İçeriğe geç
Mantar keşfet
Ağulu mantar (Omphalotus olearius), genel görünüş
Daniel Capilla / Daniel Capilla · CC BY-SA 4.0
Zehirli

Ağulu mantar

Omphalotus olearius · Omphalotaceae

Zeytin, meşe ve başka yapraklı ağaçların dibinde, kök ve kütükler üzerinde demet hâlinde çıkan, parlak turuncu renkli zehirli bir mantar.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü7 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaOmphalotaceae
MevsimEki–Oca
Spor iziKrem-beyaz
Şapka çapı5–12 cm
Sap boyu5–12 cm
Türkiye kaydı16 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumZehirli

Zeytin, meşe ve başka yapraklı ağaçların dibinde, kök ve kütükler üzerinde demet hâlinde çıkan, parlak turuncu renkli zehirli bir mantar. Sapa doğru inen sık lamelleri vardır ve karanlıkta hafifçe ışıldayabilir; sarı horoz mantarıyla karıştırılır.

Ağulu mantar (Omphalotus olearius), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Ağulu mantar parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Krem-beyaz Belirgin değil; eti sarı-turuncu ve liflidir.

Ağulu mantar (Omphalotus olearius), genel görünüş
Şapka5–12 cm, önce dışbükey, sonra huni biçimli; parlak turuncu ile turuncu-kahve, ipeksi parlak, kenarı dalgalı.
Ağulu mantar (Omphalotus olearius), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerSık, ince, gerçek lameller; sapa doğru iner (dekurrent); şapkayla aynı turuncu renkte.
Ağulu mantar (Omphalotus olearius), sap ve sap dibi
Sap5–12 cm, sert, dibe doğru incelir; turuncu, çoğu zaman demet hâlinde birbirine bitişik.

Ne zaman, nerede

Eki–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Ağulu mantar sonbaharda ve kışın başında çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekimden ocağa uzanır.

Tipi Zehirli

Görüldüğü aylar OcakEkimKasımAralık

Rengi Turuncu

Görüldüğü bölgeler Karadeniz Bölgesiİç Anadolu BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiManisaİzmirMuğlaKaramanYalovaİstanbulBalıkesirKırklareli

Ağulu mantar nerede yetişir?

Zeytin, meşe, kestane gibi yapraklı ağaçların kütükleri, kökleri ve gövde dipleri üzerinde demetler hâlinde yetişir; Akdeniz ikliminde yaygındır.

Ağulu mantar Türkiye'de nerede bulunur?

Ağulu mantarın Türkiye kayıtları daha çok Ege ve Marmara'dan gelir: İzmir, Manisa, Balıkesir, Yalova, İstanbul ve Kırklareli; Osmaniye ve Samsun'da da kaydı vardır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca3
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki6
  11. Kas3
  12. Ara4

Türkiye ağulu mantar haritası: bütün iller ve aylar →

11 il, 16 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Ağulu mantar için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Ağulu mantar (Omphalotus olearius), doğal ortamında
Doğal ortamında
Ağulu mantar (Omphalotus olearius), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Hangi türlerle karıştırılıyor?

Ağulu mantar aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Ağulu mantar ile arasındaki ayırt edici fark var.

Ağulu mantar (Omphalotus olearius), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Ağulu mantar
Sarı horozmantarı (Cantharellus cibarius), genel görünüş Yenen tür

Ağulu mantar değil

Sarı horozmantarı Cantharellus cibarius

Sarı horoz mantarı tek tek topraktan çıkar, odun üzerinde demet yapmaz; şapkanın altında gerçek lamel değil, sapa inen kalın, çatallı, kör kenarlı sırtlar vardır. Rengi yumurta sarısıdır, eti beyazımsıdır ve hafif kayısı kokar.

Sahte horoz mantarı (Hygrophoropsis aurantiaca) Yenmez

Ağulu mantar değil

Sahte horoz mantarı Hygrophoropsis aurantiaca

Daha küçüktür, turuncu lamelleri sık ve çatallıdır, genellikle iğne yapraklı ormanda toprak ya da çürük odun üzerinde çıkar.

Kükürt mantarı (Laetiporus sulphureus), genel görünüş Yenen tür

Ağulu mantar değil

Kükürt mantarı Laetiporus sulphureus

Kükürt mantarı da turuncudur ama lamel yerine gözenekli raf katları yapar. Ağulu mantarın gerçek lamelleri vardır ve demet hâlinde çıkar.

Zehirli maddeler

Ağulu mantarın zehirli etkisi illudin S adlı bileşikle açıklanır. Lamellerinde biyolüminesans (hafif yeşilimsi ışıma) görülebilir. Kaynak

Sık sorulanlar

Ağulu mantar zehirli mi?

Evet. İlludin S içerir; şiddetli kusma, ishal ve kramp yapar. Pişirmek zehri yok etmez.

Ağulu mantar nasıl tanınır?

Ağaç dibinde, kök ya da kütük üzerinde demet hâlinde çıkan parlak turuncu şapkalar, sapa inen sık ve ince gerçek lameller ve krem-beyaz spor izi.

Sarı horoz mantarından nasıl ayrılır?

Sarı horoz mantarı topraktan tek tek çıkar ve altında lamel yerine kalın, çatallı sırtlar taşır. Ağulu mantar odun üzerinde demet yapar ve gerçek, ince lamellidir.

Ağulu mantar karanlıkta parlar mı?

Lamellerinde hafif yeşilimsi bir ışıma (biyolüminesans) görülebilir; ancak her örnekte ve gün ışığında fark edilmez.

Türkiye'de nerede yetişir?

Zeytin ve meşe gibi yapraklı ağaçların dibinde. GBIF kayıtları İzmir, Manisa, Balıkesir, Yalova, İstanbul, Kırklareli, Osmaniye ve Samsun'dan gelir.

Ne zaman çıkar?

Sonbaharda ve kış başında; Türkiye kayıtları ekimden ocağa kadardır.

Ağulu mantar hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde ağulu mantar mevsimi: Eki–Oca. Ağulu mantar sonbaharda ve kışın başında çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekimden ocağa uzanır.

Ağulu mantar nerede yetişir?

Zeytin, meşe, kestane gibi yapraklı ağaçların kütükleri, kökleri ve gövde dipleri üzerinde demetler hâlinde yetişir; Akdeniz ikliminde yaygındır.

Ağulu mantar Türkiye'de nerede görülür?

Ağulu mantarın Türkiye kayıtları daha çok Ege ve Marmara'dan gelir: İzmir, Manisa, Balıkesir, Yalova, İstanbul ve Kırklareli; Osmaniye ve Samsun'da da kaydı vardır.

Ağulu mantar hangi mantarlarla karıştırılır?

Ağulu mantar şu türlerle karıştırılabilir: sarı horoz mantarı (Cantharellus cibarius, yenen tür), sahte horoz mantarı (Hygrophoropsis aurantiaca, yenmez) ve kükürt mantarı (Laetiporus sulphureus, yenen tür). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Yamaç ve ark. (2022), International Journal of Medicinal Mushrooms: Omphalotus olearius antioksidan etkinlik karşılaştırması pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Adanacıoğlu ve ark. (2014), ANADOLU (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü): Türkiye makromantar genetik kaynakları I. Ege Bölgesi dergipark.org.tr
  3. Vikipedi (TR): Ağulu mantar tr.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (7)
  1. Wikipedia (EN): Omphalotus olearius en.wikipedia.org
  2. First Nature: Omphalotus olearius first-nature.com
  3. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  4. iNaturalist: Türkiye gözlemleri inaturalist.org
Fotoğraf kaynakları (12)