Renge göre mantarlar · 2 tür
Siyah renkli mantarlar
Siyah renkli mantarların en bilineni borazan mantarıdır (Craterellus cornucopioides) ve yenen bir türdür. Ancak mürekkep mantarı ve kara kıvrımlı mantar gibi koyu renkli bazı türler zehirli olabilir; siyah renk tek başına güvenlik işareti değildir.
Bu sayfa siyah, kömür grisi ve çok koyu kahve tonlu mantarları bir arada gösterir. Tek bir türü ayrıntılı tanımak isteyenler için borazan mantarı tür sayfamız ayrıdır: kayın ve meşe altında çıkan, içi boş, siyah-gri bir huni ya da borudur.
Siyah tonlar mantarlarda az görülür ve yaprak örtüsü arasında zor fark edilir. Bazı mantarlar da yaşlandıkça ya da kurudukça kararır: mürekkep mantarları siyah bir sıvıya dönüşür, kulak mantarı kuruyunca koyulaşır.
Renk tek başına yenebilirlik göstergesi değildir: aynı renkte hem yenen hem zehirli türler vardır. Siyah bir mantarı tanımak için lamel olup olmadığı, sap, spor izi ve yetiştiği yer birlikte değerlendirilir.
Siyah renkli mantarlar: yenir mi, zehirli mi, ne zaman çıkar?
| Mantar | Durum | Mevsim |
|---|---|---|
| Borazan mantarıCraterellus cornucopioides | Yenen tür | Ağu–Oca |
| Saksağan mantarıCoprinopsis picacea | Yenmez | Eki–Oca |
Durum sütunu rehber içindir, yeme kararı için yeterli değildir. Yabani mantarı uzmana yüz yüze göstermeden yemeyin. Yenen mantarlar · Zehirli mantarlar
Aynı renkteki zehirli benzerler
Mürekkep mantarı (Coprinopsis atramentaria) gri-kahve şapkalıdır ve yaşlandıkça siyah mürekkebe dönüşür. Alkolle birlikte yenince, hatta yemekten günler sonra içilen alkolle bile zehirlenme yapar.
Kara kıvrımlı mantar (Helvella lacunosa) siyah-gri, kıvrımlı şapkalı ve oluklu saplıdır; çiğ ya da az pişmiş yenince zehirlenme yapabilir. Koyu kahve, beyin gibi kıvrımlı şapkalı sahte kuzugöbeği (Gyromitra esculenta) ölümcül olabilir.
Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.
Siyah mantar çeşitleri
Bu ansiklopedide siyah tonlu türlerin başında yenen borazan mantarı (Craterellus cornucopioides) gelir. Ona benzeyen külrengi borazan (Craterellus cinereus) da yenen bir türdür; şeytan kadehi (Urnula craterium) ise yenmez. Her türün ayrıntısı kendi sayfasındadır.
Lamel ve sap neden önemli?
Borazan mantarının lameli yoktur, dış yüzü düz ya da hafif kırışıktır ve içi boş bir boru gibidir. Mürekkep mantarında sık lameller vardır ve lameller sıvılaşır; kara kıvrımlı mantarın ise oluklu, odacıklı bir sapı vardır. Bu farklar ipucudur, kesin tanı uzmanındır.
Sık sorulan sorular
Siyah mantar yenir mi?
Siyah renkli borazan mantarı (Craterellus cornucopioides) yenen bir türdür, ama uzman kesin tanımadan yenmez. Mürekkep mantarı ve kara kıvrımlı mantar gibi koyu renkli başka türler zehirli olabilir.
Siyah renkli mantarlar hangileri?
En bilineni borazan mantarıdır (ölü borazanı). Külrengi borazan, şeytan kadehi, kara kıvrımlı mantar ve yaşlanınca kararan mürekkep mantarları da koyu renklidir.
Siyah mantar zehirli mi?
Siyah renk tek başına zehir işareti değildir; yenen borazan mantarı da siyahtır. Ancak mürekkep mantarı alkolle birlikte zehirlenme yapar, kara kıvrımlı mantar çiğ yenince zehirlidir. Renge değil, türün kesin tanısına bakılır.
Borazan mantarı ile mürekkep mantarı nasıl ayırt edilir?
Borazan mantarının lameli yoktur ve içi boş bir huni biçimindedir. Mürekkep mantarının sık lamelleri ve belirgin bir sapı vardır, yaşlandıkça siyah bir sıvıya dönüşür. Bu farklar ipucudur, kesin tanı uzmanındır.
Siyah trüf de siyah mantar mı?
Siyah trüfler (Tuber türleri) toprak altında yetişen, dışı siyah, yumru biçimli mantarlardır; şapka ve sapları yoktur. Bu sayfa toprak üstünde görülen siyah şapkalı ya da huni biçimli mantarları anlatır.
Siyah bir mantar yedim, ne yapmalıyım?
Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın. Belirtiler saatler sonra başlayabilir.
Kaynaklar
- Wikipedia (EN): Craterellus cornucopioides en.wikipedia.org
- First Nature: Craterellus cornucopioides first-nature.com
- Wikipedia (EN): Coprinopsis atramentaria en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (5)
- Wikipedia (EN): Helvella lacunosa en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Gyromitra esculenta en.wikipedia.org
Diğer renkler
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir