İçeriğe geç
Mantar keşfet
Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), şapka, üstten görünüş
Björn Sothmann · CC BY-SA 4.0
Yenmez

Saksağan mantarı

Coprinopsis picacea · Psathyrellaceae

Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), koyu kahverengi-siyah şapkası beyaz yamalarla bezeli, uzun beyaz saplı bir mürekkep mantarıdır; desen saksağanın siyah-beyaz tüylerini andırır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü4 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPsathyrellaceae
MevsimEki–Oca
Spor iziSiyah
Şapka çapı5–8 cm
Sap boyu9–30 cm
Türkiye kaydı50 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), koyu kahverengi-siyah şapkası beyaz yamalarla bezeli, uzun beyaz saplı bir mürekkep mantarıdır; desen saksağanın siyah-beyaz tüylerini andırır. Olgunlaşınca lamelleri kendini eriterek siyah mürekkebe döner. Zehirli olduğu bildirilir, ama kaynaklar arasında görüş ayrılığı vardır; yenmez kabul edilir.

Diğer adları: saksağan mürekkep mantarı Eski / eş adları: Coprinus picaceus

Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Saksağan mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Siyah Hafif nahoş, kimi zaman katran ya da naftalin kokusu olarak tarif edilir.

Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), şapka, üstten görünüş
Şapka5–8 cm yüksekliğinde; önce yumurta, sonra çan biçimli. Gençken beyaz bir örtüyle kaplıdır; örtü yırtılınca koyu kahverengi-siyah zemin üzerinde beyaz yamalar kalır. Yaşlanınca kenarı kıvrılır ve erir.
Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerLameller sık ve serbesttir; beyazdan pembemsi griye, sonra siyaha döner ve sonunda mürekkep gibi erir.
Sap9–30 cm, beyaz, içi boş, kırılgan; dibe doğru hafif kalınlaşır ve kadifemsi olur.

Ne zaman, nerede

Eki–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Saksağan mantarı sonbaharda çıkar; Türkiye kayıtlarının çoğu ekim ve kasımdadır, aralık ve ocakta da görülür.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar EkimKasımAralıkOcak

Rengi SiyahBeyaz

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiDüzceManisaSamsunKastamonuBoluİstanbulKırklareli

Saksağan mantarı nerede yetişir?

Kireçli topraklı yaprak döken ormanlarda, en çok kayın altında, yaprak çöpünde; tek tek ya da birkaç örnek birlikte çıkar.

Saksağan mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 50 kayıt vardır; en çok Kırklareli (Istranca ormanları) ve İstanbul'dan, ayrıca Samsun, Bolu, Düzce, Kastamonu, Bilecik, Manisa, Kocaeli, Muğla, Çanakkale ve Tekirdağ'dan.

Diğer iller: Aydın (1), Balıkesir (1), Bursa (1), Osmaniye (1)

Hangi ayda çıkar

  1. Oca4
  2. Şub1
  3. Mar0
  4. Nis1
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki25
  11. Kas16
  12. Ara3

Türkiye saksağan mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

16 il, 50 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Saksağan mantarı için son gözlemler

Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Saksağan mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Saksağan mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea), şapka, üstten görünüş
Bu sayfadaki tür Saksağan mantarı
Mürekkep mantarı (Coprinus comatus), genel görünüş Yenen tür

Saksağan mantarı değil

Mürekkep mantarı Coprinus comatus

Mürekkep mantarının şapkası uzun silindir biçimli, beyaz ve tüylü pulludur; siyah-beyaz yama deseni yoktur, sapında küçük bir halka bulunur ve çimenlik, yol kenarı gibi açık yerlerde çıkar.

Gri mürekkep mantarı (Coprinopsis atramentaria), genel görünüş Zehirli

Saksağan mantarı değil

Gri mürekkep mantarı Coprinopsis atramentaria

Gri-kahverengi, desensiz şapkalıdır ve kümeler hâlinde, çoğunlukla gömülü odun üzerinde çıkar. Alkolle birlikte yenince ağır zehirlenme yapar.

İçerik notu

Mutfak değeri yoktur; tanınmasının asıl yararı, yenen mürekkep mantarıyla karıştırılmamasıdır.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Saksağan mantarının zehirli olduğu bildirilir; mide-bağırsak yakınmalarına yol açtığı yazılır, bazı kaynaklar ise yenebilirliğini belirsiz sayar. Toplamayın, yemeyin. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Saksağan mantarı yenir mi?

Hayır. Zehirli olduğu ve mide-bağırsak yakınmalarına yol açtığı bildirilir; kaynaklar arasında görüş ayrılığı olduğu için yenmez kabul ediyoruz.

Neden saksağan mantarı deniyor?

Koyu şapkasının üzerindeki beyaz yamalar saksağanın siyah-beyaz tüylerini andırır; Latince adı da saksağan anlamına gelen pica sözcüğünden gelir.

Saksağan mantarı mürekkep mantarı mı?

Evet, mürekkep mantarı grubundandır: olgunlaşınca lamelleri kendini eritip siyah bir sıvıya döner. Ama yenen mürekkep mantarı (Coprinus comatus) ile aynı tür değildir.

Saksağan mantarı nasıl tanınır?

Uzun beyaz sap, çan biçimli koyu şapka ve üstünde beyaz yamalar; lameller siyaha dönüp erir, spor izi siyahtır.

Ne zaman ve nerede çıkar?

Sonbaharda, kireçli topraklı kayın ve meşe ormanlarında, yaprak çöpünde. Türkiye kayıtları en çok ekim ve kasımdadır.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde en çok Kırklareli ve İstanbul'dan, ayrıca Samsun, Bolu, Düzce, Kastamonu ve diğer illerden 50 kayıt vardır.

Saksağan mantarı alkolle tepki verir mi?

Alkolle tepki veren tür yakın akrabası Coprinopsis atramentaria'dır. Saksağan mantarı için böyle bir etki kesin değildir; zaten yenmemelidir.

Saksağan mantarı yetiştirilir mi?

Hayır, yabani bir türdür ve yenmediği için yetiştirilmez.

Saksağan mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde saksağan mantarı mevsimi: Eki–Oca. Saksağan mantarı sonbaharda çıkar; Türkiye kayıtlarının çoğu ekim ve kasımdadır, aralık ve ocakta da görülür.

Saksağan mantarı nerede yetişir?

Kireçli topraklı yaprak döken ormanlarda, en çok kayın altında, yaprak çöpünde; tek tek ya da birkaç örnek birlikte çıkar.

Saksağan mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 50 kayıt vardır; en çok Kırklareli (Istranca ormanları) ve İstanbul'dan, ayrıca Samsun, Bolu, Düzce, Kastamonu, Bilecik, Manisa, Kocaeli, Muğla, Çanakkale ve Tekirdağ'dan.

Saksağan mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Saksağan mantarı şu türlerle karıştırılabilir: mürekkep mantarı (Coprinus comatus, yenen tür) ve coprinopsis atramentaria (Coprinopsis atramentaria, zehirli). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Wikipedia (EN): Coprinopsis picacea en.wikipedia.org
  2. First Nature: Coprinopsis picacea first-nature.com
  3. iNaturalist: Coprinopsis picacea (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
Tüm kaynaklar (4)
  1. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (16)