İçeriğe geç
Mantar keşfet
Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), genel görünüş
Nova Patch · CC BY-SA 4.0
Yenmez

Portakal kabuğu mantarı

Aleuria aurantia · Pyronemataceae

Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), yere atılmış portakal kabuğunu andıran, içi parlak turuncu, dışı daha soluk ve kadifemsi, sapsız bir fincan mantarıdır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü7 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPyronemataceae
MevsimEyl–Oca
Spor iziBeyaz
Şapka çapı1–10 cm
Türkiye kaydı7 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), yere atılmış portakal kabuğunu andıran, içi parlak turuncu, dışı daha soluk ve kadifemsi, sapsız bir fincan mantarıdır. Patika kenarlarında, çıplak ve bozulmuş toprakta, çakıllı yerlerde gruplar hâlinde çıkar. Zehirli olduğu bilinmez; bazı kaynaklar yenebilir der, ama ince, küçük ve kırılgandır, mutfak değeri azdır. Önerimiz yememektir.

Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), doğal ortamında

Nasıl tanınır?

Portakal kabuğu mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz Belirgin kokusu yoktur.

Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), şapka, üstten görünüş
Şapka1–10 cm, sapsız fincan ya da çanak biçimli; büyüdükçe yayvanlaşır, kenarı dalgalanır ve yırtılır. İç (üst) yüzü parlak portakal turuncusu ve pürüzsüzdür.
Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), düz alt yüzey, yakın plan
Düz alt yüzeyLamel ya da gözenek yoktur. Dış yüzü daha soluk turuncu ve ince kadifemsi, beyazımsı tozlu görünür.
SapSapı yoktur ya da çok kısadır; fincan doğrudan toprağa oturur.

Ne zaman, nerede

Eyl–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Portakal kabuğu mantarı sonbahar ve kışın çıkar. Türkiye gözlemleri eylülden ocağa uzanır; en çok ekimde.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar OcakEylülEkimKasımAralık

Rengi Turuncu

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiİzmirMuğlaKastamonuBoluİstanbulKırklareli

Portakal kabuğu mantarı nerede yetişir?

Orman yolları ve patika kenarlarında, yeni açılmış ya da sıkışmış çıplak toprakta, çakıl ve kumlu yerlerde, çimen arasında; çoğu zaman sık gruplar hâlinde. Topraktaki çürüyen bitki artıklarıyla beslenir.

Portakal kabuğu mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 7 kayıt vardır: Bolu 2, İstanbul, Kastamonu, İzmir, Kırklareli ve Muğla birer. Tür Trabzon Tonya'da karışık orman toprağında (Uzun ve Kaya, 2022) ve Kocaeli Yuvacık havzasında köknar ormanında (2018) da kaydedilmiştir.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca2
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki3
  11. Kas2
  12. Ara0

6 il, 7 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Portakal kabuğu mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), doğal ortamında
Doğal ortamında
Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Portakal kabuğu mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Portakal kabuğu mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Portakal kabuğu mantarı (Aleuria aurantia), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Portakal kabuğu mantarı
Sarcoscypha coccinea (Sarcoscypha coccinea) Yenmez

Portakal kabuğu mantarı değil

Sarcoscypha coccinea Sarcoscypha coccinea

İçi parlak kırmızıdır, kısa bir sapı vardır ve topraktan değil, yere düşmüş ya da gömülü ölü dallardan çıkar; çoğunlukla kış sonu ve ilkbaharda görülür.

Caloscypha fulgens (Caloscypha fulgens) Yenmez

Portakal kabuğu mantarı değil

Caloscypha fulgens Caloscypha fulgens

Sarımsı turuncudur, ilkbaharda iğne yapraklıların altında çıkar; kenarı ve dış yüzü zedelenince ya da yaşlanınca mavi-yeşil lekelenir.

Otidea onotica (Otidea onotica) Yenmez

Portakal kabuğu mantarı değil

Otidea onotica Otidea onotica

Fincan değil, bir yanı yarık, kulak biçimli ve dik durur; rengi sarımsı turuncu ile pembemsi arasıdır. Yaprak döken orman toprağında çıkar.

