İçeriğe geç

Renge göre mantarlar · 44 tür

Kahverengi mantar çeşitleri

Kahverengi mantar çeşitleri arasında çörek mantarı (Boletus edulis), shiitake ve kuzugöbeği gibi yenen türler de, ölümcül galerina ve sahte kuzugöbeği gibi ölümcül türler de vardır. Kahverengi renk tek başına hiçbir şey söylemez.

Kahverengi, mantarlarda en sık görülen şapka rengidir. Bu sayfa kahverengi ton taşıyan türleri bir arada gösterir; ansiklopedideki en kalabalık renk grubu budur.

Mantarcıların "küçük kahverengi mantarlar" diye andığı grup en çok karıştırılan gruptur: aralarında ölümcül galerina gibi ölüm mantarıyla aynı zehri taşıyan türler vardır.

Kahverengi bir mantarı tanımak için şapka altı (lamel, gözenek ya da petek), spor izi, sap, halka ve büyüdüğü yer birlikte değerlendirilir.

Kahverengi mantar çeşitleri: yenir mi, zehirli mi, ne zaman çıkar?

MantarDurumMevsim
Almabeni mantarıParalepista flaccidaYenmezEki–Oca
Bal mantarıArmillaria melleaYenen türEyl–Oca
Beneklisünger mantarıSuillus collinitusYenmezAğu–Oca, May
Büyük huni şapkaInfundibulicybe geotropaYenen türEyl–Oca
Çaşır mantarı (kral istiridye)Pleurotus eryngiiYenen türMar–Haz
Çöp mantarıCandolleomyces candolleanusYenmezEyl–Tem
Çörek mantarıBoletus edulisYenen türHaz–Kas
Dumanlı mantarClitocybe nebularisYenmezEki–Oca
Fındık mantarıLactarius pyrogalusYenmezAğu–Kas
Geyik mantarıLactifluus volemusYenen türHaz–Eyl
Gri mürekkep mantarıCoprinopsis atramentariaZehirliEki–Oca, Mar–May
Hindi kuyruğuTrametes versicolorYenmezBütün yıl
İstiridye mantarıPleurotus ostreatusYenen türEki–Mar
Kararan mantarMeripilus giganteusYenmezOca, Eyl–Eki
Kav mantarıFomes fomentariusYenmezBütün yıl
Kavak mantarıCyclocybe cylindraceaYenen türMar–May, Eyl–Ara
Kızaran gelin mantarıAmanita rubescensYenmezHaz–Kas
Kızaran şemsiye mantarıChlorophyllum rhacodesYenmezEyl–Ara
Kızıl boletNeoboletus erythropusYenmezHaz–Eki
Kulak mantarıAuricularia auricula-judaeYenen türEki–May
Kuş yuvası mantarıCrucibulum laeveYenmezEki–Mar, May
KuzugöbeğiMorchella esculentaYenen türMar–May
Kültür mantarıAgaricus bisporusYenen tür
MaitakeGrifola frondosaYenen türAğu–Eki
Mıhbaşı mantarıMarasmius oreadesYenen türNis–May, Eyl–Ara
NamekoPholiota microsporaYenen tür
Panter mantarıAmanita pantherinaZehirliTem–Ara
Pullu mantarCerioporus squamosusYenen türNis–Haz, Eyl–Eki
Pullu mürekkep mantarıCoprinellus micaceusYenmezMar–Haz, Eki–Kas
ReishiGanoderma lucidumGeleneksel kullanımHaz–Kas
Sarı saplı craterellusCraterellus lutescensYenen türEyl–Şub
Sarı sert top mantarıScleroderma citrinumZehirliMar, Ağu–Kas
ShiitakeLentinula edodesYenen tür
Sığır diliFistulina hepaticaYenen türAğu–Kas
Şemsiye mantarıMacrolepiota proceraYenen türTem–Kas
Taneli suillusSuillus granulatusYenen türMay–Haz, Eyl–Ara
Yassı reişi mantarıGanoderma applanatumYenmezMar, May, Tem–Eki
Yer yıldızı mantarıAstraeus hygrometricusYenmezAra–Oca, Mar–Nis
Kıvrık kenarlı mantarPaxillus involutusÖlümcül zehirliHaz–Kas
Ölümcül galerinaGalerina marginataÖlümcül zehirliAğu–Kas
Ölümcül lepiotaLepiota brunneoincarnataÖlümcül zehirliEyl–Kas
Ölümcül lifli şapkaInosperma erubescensÖlümcül zehirliNis–Tem
Ölümcül perdeli mantarCortinarius orellanusÖlümcül zehirliAğu–Kas
Sahte kuzugöbeğiGyromitra esculentaÖlümcül zehirliMar–May

Durum sütunu rehber içindir, yeme kararı için yeterli değildir. Yabani mantarı uzmana yüz yüze göstermeden yemeyin. Yenen mantarlar · Zehirli mantarlar

Kahverengi ölümcül türler

Ölümcül galerina (Galerina marginata) odun üzerinde demet hâlinde çıkar ve ölüm mantarıyla aynı zehri (amatoksin) içerir; bal mantarıyla karıştırılabilir. Ölümcül lepiota ve ölümcül perdeli mantar da kahverengi tonludur.

Sahte kuzugöbeği (Gyromitra esculenta) kuzugöbeğine benzer ve ölümcül olabilir. Kıvrık kenarlı mantar (Paxillus involutus) tekrar tekrar yiyenlerde ölümle sonuçlanabilen bir bağışıklık tepkisine yol açar.

Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.

Yenen kahverengi mantarlar

Bu ansiklopedide kahverengi tonlu yenen türler arasında çörek mantarı, kuzugöbeği, shiitake, kültür mantarının kahverengi hâli, kavak mantarı, çaşır mantarı, şemsiye mantarı, maitake ve bal mantarı vardır. Bal mantarı çiğ ya da az pişmiş yenmez. Her türün ayrıntısı kendi sayfasındadır.

Küçük kahverengi mantarlar

Küçük kahverengi mantarlar tek tek tanınması zor, birbirine çok benzeyen türlerdir. Bu gruptan mantar, uzman kesin tanımadan toplanmaz ve yenmez.

Sık sorulan sorular

Kahverengi mantar yenir mi?

Kahverengi mantar türüne göre değişir: çörek mantarı, shiitake ve kuzugöbeği yenir; ölümcül galerina, ölümcül lepiota ve sahte kuzugöbeği ölümcüldür. Kahverengi yabani mantar uzman tanısı olmadan yenmez.

Kahverengi mantarlar zehirli mi?

Kahverengi mantarların bir kısmı zehirli, bir kısmı ölümcüldür; ölümcül galerina ölüm mantarıyla aynı zehri içerir. Renk tek başına zehir ya da güvenlik işareti değildir.

Kahverengi mantar çeşitleri nelerdir?

Kahverengi mantar çeşitleri arasında çörek mantarı, kuzugöbeği, shiitake, kavak mantarı, çaşır mantarı, şemsiye mantarı, bal mantarı ve ölümcül galerina, panter mantarı, sahte kuzugöbeği gibi türler vardır.

Kahverengi mantarın adı nedir?

Kahverengi mantarın adı türe göre değişir. Markette satılan kahverengi mantar çoğunlukla kültür mantarının (Agaricus bisporus) kahverengi hâlidir; kestane mantarı ya da portobello olarak da satılır.

Küçük kahverengi mantarlar zehirli mi?

Küçük kahverengi mantarların bir kısmı ölümcüldür; ölümcül galerina bu görünümdedir. Bu gruptan mantar uzman kesin tanımadan yenmez.

Kahverengi mantar soyulur mu?

Kahverengi kültür mantarı genellikle soyulmaz; nemli bir bezle ya da kısa bir durulamayla temizlenmesi yeterlidir.

Kuzugöbeği ile sahte kuzugöbeği nasıl ayrılır?

Kuzugöbeği ile sahte kuzugöbeği iç yapıyla ayrılır: kuzugöbeği boyuna kesilince içi baştan sona boştur, sahte kuzugöbeğinin içi bölmeli ya da pamuksu doludur. Kesin tanı uzmanındır.

Kahverengi bir mantar yedim, ne yapmalıyım?

Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.

Kaynaklar

  1. Wikipedia (EN): Galerina marginata en.wikipedia.org
  2. Wikipedia (EN): Gyromitra esculenta en.wikipedia.org
  3. Wikipedia (EN): Boletus edulis en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (5)
  1. Wikipedia (EN): Paxillus involutus en.wikipedia.org
  2. Wikipedia (EN): Agaricus bisporus en.wikipedia.org

Diğer renkler

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir