İçeriğe geç
Mantar keşfet
Mutinus caninus mantarı, genel görünüş
Stu's Images · CC BY-SA 3.0
Yenmez

Mutinus caninus

Mutinus caninus · Phallaceae

Mutinus caninus, yaprak döküntüsü ve çürüyen odun arasında beyaz bir "yumurtadan" çıkan, ince, süngerimsi, soluk turuncu saplı bir kokarmantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü7 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPhallaceae
MevsimNis, Tem–Kas
Spor iziSpor izi alınmaz; sporlar zeytin yeşili-kahverengi yapışkan kütlededir
Boy1–2 cm
Sap boyu10–12 cm
Türkiye kaydı7 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Mutinus caninus, yaprak döküntüsü ve çürüyen odun arasında beyaz bir "yumurtadan" çıkan, ince, süngerimsi, soluk turuncu saplı bir kokarmantardır. Sapın ucu turuncu-kırmızıdır ve üzeri sinekleri çeken, kötü kokulu, zeytin yeşili-kahverengi bir spor kütlesiyle kaplıdır. Zehirli olduğu bilinmez, ama yenmez; yumurta evresinde ölümcül zehirli mantarların genç hâlleriyle karışabilir.

Mutinus caninus mantarı, genel görünüş

Nasıl tanınır?

Mutinus caninus parça parça

Halka yok Spor izi: Spor izi alınmaz; sporlar zeytin yeşili-kahverengi yapışkan kütlededir Olgunken kötü, leş gibi koku; ama Phallus impudicus'tan daha hafiftir.

Mutinus caninus mantarı, şapka, üstten görünüş
ŞapkaAyrı bir şapkası yoktur. Sapın son 1–2 cm'lik ucu turuncu-kırmızıdır ve olgunlaşınca zeytin yeşili-kahverengi, yapışkan, kötü kokulu spor kütlesiyle kaplanır; kütle sinekler tarafından yenince uç parlak turuncu kalır.
Topuz yüzeyiLamel ya da gözenek yoktur; sporlar uçtaki yapışkan kütlede taşınır.
Mutinus caninus mantarı, sap ve sap dibi
Sap10–12 cm boyunda, 1 cm kalınlığında, ince ve hafif kavisli; içi boş, süngerimsi ve gözenekli, soluk sarı ile soluk turuncu arası.
Mutinus caninus mantarı, sap dibindeki volva (kese)
Volva — sap dibindeki keseVar: sap, dipte açık kalan beyaz, yumurta biçimli bir zarın (volva) içinden çıkar. Yumurta 2–3 cm'dir, içinde jöle tabakası bulunur.

Ne zaman, nerede

Nis, Tem–Kas

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nismevsimde
  5. May
  6. Haz
  7. Temmevsimde
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Ara

Mutinus caninus yazın ve sonbaharda çıkar. Türkiye kayıtlarımız nisan, temmuz, ekim ve kasım aylarındadır; en çok ekimde. Artvin'deki ilk kayıt ağustosta toplanmıştır.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar NisanTemmuzAğustosEylülEkimKasım

Rengi Turuncu

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiAkdeniz BölgesiMarmara BölgesiOsmaniyeSamsunİstanbul

Mutinus caninus nerede yetişir?

Yaprak döken ve karışık ormanlarda, yaprak döküntüsü, çürümüş odun ve odun parçaları arasında; bazen park ve bahçelerdeki odun talaşında. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Mutinus caninus Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 7 kayıt vardır: İstanbul 5, Osmaniye ve Samsun birer. Tür Türkiye için ilk kez Artvin'den bildirilmiş (Demirel ve Uzun, 2004), sonra Doğu Karadeniz'den yeni yerlerde de kaydedilmiştir (Anatolian Journal of Botany, 2019).

Hangi ayda çıkar

  1. Oca0
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis2
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem1
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki3
  11. Kas1
  12. Ara0

3 il, 7 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Mutinus caninus için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Mutinus caninus mantarı, doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Mutinus caninus aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Mutinus caninus ile arasındaki ayırt edici fark var.

Mutinus caninus mantarı, genel görünüş
Bu sayfadaki tür Mutinus caninus
Pis kokulu boynuz mantarı (Phallus impudicus), genel görünüş Yenmez

Mutinus caninus değil

Pis kokulu boynuz mantarı Phallus impudicus

Phallus impudicus çok daha iri ve beyazdır; spor kütlesi sapın ucuna oturan ayrı, petekli bir başlıktadır ve kokusu çok daha güçlüdür. Mutinus caninus ince, turuncumsu ve başlıksızdır.

Lisanslı fotoğraf bulunamadı Yenmez

Mutinus caninus değil

Mutinus elegans Mutinus elegans

Mutinus elegans daha uzun, sivri uçludur ve turuncu rengi sapın ucuna doğru giderek koyulaşır; spor kütlesi sapın daha uzun bir kısmını kaplar. Ayrım her zaman kesin değildir.

Ölüm mantarı (Amanita phalloides), genel görünüş Ölümcül

Mutinus caninus değil

Ölüm mantarı Amanita phalloides

Yumurta evresinde Mutinus caninus ile ölüm mantarının genç hâli dışarıdan beyaz bir topa benzer. Boyuna kesildiğinde kokarmantar yumurtasında jöle tabakası ve sap taslağı görülür; ölüm mantarı yumurtasında şapka, lamel ve sap taslağı vardır, jöle yoktur. Beyaz yumurtaları asla yemeyin.

Puf mantarı (Lycoperdon perlatum), genel görünüş Yenen tür

Mutinus caninus değil

Puf mantarı Lycoperdon perlatum

Puf mantarının içi gençken baştan sona beyaz ve homojendir, jöle tabakası yoktur; dışı küçük dikenciklerle kaplıdır. Kokarmantar yumurtası pürüzsüzdür ve kesitte jöle görülür.

İçerik notu

Mutfak değeri yoktur; olgun hâli kötü kokar.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Mutinus caninus'un zehirli olduğu bilinmez; bazı kaynaklar yumurta evresinin yenebildiğini yazar, çoğu ise türü kokusu ve değeri nedeniyle yenmez sayar. Asıl risk, beyaz yumurta evresinin ölümcül zehirli Amanita türlerinin genç hâlleriyle karışmasıdır. Yemeyin. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Mutinus caninus yenir mi?

Önerimiz yememektir. Zehirli olduğu bilinmez, ama kokusu kötüdür ve yumurta evresi ölümcül zehirli mantarların genç hâlleriyle karışabilir.

Mutinus caninus zehirli mi?

Kaynaklarda zehirli olduğuna dair bilgi yoktur. Risk, türün kendisinden çok benzerleriyle karıştırılmasıdır.

Mutinus caninus neden kötü kokar?

Sapın ucundaki yapışkan spor kütlesi leş gibi kokar ve sinekleri çeker. Sinekler kütleyi yerken sporları başka yerlere taşır.

Mutinus caninus yumurtası neye benzer?

2–3 cm'lik, beyaz, yumuşak bir yumurtaya benzer; dibinde beyaz kök benzeri iplikler vardır. Kesildiğinde içinde jöle tabakası ve turuncumsu sap taslağı görülür.

Mutinus caninus Phallus impudicus'tan nasıl ayrılır?

Phallus impudicus iri ve beyazdır, spor kütlesi ayrı bir petekli başlıktadır. Mutinus caninus ince, turuncumsu ve başlıksızdır; kokusu daha hafiftir.

Mutinus caninus nerede ve ne zaman çıkar?

Yaprak döken ve karışık ormanlarda, döküntü ve çürük odun arasında; yazın ve sonbaharda.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde İstanbul, Osmaniye ve Samsun'dan 7 kayıt vardır; ilk Türkiye kaydı Artvin'dendir.

Mutinus caninus'un Türkçe adı var mı?

Yaygın kullanılan, kaynaklı bir Türkçe adı bulamadık; bu yüzden Latince adıyla anıyoruz. Kokarmantarlar grubundandır.

Mutinus caninus hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde mutinus caninus mevsimi: Nis, Tem–Kas. Mutinus caninus yazın ve sonbaharda çıkar. Türkiye kayıtlarımız nisan, temmuz, ekim ve kasım aylarındadır; en çok ekimde. Artvin'deki ilk kayıt ağustosta toplanmıştır.

Mutinus caninus nerede yetişir?

Yaprak döken ve karışık ormanlarda, yaprak döküntüsü, çürümüş odun ve odun parçaları arasında; bazen park ve bahçelerdeki odun talaşında. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Mutinus caninus Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 7 kayıt vardır: İstanbul 5, Osmaniye ve Samsun birer. Tür Türkiye için ilk kez Artvin'den bildirilmiş (Demirel ve Uzun, 2004), sonra Doğu Karadeniz'den yeni yerlerde de kaydedilmiştir (Anatolian Journal of Botany, 2019).

Mutinus caninus hangi mantarlarla karıştırılır?

Mutinus caninus şu türlerle karıştırılabilir: pis kokulu boynuz mantarı (Phallus impudicus, yenmez), mutinus elegans (Mutinus elegans, yenmez), ölüm mantarı (Amanita phalloides, ölümcül) ve puf mantarı (Lycoperdon perlatum, yenen tür). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Demirel ve Uzun (2004), Turkish Journal of Botany 28: Two New Records of Phallales for the Mycoflora of Turkey journals.tubitak.gov.tr
  2. Anatolian Journal of Botany (2019) 3(2): Türkiye'deki Phallales'lerin yayılışına katkılar dergipark.org.tr
  3. Wikipedia (EN): Mutinus caninus en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (7)
  1. First Nature: Mutinus caninus, Dog Stinkhorn first-nature.com
  2. iNaturalist: Mutinus caninus (Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  3. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  4. MushroomExpert: Mutinus caninus mushroomexpert.com
Fotoğraf kaynakları (10)