İçeriğe geç
Mantar keşfet
Kafes mantarı (Clathrus ruber), genel görünüş
Matej Frančeškin · CC BY 4.0
Yenmez

Kafes mantarı

Clathrus ruber · Phallaceae

Kafes mantarı (Clathrus ruber), beyaz bir yumurtadan çıkan, kırmızı-turuncu, delikli bir kafes ya da top biçiminde, şapkasız ve sapsız bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü6 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPhallaceae
MevsimNis–May, Eki–Ara
Spor iziZeytin-kahve (yapışkan tabakada)
Boy5–20 cm
Türkiye kaydı128 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Kafes mantarı (Clathrus ruber), beyaz bir yumurtadan çıkan, kırmızı-turuncu, delikli bir kafes ya da top biçiminde, şapkasız ve sapsız bir mantardır. Kafesin iç yüzündeki zeytin-kahve yapışkan tabaka leş gibi kokar ve sinekleri çeker; sporlar böyle taşınır. Türkiye'de en çok İstanbul'un park, bahçe ve korularında görülür. Yenmez; yendiğinde rahatsızlık yaptığı bildirilmiştir.

Diğer adları: kırmızı kafes mantarı

Kafes mantarı (Clathrus ruber), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Kafes mantarı parça parça

Halka yok Spor izi: Zeytin-kahve (yapışkan tabakada) Olgunlaşınca leş ya da çürük et gibi, çok güçlü ve itici kokar.

Kafes mantarı (Clathrus ruber), genel görünüş
Şapka5–20 cm yüksekliğinde, kırmızı, turuncu-kırmızı ya da pembemsi, süngerimsi kollardan oluşan, büyük delikli, top ya da yumurta biçiminde bir kafes; şapkası yoktur.
Topuz yüzeyiKafesin iç yüzü zeytin-kahve, yapışkan spor tabakasıyla (gleba) kaplıdır; bu tabaka kokuyla sinekleri çeker.
Kafes mantarı (Clathrus ruber), sap dibindeki volva (kese)
SapSapı yoktur; kafes doğrudan yumurtanın kalıntısından yükselir.
Volva — sap dibindeki keseVar: tabanda beyaz, jelatinimsi yumurta kabuğunun kalıntısı kese gibi kalır.

Ne zaman, nerede

Nis–May, Eki–Ara

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nismevsimde
  5. Maymevsimde
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Kafes mantarı ılık ve nemli dönemlerde çıkar. Türkiye'deki gözlemler her aya yayılır ama en çok nisan–mayıs ve ekim–aralık arasındadır.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar NisanMayısEkimKasımAralık

Rengi KırmızıTuruncu

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiSinopAydınOrduSamsunMuğlaKocaeliİstanbulBalıkesir

Kafes mantarı nerede yetişir?

Yaprak çürüntüsü, malç, odun yongası ve bahçe toprağında; park, bahçe, yol kenarı ve kıyı korularında. Akdeniz ikliminde yaygındır; tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Kafes mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 128 kayıt vardır; 104'ü İstanbul'dandır. Diğer kayıtlar Muğla, Samsun, Sinop, Kocaeli, Balıkesir, Ordu, Aydın, Antalya, Bursa, Sakarya, İzmir ve Osmaniye'dendir.

Diğer iller: Osmaniye (1)

Hangi ayda çıkar

  1. Oca6
  2. Şub1
  3. Mar2
  4. Nis18
  5. May45
  6. Haz7
  7. Tem3
  8. Ağu1
  9. Eyl5
  10. Eki24
  11. Kas7
  12. Ara9

Türkiye kafes mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

13 il, 128 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Kafes mantarı için son gözlemler

Kafes mantarı (Clathrus ruber), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Kafes mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Kafes mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Kafes mantarı (Clathrus ruber), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Kafes mantarı
Pis kokulu boynuz mantarı (Phallus impudicus), genel görünüş Yenmez

Kafes mantarı değil

Pis kokulu boynuz mantarı Phallus impudicus

Aynı aileden; o da beyaz yumurtadan çıkar ve leş gibi kokar, ama olgunlaşınca kafes değil, uzun beyaz bir sap ve ucunda koyu bir başlık oluşturur.

Puf mantarı (Lycoperdon perlatum), genel görünüş Yenen tür

Kafes mantarı değil

Puf mantarı Lycoperdon perlatum

Yumurta evresindeki kafes mantarı beyaz bir topa benzer. Puf mantarı boyuna kesilince içi baştan sona beyaz ve yumuşaktır; kafes mantarı yumurtasının içinde jöle ve kırmızı kafes taslağı görülür.

Ölüm mantarı (Amanita phalloides), genel görünüş Ölümcül

Kafes mantarı değil

Ölüm mantarı Amanita phalloides

Ölüm mantarının yumurtası da beyazdır. Boyuna kesitte ölüm mantarı yumurtasında şapka, lamel ve sap taslağı görülür; kafes mantarında jöle ve kırmızı kafes görülür. Kesmeden yumurta biçimli mantar yemeyin.

Clathrus archeri (Clathrus archeri) Yenmez

Kafes mantarı değil

Clathrus archeri Clathrus archeri

Yumurtadan kafes yerine dört–yedi kırmızı kol açılır, ahtapota benzer.

İçerik notu

Besin değeri yönünden incelenmiş bir tür değildir; yenmediği için besin verisi verilmez.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Kafes mantarı yenmez. Güçlü leş kokusu yüzünden yemek amaçlı toplanmaz; yendiğinde mide-bağırsak rahatsızlığı yaptığına dair bildirimler vardır. Yumurta evresi ölüm mantarının yumurtasıyla karışabilir; yumurta biçimli hiçbir mantarı boyuna kesip içine bakmadan yemeyin.

Sık sorulanlar

Kafes mantarı yenir mi?

Hayır. Leş gibi kokar ve yendiğinde mide-bağırsak rahatsızlığı yaptığına dair bildirimler vardır; yenmez kabul edilir.

Kafes mantarı zehirli mi?

Ölümcül bir zehri bilinmez, ama yenmez. Asıl tehlike, yumurta evresinin ölüm mantarı yumurtasıyla karıştırılmasıdır.

Kafes mantarı neden kötü kokar?

Kafesin içindeki yapışkan spor tabakası leş kokusuyla sinekleri çeker; sinekler sporları ayaklarında taşıyarak yayar.

Bahçede kafes mantarı çıktı, ne yapmalıyım?

Bitkilere zararı yoktur; malç ve çürüyen bitki artıklarını ayrıştırır. Koku rahatsız ederse eldivenle toplayıp çöpe atabilirsiniz; çocukların ve evcil hayvanların yemesini engelleyin.

Kafes mantarı nasıl tanınır?

Beyaz bir yumurtadan çıkan kırmızı-turuncu, delikli top biçimli kafes; içte zeytin-kahve yapışkan tabaka ve güçlü leş kokusu.

Türkiye'de nerede görülür?

Kayıtların çoğu İstanbul'un park ve korularındandır; Ege, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarından da kayıtlar vardır.

Ne zaman çıkar?

Ilık ve nemli dönemlerde; Türkiye'de en çok nisan–mayıs ve ekim–aralık arasında görülür.

Kafes mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde kafes mantarı mevsimi: Nis–May, Eki–Ara. Kafes mantarı ılık ve nemli dönemlerde çıkar. Türkiye'deki gözlemler her aya yayılır ama en çok nisan–mayıs ve ekim–aralık arasındadır.

Kafes mantarı nerede yetişir?

Yaprak çürüntüsü, malç, odun yongası ve bahçe toprağında; park, bahçe, yol kenarı ve kıyı korularında. Akdeniz ikliminde yaygındır; tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Kafes mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 128 kayıt vardır; 104'ü İstanbul'dandır. Diğer kayıtlar Muğla, Samsun, Sinop, Kocaeli, Balıkesir, Ordu, Aydın, Antalya, Bursa, Sakarya, İzmir ve Osmaniye'dendir.

Kafes mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Kafes mantarı şu türlerle karıştırılabilir: pis kokulu boynuz mantarı (Phallus impudicus, yenmez), puf mantarı (Lycoperdon perlatum, yenen tür), ölüm mantarı (Amanita phalloides, ölümcül) ve clathrus archeri (Clathrus archeri, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Keskin ve ark. (2021), Environmental Science and Pollution Research: Belgrad Ormanı (İstanbul) yabani mantarlarında metal içeriği pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Fiasson ve Petersen (1973), Mycologia: Clathrus ruber'de karotenler pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Wikipedia (EN): Clathrus ruber en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (6)
  1. First Nature: Clathrus ruber first-nature.com
  2. iNaturalist: Clathrus ruber (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  3. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (16)