İçeriğe geç
Mantar keşfet
Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), genel görünüş
Holger Krisp · CC BY 3.0
Yenmez

Beneklisünger mantarı

Suillus collinitus · Suillaceae

Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), çam altında çıkan, kestane ile kızıl kahve, nemliyken kaygan şapkalı, sarı gözenekli ve halkasız bir sünger mantarıdır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü4 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaSuillaceae
MevsimMay, Ağu–Oca
Spor iziOkra kahve
Şapka çapı4–11 cm
Sap boyu4–8 cm
Türkiye kaydı15 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), çam altında çıkan, kestane ile kızıl kahve, nemliyken kaygan şapkalı, sarı gözenekli ve halkasız bir sünger mantarıdır. Sapının dibindeki pembe miselyum en belirgin işaretidir. Bazı kaynaklar iyi pişince yenebildiğini yazar, ama kaygan şapka derisi kimi kişilerde ishal ve alerjik tepkiye yol açabilir; önerimiz yememektir.

Eski / eş adları: Boletus collinitus, Suillus fluryi

Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Beneklisünger mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Okra kahve Hafif ve belirgin değil; eti sarı, kesilince renk değiştirmez.

Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), şapka, üstten görünüş
Şapka4–11 cm, dışbükey sonra yayvan; kestane, kızıl kahve ile koyu kahve, üzerinde ince ışınsal lifler; nemliyken çok kaygan, kuruyunca parlak.
Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), şapka altındaki gözenekler, alttan görünüş
GözeneklerLamel yerine küçük, köşeli, altın sarısı gözenekler; yaşlandıkça zeytin-sarıya döner, basınca belirgin renk değiştirmez.
Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), sap ve sap dibi
Sap4–8 cm, sarı, aşağıya doğru kahverengimsi; üst kısmında kahverengi benekler, dibinde pembe miselyum.

Ne zaman, nerede

May, Ağu–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. Maymevsimde
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Ilıman iklimde sonbahardan kış ortasına kadar çıkar. Türkiye kayıtlarımız ocak, mayıs ve ağustos–aralık arasındadır; en çok ekim ve aralıkta.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar OcakMayısAğustosEylülEkimKasımAralık

Rengi KahverengiKırmızı

Görüldüğü bölgeler Karadeniz Bölgesiİç Anadolu BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiManisaIspartaSamsunAnkaraSakaryaBoluBursaİstanbul

Beneklisünger mantarı nerede yetişir?

Yalnız çamla ortak yaşar: kızılçam, Halep çamı ve karaçam gibi çamların altında, çoğunlukla kireçli topraklarda; Akdeniz ikliminin çam ormanlarında yaygındır. Topraktan tek tek ya da gruplar hâlinde çıkar.

Beneklisünger mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 15 kayıt vardır: İstanbul 5, Ankara 3, Manisa 2; Sakarya, Isparta, Samsun, Bolu ve Bursa birer. Tür, Bolu-Abant yolundan toplanan örnekle DergiPark'ta yayımlanmış bir çalışmada da yer alır (Akkoyunlu ve ark., 2025, Anatolian Journal of Botany).

Hangi ayda çıkar

  1. Oca1
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May3
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu1
  9. Eyl1
  10. Eki4
  11. Kas1
  12. Ara4

8 il, 15 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Beneklisünger mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Beneklisünger mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Beneklisünger mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Beneklisünger mantarı (Suillus collinitus), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Beneklisünger mantarı
Taneli suillus mantarı (Suillus granulatus), genel görünüş Yenen tür

Beneklisünger mantarı değil

Taneli suillus Suillus granulatus

En yakın benzeridir; şapkası daha açık turuncu-kahvedir, sap dibinde pembe miselyum yoktur ve gençken gözenekleri süt rengi damlacıklar sızdırır.

Kıvrık kenarlı mantar (Paxillus involutus), genel görünüş Ölümcül

Beneklisünger mantarı değil

Kıvrık kenarlı mantar Paxillus involutus

Şapkası da kahverengi ve nemliyken yapışkandır, ama altında gözenek değil sapa doğru inen lameller vardır ve şapka kenarı içe kıvrıktır; basınca kahverengileşir.

Halkalı suillus (Suillus luteus) Yenen tür

Beneklisünger mantarı değil

Halkalı suillus Suillus luteus

Sapında belirgin zarımsı bir halka vardır; beneklisünger mantarında halka hiç yoktur.

İçerik notu

Mutfak değeri orta ile düşüktür; eti yumuşak ve suludur. Türkiye'de toplanan örneklerin özütleriyle antioksidan, genotoksisite ve antifungal etki üzerine laboratuvar çalışmaları yapılmıştır; bunlar insanda kullanım anlamına gelmez.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Bazı kaynaklar beneklisünger mantarının iyi pişince yenebildiğini yazar, ama kaygan şapka derisi kimi kişilerde ishale ve alerjik tepkilere yol açabilir ve sünger mantarları zehirli türlerle karışabilir. Önerimiz yememektir. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Beneklisünger mantarı yenir mi?

Önerimiz yememektir. Bazı kaynaklar iyi pişince yenebildiğini yazar, ama kaygan şapka derisi kimi kişilerde ishal ve alerjik tepki yapabilir.

Beneklisünger mantarı zehirli mi?

Ölümcül zehirli sayılmaz; asıl sorun kaygan şapka derisinin sindirim rahatsızlığı yapabilmesi ve zehirli türlerle karıştırılma olasılığıdır.

En kolay nasıl tanınır?

Çam altında çıkması, kaygan kestane rengi şapka, sarı gözenekler, halkasız sap ve sap dibindeki pembe miselyum birlikte bakıldığında ayırt edicidir.

Taneli suillustan farkı nedir?

Taneli suillusun şapkası daha açık renklidir, gözenekleri gençken süt rengi damla sızdırır ve sap dibinde pembe miselyum yoktur.

Hangi ağaçların altında çıkar?

Yalnız çamların altında; özellikle kızılçam, Halep çamı ve karaçam ormanlarında, çoğu zaman kireçli toprakta.

Ne zaman çıkar?

Sonbahardan kış ortasına kadar; Türkiye kayıtlarımızın çoğu ekim ve aralıktadır.

Kesince rengi değişir mi?

Hayır, sarı eti kesilince belirgin renk değiştirmez; bu, kesilince maviye dönen birçok sünger mantarından ayırır.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde İstanbul, Ankara, Manisa, Sakarya, Isparta, Samsun, Bolu ve Bursa'dan 15 kayıt vardır.

Beneklisünger mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde beneklisünger mantarı mevsimi: May, Ağu–Oca. Ilıman iklimde sonbahardan kış ortasına kadar çıkar. Türkiye kayıtlarımız ocak, mayıs ve ağustos–aralık arasındadır; en çok ekim ve aralıkta.

Beneklisünger mantarı nerede yetişir?

Yalnız çamla ortak yaşar: kızılçam, Halep çamı ve karaçam gibi çamların altında, çoğunlukla kireçli topraklarda; Akdeniz ikliminin çam ormanlarında yaygındır. Topraktan tek tek ya da gruplar hâlinde çıkar.

Beneklisünger mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 15 kayıt vardır: İstanbul 5, Ankara 3, Manisa 2; Sakarya, Isparta, Samsun, Bolu ve Bursa birer. Tür, Bolu-Abant yolundan toplanan örnekle DergiPark'ta yayımlanmış bir çalışmada da yer alır (Akkoyunlu ve ark., 2025, Anatolian Journal of Botany).

Beneklisünger mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Beneklisünger mantarı şu türlerle karıştırılabilir: taneli suillus (Suillus granulatus, yenen tür), kıvrık kenarlı mantar (Paxillus involutus, ölümcül) ve halkalı suillus (Suillus luteus, yenen tür). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Akkoyunlu, Dülger ve Dülger (2025), Anatolian Journal of Botany 9(1): 11-15: Evaluation of antifungal activities of the ethanolic extract of the macrofungus Suillus collinitus against dermatophytes dergipark.org.tr
  2. Wikipedia (EN): Suillus collinitus en.wikipedia.org
  3. iNaturalist: Suillus collinitus (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
Tüm kaynaklar (4)
  1. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (9)