Macrolepiota procera
Agaricaceae
-
Yenen tür
Taneli suillus
Suillus granulatus
Suillaceae
-
Yenmez
Yassı reişi mantarı
Ganoderma applanatum
Polyporaceae
-
Yenmez
Yer yıldızı mantarı
Astraeus hygrometricus
Diplocystidiaceae
-
Ölümcül zehirli
Kıvrık kenarlı mantar
Paxillus involutus
Paxillaceae
-
Ölümcül zehirli
Ölümcül galerina
Galerina marginata
Hymenogastraceae
-
Ölümcül zehirli
Ölümcül lepiota
Lepiota brunneoincarnata
Agaricaceae
-
Ölümcül zehirli
Ölümcül lifli şapka
Inosperma erubescens
Inocybaceae
-
Ölümcül zehirli
Ölümcül perdeli mantar
Cortinarius orellanus
Cortinariaceae
-
Ölümcül zehirli
Sahte kuzugöbeği
Gyromitra esculenta
Discinaceae
Kahverengi, mantarlarda en sık görülen şapka rengidir. Bu sayfa kahverengi ton taşıyan türleri bir arada gösterir; ansiklopedideki en kalabalık renk grubu budur.
Mantarcıların "küçük kahverengi mantarlar" diye andığı grup en çok karıştırılan gruptur: aralarında ölümcül galerina gibi ölüm mantarıyla aynı zehri taşıyan türler vardır.
Kahverengi bir mantarı tanımak için şapka altı (lamel, gözenek ya da petek), spor izi, sap, halka ve büyüdüğü yer birlikte değerlendirilir.
Kahverengi mantar çeşitleri: yenir mi, zehirli mi, ne zaman çıkar?
| Mantar | Durum | Mevsim |
|---|---|---|
| Almabeni mantarıParalepista flaccida | Yenmez | Eki–Oca |
| Bal mantarıArmillaria mellea | Yenen tür | Eyl–Oca |
| Beneklisünger mantarıSuillus collinitus | Yenmez | Ağu–Oca, May |
| Büyük huni şapkaInfundibulicybe geotropa | Yenen tür | Eyl–Oca |
| Çaşır mantarı (kral istiridye)Pleurotus eryngii | Yenen tür | Mar–Haz |
| Çöp mantarıCandolleomyces candolleanus | Yenmez | Eyl–Tem |
| Çörek mantarıBoletus edulis | Yenen tür | Haz–Kas |
| Dumanlı mantarClitocybe nebularis | Yenmez | Eki–Oca |
| Fındık mantarıLactarius pyrogalus | Yenmez | Ağu–Kas |
| Geyik mantarıLactifluus volemus | Yenen tür | Haz–Eyl |
| Gri mürekkep mantarıCoprinopsis atramentaria | Zehirli | Eki–Oca, Mar–May |
| Hindi kuyruğuTrametes versicolor | Yenmez | Bütün yıl |
| İstiridye mantarıPleurotus ostreatus | Yenen tür | Eki–Mar |
| Kararan mantarMeripilus giganteus | Yenmez | Oca, Eyl–Eki |
| Kav mantarıFomes fomentarius | Yenmez | Bütün yıl |
| Kavak mantarıCyclocybe cylindracea | Yenen tür | Mar–May, Eyl–Ara |
| Kızaran gelin mantarıAmanita rubescens | Yenmez | Haz–Kas |
| Kızaran şemsiye mantarıChlorophyllum rhacodes | Yenmez | Eyl–Ara |
| Kızıl boletNeoboletus erythropus | Yenmez | Haz–Eki |
| Kulak mantarıAuricularia auricula-judae | Yenen tür | Eki–May |
| Kuş yuvası mantarıCrucibulum laeve | Yenmez | Eki–Mar, May |
| KuzugöbeğiMorchella esculenta | Yenen tür | Mar–May |
| Kültür mantarıAgaricus bisporus | Yenen tür | |
| MaitakeGrifola frondosa | Yenen tür | Ağu–Eki |
| Mıhbaşı mantarıMarasmius oreades | Yenen tür | Nis–May, Eyl–Ara |
| NamekoPholiota microspora | Yenen tür | |
| Panter mantarıAmanita pantherina | Zehirli | Tem–Ara |
| Pullu mantarCerioporus squamosus | Yenen tür | Nis–Haz, Eyl–Eki |
| Pullu mürekkep mantarıCoprinellus micaceus | Yenmez | Mar–Haz, Eki–Kas |
| ReishiGanoderma lucidum | Geleneksel kullanım | Haz–Kas |
| Sarı saplı craterellusCraterellus lutescens | Yenen tür | Eyl–Şub |
| Sarı sert top mantarıScleroderma citrinum | Zehirli | Mar, Ağu–Kas |
| ShiitakeLentinula edodes | Yenen tür | |
| Sığır diliFistulina hepatica | Yenen tür | Ağu–Kas |
| Şemsiye mantarıMacrolepiota procera | Yenen tür | Tem–Kas |
| Taneli suillusSuillus granulatus | Yenen tür | May–Haz, Eyl–Ara |
| Yassı reişi mantarıGanoderma applanatum | Yenmez | Mar, May, Tem–Eki |
| Yer yıldızı mantarıAstraeus hygrometricus | Yenmez | Ara–Oca, Mar–Nis |
| Kıvrık kenarlı mantarPaxillus involutus | Ölümcül zehirli | Haz–Kas |
| Ölümcül galerinaGalerina marginata | Ölümcül zehirli | Ağu–Kas |
| Ölümcül lepiotaLepiota brunneoincarnata | Ölümcül zehirli | Eyl–Kas |
| Ölümcül lifli şapkaInosperma erubescens | Ölümcül zehirli | Nis–Tem |
| Ölümcül perdeli mantarCortinarius orellanus | Ölümcül zehirli | Ağu–Kas |
| Sahte kuzugöbeğiGyromitra esculenta | Ölümcül zehirli | Mar–May |
Durum sütunu rehber içindir, yeme kararı için yeterli değildir. Yabani mantarı uzmana yüz yüze göstermeden yemeyin. Yenen mantarlar · Zehirli mantarlar
Kahverengi ölümcül türler
Ölümcül galerina (Galerina marginata) odun üzerinde demet hâlinde çıkar ve ölüm mantarıyla aynı zehri (amatoksin) içerir; bal mantarıyla karıştırılabilir. Ölümcül lepiota ve ölümcül perdeli mantar da kahverengi tonludur.
Sahte kuzugöbeği (Gyromitra esculenta) kuzugöbeğine benzer ve ölümcül olabilir. Kıvrık kenarlı mantar (Paxillus involutus) tekrar tekrar yiyenlerde ölümle sonuçlanabilen bir bağışıklık tepkisine yol açar.
Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.
- Gri mürekkep mantarı Coprinopsis atramentaria Zehirli
- Kıvrık kenarlı mantar Paxillus involutus Ölümcül zehirli
- Ölümcül galerina Galerina marginata Ölümcül zehirli
- Ölümcül lepiota Lepiota brunneoincarnata Ölümcül zehirli
- Ölümcül lifli şapka Inosperma erubescens Ölümcül zehirli
- Ölümcül perdeli mantar Cortinarius orellanus Ölümcül zehirli
- Panter mantarı Amanita pantherina Zehirli
- Sahte kuzugöbeği Gyromitra esculenta Ölümcül zehirli
- Sarı sert top mantarı Scleroderma citrinum Zehirli
Yenen kahverengi mantarlar
Bu ansiklopedide kahverengi tonlu yenen türler arasında çörek mantarı, kuzugöbeği, shiitake, kültür mantarının kahverengi hâli, kavak mantarı, çaşır mantarı, şemsiye mantarı, maitake ve bal mantarı vardır. Bal mantarı çiğ ya da az pişmiş yenmez. Her türün ayrıntısı kendi sayfasındadır.
Küçük kahverengi mantarlar
Küçük kahverengi mantarlar tek tek tanınması zor, birbirine çok benzeyen türlerdir. Bu gruptan mantar, uzman kesin tanımadan toplanmaz ve yenmez.
Sık sorulan sorular
Kahverengi mantar yenir mi?
Kahverengi mantar türüne göre değişir: çörek mantarı, shiitake ve kuzugöbeği yenir; ölümcül galerina, ölümcül lepiota ve sahte kuzugöbeği ölümcüldür. Kahverengi yabani mantar uzman tanısı olmadan yenmez.
Kahverengi mantarlar zehirli mi?
Kahverengi mantarların bir kısmı zehirli, bir kısmı ölümcüldür; ölümcül galerina ölüm mantarıyla aynı zehri içerir. Renk tek başına zehir ya da güvenlik işareti değildir.
Kahverengi mantar çeşitleri nelerdir?
Kahverengi mantar çeşitleri arasında çörek mantarı, kuzugöbeği, shiitake, kavak mantarı, çaşır mantarı, şemsiye mantarı, bal mantarı ve ölümcül galerina, panter mantarı, sahte kuzugöbeği gibi türler vardır.
Kahverengi mantarın adı nedir?
Kahverengi mantarın adı türe göre değişir. Markette satılan kahverengi mantar çoğunlukla kültür mantarının (Agaricus bisporus) kahverengi hâlidir; kestane mantarı ya da portobello olarak da satılır.
Küçük kahverengi mantarlar zehirli mi?
Küçük kahverengi mantarların bir kısmı ölümcüldür; ölümcül galerina bu görünümdedir. Bu gruptan mantar uzman kesin tanımadan yenmez.
Kahverengi mantar soyulur mu?
Kahverengi kültür mantarı genellikle soyulmaz; nemli bir bezle ya da kısa bir durulamayla temizlenmesi yeterlidir.
Kuzugöbeği ile sahte kuzugöbeği nasıl ayrılır?
Kuzugöbeği ile sahte kuzugöbeği iç yapıyla ayrılır: kuzugöbeği boyuna kesilince içi baştan sona boştur, sahte kuzugöbeğinin içi bölmeli ya da pamuksu doludur. Kesin tanı uzmanındır.
Kahverengi bir mantar yedim, ne yapmalıyım?
Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.
Kaynaklar
- Wikipedia (EN): Galerina marginata en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Gyromitra esculenta en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Boletus edulis en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (5)
- Wikipedia (EN): Paxillus involutus en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Agaricus bisporus en.wikipedia.org
Diğer renkler
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir