İçeriğe geç
Mantar keşfet
Kav mantarı (Fomes fomentarius), genel görünüş
Thomas Boe · CC BY 4.0
Yenmez

Kav mantarı

Fomes fomentarius · Polyporaceae

Kav mantarı (Fomes fomentarius), kayın ve huş gibi yaprak döken ağaçların gövdesinde at nalı biçiminde büyüyen, odunsu, çok yıllık ve yenmeyen bir raf mantarıdır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü8 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPolyporaceae
MevsimYıl boyu
Spor iziBeyaz ile soluk sarı
Şapka çapı5–45 cm
Türkiye kaydı27 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Kav mantarı (Fomes fomentarius), kayın ve huş gibi yaprak döken ağaçların gövdesinde at nalı biçiminde büyüyen, odunsu, çok yıllık ve yenmeyen bir raf mantarıdır. Gri ile kahverengi arası, halka halka katmanlı üst yüzü ve krem renkli gözenekli alt yüzüyle tanınır. İç dokusu yüzyıllarca ateş yakmak için kav olarak kullanılmıştır; 5.000 yıllık Buzadam Ötzi'nin yanında da kav mantarı parçaları bulunmuştur.

Diğer adları: kav, at nalı mantarı, ağaç mantarı Eski / eş adları: Polyporus fomentarius

Kav mantarı (Fomes fomentarius), doğal ortamında

Kav mantarı ne işe yarar?

Kav mantarı yüzyıllarca ateş yakmak için kullanıldı: meyve gövdesinin iç dokusu işlenerek kav (İngilizce amadou) denen, kıvılcımla kolay tutuşan keçemsi bir malzeme yapılırdı (Wikipedia). Kav aynı zamanda şapka ve giysi yapımında da kullanılmıştır. Alplerde bulunan 5.000 yıllık Buzadam Ötzi'nin yanında dört parça kav mantarı bulunması, bu kullanımın ne kadar eski olduğunu gösterir.

Kav mantarı yenmez; sert ve odunsu eti mutfakta kullanılmaz. Ormanda ağaç mantarlarını tanımak için diğer raf mantarlarıyla, örneğin reishi ile karşılaştırabilirsiniz. Türkiye gözlemleri mantar haritasında, bütün türler mantar türleri sayfasında.

Kav mantarı ağaca zarar verir mi?

Evet, kav mantarı yaralı ağaçlara girip odunda beyaz çürüklük yapar ve zamanla gövdeyi zayıflatır (Wikipedia). Genellikle yaşlı, yaralı ya da ölmekte olan ağaçlarda görülür ve ağaç öldükten sonra da çürütmeyi sürdürerek ormanda odunun toprağa dönmesini sağlar. Park ve yol kenarındaki ağaçlarda görülmesi, gövdenin kırılma riski açısından uzmana gösterilmesi gereken bir işarettir.

Nasıl tanınır?

Kav mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz ile soluk sarı Hafif mantarımsı; eti sert, mantar tıpası gibi, yenmez. Üst yüze potasyum hidroksit damlatılınca kan kırmızısına döner (Wikipedia).

Kav mantarı (Fomes fomentarius), şapka, üstten görünüş
Şapka5–45 cm, at nalı biçimli, sert ve odunsu; üst yüz gümüş grisi ile kahverengi, bazen neredeyse siyah, her yılın büyümesiyle halka halka katmanlı; kenarı yuvarlak ve açık renkli.
Kav mantarı (Fomes fomentarius), şapka altındaki gözenekler, alttan görünüş
GözeneklerLamel yok; alt yüz krem, yaşla kahverengi; milimetrede 2–3 yuvarlak gözenek.

Ne zaman, nerede

Yıl boyu

  1. Ocamevsimde
  2. Şubmevsimde
  3. Marmevsimde
  4. Nismevsimde
  5. Maymevsimde
  6. Hazmevsimde
  7. Temmevsimde
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Kav mantarı çok yıllıktır; meyve gövdesi ağaçta 30 yıla kadar kalabildiği için yıl boyu görülür (Wikipedia). Sporlarını çoğunlukla ilkbaharda saçar. Haritamızdaki Türkiye gözlemleri bütün aylara dağılır, en çok ekim ve ocakta.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar OcakŞubatMartNisanMayısHaziranTemmuzAğustosEylülEkimKasımAralık

Rengi GriKahverengi

Görüldüğü bölgeler Karadeniz Bölgesiİç Anadolu BölgesiAkdeniz BölgesiMarmara BölgesiTekirdağYozgatOsmaniyeSamsunKocaeliYalovaİstanbulKırklareli

Kav mantarı nerede yetişir?

Kav mantarı yaprak döken ağaçların, kuzeyde en çok huşun, güneyde kayının, Akdeniz'de meşenin gövdesinde yetişir; yaralı kabuktan girer, canlı ağaçta uzun süre gizli kalabilir ve odunda beyaz çürüklük yapar. Ağaç öldükten sonra da yıllarca meyve verir.

