İçeriğe geç
Mantar keşfet
Amanita citrina mantarı, genel görünüş
Norbert Nagel · CC BY-SA 3.0
Yenmez

Amanita citrina

Amanita citrina · Amanitaceae

Amanita citrina, meşe, kayın ve çam ormanlarında çıkan, soluk limon sarısı ya da beyaz şapkalı, şapkası krem renkli yamalarla benekli bir Amanita türüdür.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü5 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaAmanitaceae
MevsimAğu–Ara
Spor iziBeyaz
Şapka çapı4–10 cm
Sap boyu6–8 cm
Türkiye kaydı16 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Amanita citrina, meşe, kayın ve çam ormanlarında çıkan, soluk limon sarısı ya da beyaz şapkalı, şapkası krem renkli yamalarla benekli bir Amanita türüdür. Sapın dibinde kenarlı, yuvarlak bir soğan, sapta da sarkık bir halka vardır; çiğ patates kokar. Kendisi ölümcül sayılmaz, ama ölüm mantarına çok benzediği ve yenebilirliği kaynaklarda tartışmalı olduğu için yenmez.

Eski / eş adları: Amanita mappa

Amanita citrina mantarı, genel görünüş

Nasıl tanınır?

Amanita citrina parça parça

Spor izi: Beyaz Çiğ patates ya da patates filizi kokusu; tadı hoş değildir.

Amanita citrina mantarı, şapka, üstten görünüş
Şapka4–10 cm; önce yarım küre, sonra yayvanlaşır. Soluk limon sarısı, yeşilimsi sarı ya da beyaz (var. alba); üzerinde kolayca silinebilen krem ile soluk kahverengi arası yamalar bulunur.
Amanita citrina mantarı, şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerLameller beyaz ile krem arası, sık ve serbesttir.
Amanita citrina mantarı, sap ve sap dibi
Sap6–8 cm, beyazımsı ya da soluk sarı; dibinde belirgin, yuvarlak, kenarı keskin bir soğan bulunur.
Amanita citrina mantarı, genel görünüş
HalkaVar: sapın üst kısmında sarkık, beyaz ile soluk sarı arası bir halka.
Amanita citrina mantarı, sap dibindeki volva (kese)
Volva — sap dibindeki keseTorba biçimli açık volva yoktur; soğanın üst kenarında dar bir volva kalıntısı (kenar) görülür.

Ne zaman, nerede

Ağu–Ara

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Amanita citrina yaz sonundan kışa dek çıkar. Türkiye kayıtlarımızın çoğu ekim ayındadır; eylül, kasım ve aralıkta da kayıt vardır.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar AğustosEylülEkimKasımAralık

Rengi SarıBeyaz

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiMarmara BölgesiÇanakkaleBoluİstanbulKırklareli

Amanita citrina nerede yetişir?

Meşe, kayın ve çam gibi ağaçlarla mikorizal ortaklık kurar; özellikle asidik, kumlu topraklı ormanlarda yaygındır. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Amanita citrina Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 16 kayıt vardır: İstanbul 6, Kırklareli 5, Bolu 4 ve Çanakkale 1. Tür, Türkiye'de toplanıp ITS dizilemesiyle tanımlanan Amanita örnekleri arasında da yer alır (Tapan ve ark., 2024).

Hangi ayda çıkar

  1. Oca0
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl1
  10. Eki10
  11. Kas4
  12. Ara1

Türkiye amanita citrina haritası: bütün iller ve aylar →

4 il, 16 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Amanita citrina için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Amanita citrina mantarı, doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Amanita citrina aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Amanita citrina ile arasındaki ayırt edici fark var.

Amanita citrina mantarı, genel görünüş
Bu sayfadaki tür Amanita citrina
Ölüm mantarı (Amanita phalloides), genel görünüş Ölümcül

Amanita citrina değil

Ölüm mantarı Amanita phalloides

Ölüm mantarının şapkası zeytin yeşili ile sarımsı yeşil arası ve genellikle yamasızdır; sap dibinde açık, torba gibi beyaz bir volva bulunur ve patates kokmaz. Amanita citrina'nın şapkası soluk limon sarısı ve yamalıdır, dipte kenarlı yuvarlak bir soğan vardır. Ayrım deneyim ister; sarımsı Amanita'ları yemeyin.

