İçeriğe geç
Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), genel görünüş
Michel Langeveld · CC BY-SA 4.0
Yenmez

Almabeni mantarı

Paralepista flaccida · Tricholomataceae

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), iğne ve yaprak döküntüsü üzerinde, çoğu zaman halka ya da kalabalık gruplar hâlinde çıkan, turuncu-kahverengi, huni biçimli şapkalı bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü7 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaTricholomataceae
MevsimEki–Oca
Spor iziBeyaz ile krem arası
Şapka çapı4–10 cm
Sap boyu3–5 cm
Türkiye kaydı20 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), iğne ve yaprak döküntüsü üzerinde, çoğu zaman halka ya da kalabalık gruplar hâlinde çıkan, turuncu-kahverengi, huni biçimli şapkalı bir mantardır. Lamelleri sapa doğru uzanır ve sıktır. Yenebilirliği kaynaklarda tartışmalıdır ve zehirli huni mantarlarıyla karışır; bu yüzden burada yenmez olarak gösterilir.

Diğer adları: alma beni mantarı Eski / eş adları: Lepista flaccida, Clitocybe flaccida, Lepista inversa

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), doğal ortamında

Nasıl tanınır?

Almabeni mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz ile krem arası Hafif tatlımsı ya da belirsiz; eti ince ve açık renklidir.

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), şapka, üstten görünüş
Şapka4–10 cm; önce dışbükey, sonra ortası çukurlaşıp huni biçimini alır, kenarı uzun süre içe kıvrık kalır. Turuncu-kahverengi, tarçın ya da tilki rengi; kuruyunca solar, yüzeyi düz ve mattır.
Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerLameller sıktır, sapa doğru iner (dekurrent); önce krem, sonra soluk turuncu-kahverengi olur.
Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), sap ve sap dibi
Sap3–5 cm, şapkayla aynı ya da biraz daha açık renkli, liflidir; dibi beyaz miselyumla toprağa ve döküntüye tutunur.

Ne zaman, nerede

Eki–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Almabeni mantarı sonbaharın sonu ve kışın çıkar; kayıtlarımız ekimden ocağa uzanır, en çok ocak, ekim ve aralıkta. Mayısta tek bir kayıt vardır.

Almabeni mantarı nerede yetişir?

Çam, ladin ve kayın gibi ağaçların altında, iğne yaprak ve yaprak döküntüsünde; çürüyen bitki artığıyla beslenir. Çoğunlukla kalabalık gruplar ya da peri halkaları oluşturur.

Almabeni mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 20 kayıt vardır: İstanbul 9, Manisa 6 ve Bolu 5. Kayıtlar Marmara, Ege ve Batı Karadeniz ormanlarında toplanır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca7
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May1
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki6
  11. Kas1
  12. Ara5

Türkiye almabeni mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

3 il, 20 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Almabeni mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Almabeni mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Almabeni mantarı
Lisanslı fotoğraf bulunamadı Zehirli

Almabeni mantarı değil

Zehirli huni mantarı (Paralepistopsis amoenolens) Paralepistopsis amoenolens

Akdeniz ülkelerinde zehirlenmeye yol açmış bu tür de turuncumsu ve hunimsidir; yedikten günler sonra el ve ayaklarda yanma, ağrı ve kızarıklık (eritromelalji) yapar. Belirgin, hoş bir koku taşıması ve açık sarımsı lamelleriyle ayrılır, ama ayrım deneyim ister.

Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), genel görünüş Yenen tür

Almabeni mantarı değil

Büyük huni şapka Infundibulicybe geotropa

Büyük huni şapka çok daha iridir (şapka 20 cm'ye, sap 15 cm'ye ulaşır), krem-ten rengindedir ve şapkasının ortasında belirgin bir tümsek bulunur. Almabeni turuncu-kahverengi, daha küçük ve kısa saplıdır.