Scutellinia scutellata (Scutellinia scutellata) Yenmez

Portakal kabuğu mantarı değil

Scutellinia scutellata Scutellinia scutellata

Çok daha küçüktür (1–1,5 cm), turuncu-kırmızı ve kenarında kirpik gibi koyu kıllar vardır; nemli odun ya da toprak üzerinde çıkar.

İçerik notu

Mutfak değeri azdır; ince ve kırılgandır.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Portakal kabuğu mantarının zehirli olduğu bilinmez; bazı kaynaklar yenebildiğini yazar. Ama ince, küçük ve kırılgandır, mutfak değeri azdır ve sağlık iddiası taşımaz. Önerimiz yememektir. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Portakal kabuğu mantarı yenir mi?

Zehirli olduğu bilinmez ve bazı kaynaklar yenebilir der, ama ince ve kırılgandır, mutfak değeri azdır. Önerimiz yememektir.

Portakal kabuğu mantarı zehirli mi?

Kaynaklarda zehirli olduğuna dair bilgi yoktur. Turuncu fincan mantarlarının çoğu da zehirli bilinmez; tehlikeli bir benzeri yoktur.

Neden portakal kabuğu denir?

Parlak turuncu, kıvrık kenarlı fincanları yere atılmış portakal kabuğuna çok benzer; dışarıdan bakan biri gerçekten kabuk sanabilir.

Kırmızı fincan mantarından nasıl ayrılır?

Scarlet elf cup (Sarcoscypha coccinea) kırmızıdır, kısa saplıdır ve ölü dallardan çıkar. Portakal kabuğu mantarı turuncudur, sapsızdır ve çıplak topraktan çıkar.

Nerede ve ne zaman çıkar?

Sonbahar ve kışın; orman yolları ve patika kenarlarında, çıplak ve bozulmuş toprakta, çakıl arasında, çoğu zaman gruplar hâlinde.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde Bolu, İstanbul, Kastamonu, İzmir, Kırklareli ve Muğla'dan 7 kayıt vardır; Trabzon ve Kocaeli'deki makrofungus çalışmalarında da kaydedilmiştir.

Portakal kabuğu mantarının Türkçe adı nereden geliyor?

"Portakal kabuğu mantarı" iNaturalist'teki Türkçe addır ve İngilizce "orange peel fungus" adıyla aynı anlamdadır.

Portakal kabuğu mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde portakal kabuğu mantarı mevsimi: Eyl–Oca. Portakal kabuğu mantarı sonbahar ve kışın çıkar. Türkiye gözlemleri eylülden ocağa uzanır; en çok ekimde.

Portakal kabuğu mantarı nerede yetişir?

Orman yolları ve patika kenarlarında, yeni açılmış ya da sıkışmış çıplak toprakta, çakıl ve kumlu yerlerde, çimen arasında; çoğu zaman sık gruplar hâlinde. Topraktaki çürüyen bitki artıklarıyla beslenir.

Portakal kabuğu mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 7 kayıt vardır: Bolu 2, İstanbul, Kastamonu, İzmir, Kırklareli ve Muğla birer. Tür Trabzon Tonya'da karışık orman toprağında (Uzun ve Kaya, 2022) ve Kocaeli Yuvacık havzasında köknar ormanında (2018) da kaydedilmiştir.

Portakal kabuğu mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Portakal kabuğu mantarı şu türlerle karıştırılabilir: sarcoscypha coccinea (Sarcoscypha coccinea, yenmez), caloscypha fulgens (Caloscypha fulgens, yenmez), otidea onotica (Otidea onotica, yenmez) ve scutellinia scutellata (Scutellinia scutellata, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Uzun ve Kaya (2022), KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi 25(1): Macromycetes Determined in Tonya (Trabzon) District dergipark.org.tr
  2. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi (2018) 18(2): Macrofungi determined in Yuvacık Basin (Kocaeli) dergipark.org.tr
  3. Wikipedia (EN): Aleuria aurantia en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (7)
  1. First Nature: Aleuria aurantia, Orange Peel Fungus first-nature.com
  2. iNaturalist: Aleuria aurantia (Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  3. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  4. MushroomExpert: Aleuria aurantia mushroomexpert.com
Fotoğraf kaynakları (8)