Kav mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Kav mantarının haritamızda 26 Türkiye gözlemi var; en çok Kırklareli (Istranca Dağları) ve İstanbul'dan, ayrıca Samsun, Kocaeli, Tekirdağ, Bolu, Yalova, Bilecik, Yozgat ve Osmaniye'den. Kayın ormanlarının bulunduğu Marmara ve Karadeniz kuşağında yaygındır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca5
  2. Şub1
  3. Mar1
  4. Nis4
  5. May2
  6. Haz0
  7. Tem1
  8. Ağu2
  9. Eyl2
  10. Eki7
  11. Kas1
  12. Ara1

Türkiye kav mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

10 il, 27 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Kav mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Kav mantarı (Fomes fomentarius), doğal ortamında
Doğal ortamında
Kav mantarı (Fomes fomentarius), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Kav mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Kav mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Kav mantarı (Fomes fomentarius), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Kav mantarı
Kırmızı kenarlı kav (Fomitopsis pinicola) Yenmez

Kav mantarı değil

Kırmızı kenarlı kav Fomitopsis pinicola

Çoğunlukla iğne yapraklılarda çıkar; kenarında belirgin kırmızı-turuncu bir kuşak vardır ve ısıtılınca reçinemsi parlar.

Ateş kavı (Phellinus igniarius) Yenmez

Kav mantarı değil

Ateş kavı Phellinus igniarius

Daha koyu, çoğu zaman siyah ve çatlak üst yüzlü; alt yüzü pas kahvesidir, eti çok sert ve pas rengidir. Söğüt ve kavakta sık görülür.

Yassı reişi mantarı (Ganoderma applanatum), genel görünüş Yenmez

Kav mantarı değil

Yassı reişi mantarı Ganoderma applanatum

Daha yassı, raf biçimli; üst yüzü kahverengi ve çoğu zaman kakao rengi spor tozuyla kaplı; beyaz alt yüzüne çizilen iz kahverengi kalır.

Kav mantarı odunsu ve sert olduğu için yenmez; Wikipedia yenmez diye sınıflar. Sağlık amacıyla kullanımı hakkında bir öneride bulunmuyoruz.

Sık sorulanlar

Kav mantarı yenir mi?

Hayır. Kav mantarı odunsu ve serttir, yenmez; Wikipedia yenmez diye sınıflar.

Kav nedir?

Kav, kav mantarının iç dokusundan yapılan, kıvılcımla kolay tutuşan keçemsi bir malzemedir; çakmaktaşıyla ateş yakmak için kullanılırdı.

Kav mantarı hangi ağaçta çıkar?

Yaprak döken ağaçlarda; kuzeyde en çok huş, güneyde kayın, Akdeniz'de meşe. Türkiye'de kayın ormanlarında yaygındır.

Kav mantarı kaç yıl yaşar?

Meyve gövdesi çok yıllıktır ve her yıl yeni bir katman ekleyerek ağaçta 30 yıla kadar kalabilir.

Kav mantarı neyle karışır?

Kırmızı kenarlı kav (Fomitopsis pinicola), ateş kavı (Phellinus igniarius) ve ressam mantarı (Ganoderma applanatum) ile karışır; hiçbiri yenmez.

Kav mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde kav mantarı yıl boyu görülür. Kav mantarı çok yıllıktır; meyve gövdesi ağaçta 30 yıla kadar kalabildiği için yıl boyu görülür (Wikipedia). Sporlarını çoğunlukla ilkbaharda saçar. Haritamızdaki Türkiye gözlemleri bütün aylara dağılır, en çok ekim ve ocakta.

Kav mantarı nerede yetişir?

Kav mantarı yaprak döken ağaçların, kuzeyde en çok huşun, güneyde kayının, Akdeniz'de meşenin gövdesinde yetişir; yaralı kabuktan girer, canlı ağaçta uzun süre gizli kalabilir ve odunda beyaz çürüklük yapar. Ağaç öldükten sonra da yıllarca meyve verir.

Kav mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Kav mantarının haritamızda 26 Türkiye gözlemi var; en çok Kırklareli (Istranca Dağları) ve İstanbul'dan, ayrıca Samsun, Kocaeli, Tekirdağ, Bolu, Yalova, Bilecik, Yozgat ve Osmaniye'den. Kayın ormanlarının bulunduğu Marmara ve Karadeniz kuşağında yaygındır.

Kav mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Kav mantarı şu türlerle karıştırılabilir: kırmızı kenarlı kav (Fomitopsis pinicola, yenmez), ateş kavı (Phellinus igniarius, yenmez) ve yassı reişi mantarı (Ganoderma applanatum, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Gáper ve ark. (2016), International Journal of Medicinal Mushrooms: Fomes fomentarius taksonomisi pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Adanacıoğlu ve ark. (2014), ANADOLU (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü): Türkiye makromantar genetik kaynakları I. Ege Bölgesi dergipark.org.tr
  3. Wikipedia (EN): Fomes fomentarius en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (8)
  1. First Nature: Fomes fomentarius first-nature.com
  2. Wikipedia (EN): Fomitopsis pinicola en.wikipedia.org
  3. Wikipedia (EN): Phellinus igniarius en.wikipedia.org
  4. Wikipedia (EN): Ganoderma applanatum en.wikipedia.org
  5. GBIF: Fomes fomentarius, Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (15)