Huni mantarı (Clitocybe gibba) (Clitocybe gibba) Yenmez

Almabeni mantarı değil

Huni mantarı (Clitocybe gibba) Clitocybe gibba

Clitocybe gibba daha açık, pembemsi-ten rengindedir ve şapkası incedir; lamelleri beyaz kalır. Almabeninin şapkası daha koyu turuncu-kahverengidir ve lamelleri yaşlandıkça kahverengileşir.

İçerik notu

Eti ince ve hafif ekşimsi olarak tarif edilir; mutfak değeri düşüktür.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Almabeni mantarı bazı kaynaklarda yenebilir, bazılarında kalitesiz ya da sindirimi bozan tür diye geçer. Asıl tehlike, aynı renk ve biçimdeki Paralepistopsis amoenolens'tir: günler sonra başlayan, haftalarca süren el-ayak yanmasına yol açar. Turuncu, huni biçimli mantarları yemeyin. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Almabeni mantarı yenir mi?

Önerimiz yememektir. Kaynaklar yenebilirliği konusunda ayrışır ve tür, el-ayak yanmasına yol açan zehirli Paralepistopsis amoenolens'e çok benzer.

Almabeni mantarı zehirli mi?

Kendisi ölümcül zehirli sayılmaz; bazı kişilerde mide-bağırsak rahatsızlığı bildirilir. Asıl risk zehirli benzeriyle karıştırılmasıdır.

Alma beni mantarı nasıl tanınır?

Turuncu-kahverengi, huni biçimli şapka, sapa doğru inen sık lameller, krem spor izi ve iğne ya da yaprak döküntüsünde kalabalık gruplar hâlinde çıkması ana işaretlerdir.

Almabeni mantarı nerede çıkar?

Çam, ladin ve kayın gibi ağaçların altında, döküntü üzerinde; çoğu zaman halka ya da kalabalık gruplar hâlinde.

Almabeni mantarı ne zaman çıkar?

Sonbaharın sonunda ve kışın; kayıtlarımız ekimden ocağa uzanır.

Almabeni mantarı büyük huni şapkadan nasıl ayrılır?

Büyük huni şapka çok daha iri, krem-ten renkli ve uzun saplıdır, şapkasının ortasında tümsek vardır. Almabeni daha küçük, turuncu-kahverengi ve kısa saplıdır.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde İstanbul, Manisa ve Bolu'dan 20 kayıt vardır.

Paralepista flaccida'nın Türkçe adı nedir?

iNaturalist'teki Türkçe adı almabeni mantarıdır; alma beni mantarı diye ayrı yazıldığı da olur.

Almabeni mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde almabeni mantarı mevsimi: Eki–Oca. Almabeni mantarı sonbaharın sonu ve kışın çıkar; kayıtlarımız ekimden ocağa uzanır, en çok ocak, ekim ve aralıkta. Mayısta tek bir kayıt vardır.

Almabeni mantarı nerede yetişir?

Çam, ladin ve kayın gibi ağaçların altında, iğne yaprak ve yaprak döküntüsünde; çürüyen bitki artığıyla beslenir. Çoğunlukla kalabalık gruplar ya da peri halkaları oluşturur.

Almabeni mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 20 kayıt vardır: İstanbul 9, Manisa 6 ve Bolu 5. Kayıtlar Marmara, Ege ve Batı Karadeniz ormanlarında toplanır.

Almabeni mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Almabeni mantarı şu türlerle karıştırılabilir: zehirli huni mantarı (Paralepistopsis amoenolens) (Paralepistopsis amoenolens, zehirli), büyük huni şapka (Infundibulicybe geotropa, yenen tür) ve huni mantarı (Clitocybe gibba) (Clitocybe gibba, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Kaynaklar

  1. Sevindik ve ark. (2025), Molecules: Paralepista flaccida ekstraksiyon ve antioksidan çalışması pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Erbiai ve ark. (2023), Molecules: iki yabani mantarda antioksidan özellikler pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Wikipedia (EN): Paralepista flaccida en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (7)
  1. First Nature: Lepista flaccida first-nature.com
  2. Wikipedia (EN): Paralepistopsis amoenolens en.wikipedia.org
  3. iNaturalist: Paralepista flaccida (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  4. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (14)