İçeriğe geç
Mantar keşfet
Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), genel görünüş
User:Strobilomyces · CC BY-SA 3.0
Yenmez

Acı çilek mantarı

Tricholomopsis rutilans · Phyllotopsidaceae

Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), çürüyen çam kütükleri ve köklerinde çıkan, sarı zemin üzerinde mor-kırmızı ince pullarla kaplı şapkası ve sarı lamelleriyle kolay tanınan bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü5 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPhyllotopsidaceae
MevsimEki–Oca
Spor iziBeyaz
Şapka çapı5–12 cm
Sap boyu5–10 cm
Türkiye kaydı12 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), çürüyen çam kütükleri ve köklerinde çıkan, sarı zemin üzerinde mor-kırmızı ince pullarla kaplı şapkası ve sarı lamelleriyle kolay tanınan bir mantardır. İngilizce adı 'erik ve muhallebi' bu renklerden gelir. Ölümcül değildir, ama acımsı ve mide bozabilen bir tür olduğu için yenmez olarak gösterilir.

Eski / eş adları: Tricholoma rutilans, Agaricus rutilans

Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Acı çilek mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz Hafif odunsu ya da turp kokulu; eti açık sarı, tadı acımsı.

Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), şapka, üstten görünüş
Şapka5–12 cm; önce dışbükey, sonra yayvanlaşır. Sarı zemin, yoğun mor-kırmızı ince pullar ya da tüylerle kaplıdır; ortada pullar daha sıktır, kenara doğru sarı görünür.
Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerLameller sapa yapışık, sık ve parlak yumurta sarısı renktedir; bu sarılık türü tanımanın ana işaretidir.
Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), sap ve sap dibi
Sap5–10 cm, sarı zemin üzerinde şapkadakine benzer mor-kırmızı pullu, çoğu zaman eğri.

Ne zaman, nerede

Eki–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Acı çilek mantarı sonbaharda çıkar; kayıtlarımız ekimden ocağa uzanır, en çok ekimde.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar EkimKasımAralıkOcak

Rengi SarıKırmızıMor

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiAkdeniz BölgesiMarmara BölgesiBartınOrduOsmaniyeBoluİstanbul

Acı çilek mantarı nerede yetişir?

Çam başta olmak üzere iğne yapraklı ağaçların çürüyen kütük, kök ve odunlarında; tek tek ya da küçük kümeler hâlinde çıkar. Odun gömülü olduğunda topraktan çıkıyormuş gibi görünebilir.

Acı çilek mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 12 kayıt vardır; en çok Bolu ve İstanbul'dan, ayrıca Bartın, Osmaniye ve Ordu'dan. Kayıtlar Karadeniz ve Marmara'nın çam ormanlarında yoğunlaşır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca3
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki6
  11. Kas2
  12. Ara1

5 il, 12 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Acı çilek mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Acı çilek mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Acı çilek mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Acı çilek mantarı (Tricholomopsis rutilans), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Acı çilek mantarı
Kükürt sarısı demet mantarı (Hypholoma fasciculare), genel görünüş Zehirli

Acı çilek mantarı değil

Kükürt sarısı demet mantarı Hypholoma fasciculare

Kükürt sarısı demet mantarı da kütüklerde sarı renkli kümeler yapar, ama şapkasında mor-kırmızı pul yoktur; lamelleri yeşilimsi-sarıdan mor-kahverengiye döner ve spor izi mor-kahverengidir. Acı çilek mantarının şapkası mor-kırmızı pullu, lamelleri yumurta sarısı, spor izi beyazdır.

Tricholomopsis decora (Tricholomopsis decora) Yenmez

Acı çilek mantarı değil

Tricholomopsis decora Tricholomopsis decora

Yakın akrabası Tricholomopsis decora'nın şapkası sarıdır ve üzerindeki pullar mor değil koyu kahverengi-siyahtır; daha küçüktür.

İçerik notu

Eti acımsı ve odunsu kokulu olarak tarif edilir; mutfak değeri yoktur.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Acı çilek mantarı ölümcül değildir, ama tadı acımsıdır ve kimi kişilerde mide-bağırsak rahatsızlığı yaptığı bildirilir; kaynaklar onu kalitesiz ya da yenmez sayar. Kütükte sarı kümeler yapan zehirli kükürt sarısı demet mantarıyla da karışabilir. Yemeyin. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Acı çilek mantarı yenir mi?

Önerimiz yememektir. Ölümcül değildir, ama acımsıdır, kimi kişilerde mide bozar ve kaynaklar onu kalitesiz ya da yenmez sayar.

Acı çilek mantarı zehirli mi?

Ölümcül zehirli değildir; hafif mide-bağırsak rahatsızlığı bildirilir. Asıl risk zehirli kükürt sarısı demet mantarıyla karıştırılmasıdır.

Acı çilek mantarı nasıl tanınır?

Sarı şapka üzerinde yoğun mor-kırmızı pullar, yumurta sarısı lameller, beyaz spor izi ve çam kütüğünde çıkması yeterli işaretlerdir.

Acı çilek mantarı nerede çıkar?

Çam başta olmak üzere iğne yapraklı ağaçların çürüyen kütük, kök ve odunlarında.

Acı çilek mantarı ne zaman çıkar?

Sonbaharda; kayıtlarımız ekimden ocağa uzanır, en çok ekimdedir.

Kükürt sarısı demet mantarından nasıl ayrılır?

Şapkaya ve spor izine bakın: acı çilek mantarının şapkası mor-kırmızı pullu, spor izi beyazdır. Kükürt sarısının şapkası pulsuzdur, lamelleri yeşilimsi olur ve spor izi mor-kahverengidir.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde Bolu, İstanbul, Bartın, Osmaniye ve Ordu'dan 12 kayıt vardır.

Tricholomopsis rutilans'ın Türkçe adı nedir?

iNaturalist'teki Türkçe adı acı çilek mantarıdır.

Acı çilek mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde acı çilek mantarı mevsimi: Eki–Oca. Acı çilek mantarı sonbaharda çıkar; kayıtlarımız ekimden ocağa uzanır, en çok ekimde.

Acı çilek mantarı nerede yetişir?

Çam başta olmak üzere iğne yapraklı ağaçların çürüyen kütük, kök ve odunlarında; tek tek ya da küçük kümeler hâlinde çıkar. Odun gömülü olduğunda topraktan çıkıyormuş gibi görünebilir.

Acı çilek mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 12 kayıt vardır; en çok Bolu ve İstanbul'dan, ayrıca Bartın, Osmaniye ve Ordu'dan. Kayıtlar Karadeniz ve Marmara'nın çam ormanlarında yoğunlaşır.

Acı çilek mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Acı çilek mantarı şu türlerle karıştırılabilir: kükürt sarısı demet mantarı (Hypholoma fasciculare, zehirli) ve tricholomopsis decora (Tricholomopsis decora, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Wang ve Liu (2005), Steroids: Tricholomopsis rutilans'tan steril esterler pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Wikipedia (EN): Tricholomopsis rutilans en.wikipedia.org
  3. First Nature: Tricholomopsis rutilans first-nature.com
Tüm kaynaklar (5)
  1. iNaturalist: Tricholomopsis rutilans (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (9)