Ak ölüm meleği mantarı (Amanita virosa), genel görünüş Ölümcül

Amanita citrina değil

Ak ölüm meleği Amanita virosa

Beyaz Amanita citrina (var. alba) ak ölüm meleğine benzer. Ak ölüm meleğinin sapı pullu-tüylüdür ve dipte torba gibi açık bir volva vardır; patates kokmaz.

Panter mantarı (Amanita pantherina), genel görünüş Zehirli

Amanita citrina değil

Panter mantarı Amanita pantherina

Panter mantarının şapkası kahverengidir ve beyaz, düzenli siğillerle benekli olur; soğanın üstünde "çorap kenarı" gibi kıvrık bir kenar bulunur. Amanita citrina soluk sarı ve krem yamalıdır.

İçerik notu

Tadı hoş olmayan, çiğ patates kokulu bir mantardır; mutfak değeri yoktur.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Amanita citrina ölümcül zehirli sayılmaz; bazı kaynaklar yenebilir, bazıları yenmez ya da şüpheli diye geçer ve az miktarda bufotenin içerdiği bildirilir. Asıl tehlike, ölümcül zehirli ölüm mantarı ve ak ölüm meleğiyle karıştırılmasıdır. Sarımsı ya da beyaz Amanita'ları yemeyin. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Amanita citrina yenir mi?

Önerimiz yememektir. Kaynaklar yenebilirliği konusunda ayrışır ve tür, ölümcül zehirli ölüm mantarına çok benzer.

Amanita citrina zehirli mi?

Ölümcül zehirli sayılmaz; az miktarda bufotenin içerdiği bildirilir. Asıl risk ölüm mantarıyla karıştırılmasıdır.

Amanita citrina ölüm mantarından nasıl ayrılır?

Amanita citrina'nın şapkası soluk limon sarısı ve krem yamalıdır, dipte kenarlı yuvarlak bir soğan vardır ve çiğ patates kokar. Ölüm mantarı zeytin yeşilidir, genelde yamasızdır ve dipte açık, torba gibi bir volva taşır.

Amanita citrina neden patates kokar?

Kokusu kaynaklarda çiğ patates ya da patates filizi diye tarif edilir ve türün en kolay saha işaretlerinden biridir; ama tek başına güvenli ayrım sağlamaz.

Beyaz Amanita citrina var mı?

Evet; var. alba diye anılan beyaz biçimi vardır. Bu biçim ak ölüm meleğiyle karışabilir.

Amanita citrina nerede ve ne zaman çıkar?

Meşe, kayın ve çam ormanlarında, özellikle asidik topraklarda; yaz sonundan kışa dek, en çok ekimde.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde İstanbul, Kırklareli, Bolu ve Çanakkale'den 16 kayıt vardır.

Amanita citrina'nın Türkçe adı var mı?

Yaygın kullanılan, kaynaklı bir Türkçe adı bulamadık; bu yüzden Latince adıyla anıyoruz. İngilizce adı false death cap'tir.

Amanita citrina hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde amanita citrina mevsimi: Ağu–Ara. Amanita citrina yaz sonundan kışa dek çıkar. Türkiye kayıtlarımızın çoğu ekim ayındadır; eylül, kasım ve aralıkta da kayıt vardır.

Amanita citrina nerede yetişir?

Meşe, kayın ve çam gibi ağaçlarla mikorizal ortaklık kurar; özellikle asidik, kumlu topraklı ormanlarda yaygındır. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Amanita citrina Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 16 kayıt vardır: İstanbul 6, Kırklareli 5, Bolu 4 ve Çanakkale 1. Tür, Türkiye'de toplanıp ITS dizilemesiyle tanımlanan Amanita örnekleri arasında da yer alır (Tapan ve ark., 2024).

Amanita citrina hangi mantarlarla karıştırılır?

Amanita citrina şu türlerle karıştırılabilir: ölüm mantarı (Amanita phalloides, ölümcül), ak ölüm meleği (Amanita virosa, ölümcül) ve panter mantarı (Amanita pantherina, zehirli). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Tapan ve ark. (2024), Biology Bulletin 51(6): Antioxidant Activities of Some Edible and Poisonous Amanita Species from Türkiye doi.org
  2. Wikipedia (EN): Amanita citrina en.wikipedia.org
  3. First Nature: Amanita citrina, False Deathcap first-nature.com
Tüm kaynaklar (5)
  1. iNaturalist: Amanita citrina (Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (12)