İçeriğe geç
Mantar keşfet
Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), genel görünüş
bjoerns · CC BY-SA 4.0
Zehirli

Şeytan mantarı

Rubroboletus satanas · Boletaceae

Tebeşir beyazı ile kirli gri şapkalı, şapka altında kırmızı gözenekli ve kırmızı ağ desenli şişkin sapı olan iri bir çörek mantarı.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü5 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaBoletaceae
MevsimTem–Eki
Spor iziZeytin-kahve
Şapka çapı8–30 cm
Sap boyu5–15 cm
Türkiye kaydı2 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumZehirli

Tebeşir beyazı ile kirli gri şapkalı, şapka altında kırmızı gözenekli ve kırmızı ağ desenli şişkin sapı olan iri bir çörek mantarı. Kesildiğinde eti maviye döner. Zehirlidir: şiddetli kusma ve ishal yapar.

Diğer adları: şeytan çöreği, zehirli çörek mantarı Eski / eş adları: Boletus satanas

Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Şeytan mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Zeytin-kahve Gençken hafif, yaşlıyken leş gibi hoş olmayan koku; kesilince eti açık maviye döner.

Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), genel görünüş
Şapka8–30 cm, dışbükey ve kalın; tebeşir beyazı, gri ile zeytin tonlu, kuru ve hafif kadifemsi.
Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), şapka altındaki gözenekler, alttan görünüş
GözeneklerGençken sarı, sonra kan kırmızısı ile turuncu-kırmızı gözenekler; basınca maviye döner.
Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), sap ve sap dibi
Sap5–15 cm, çok şişkin, yumru gibi; üstte sarı, ortada kırmızı, üzerinde kırmızı ağ deseni.

Ne zaman, nerede

Tem–Eki

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Temmevsimde
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kas
  12. Ara

Şeytan mantarı yaz sonundan sonbahar ortasına kadar çıkar; Türkiye kayıtları eylül–ekimdedir.

Tipi Zehirli

Görüldüğü aylar TemmuzAğustosEylülEkim

Rengi BeyazGri

Görüldüğü bölgeler Doğu Anadolu BölgesiMarmara Bölgesiİstanbul

Şeytan mantarı nerede yetişir?

Şeytan mantarı sıcak ve kireçli topraklarda, meşe, kestane ve kayın altında yetişir; ağaçlarla mikoriza kurar.

Şeytan mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Şeytan mantarının Türkiye'de GBIF'te İstanbul ve Tunceli'den kayıtları, iNaturalist'te araştırma düzeyinde gözlemleri vardır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca0
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl1
  10. Eki1
  11. Kas0
  12. Ara0

2 il, 2 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Şeytan mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Hangi türlerle karıştırılıyor?

Şeytan mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Şeytan mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Şeytan mantarı (Rubroboletus satanas), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Şeytan mantarı
Çörek mantarı (Boletus edulis), genel görünüş Yenen tür

Şeytan mantarı değil

Çörek mantarı Boletus edulis

Gözenekleri beyazdan sarı-yeşile döner, hiç kırmızı olmaz; sapındaki ağ beyazdır ve kesince eti mavileşmez.

Kızıl ağlı çörek (Suillellus luridus) Zehirli

Şeytan mantarı değil

Kızıl ağlı çörek Suillellus luridus

Şapkası zeytin-kahvedir, sapındaki ağ kırmızıdır, eti hızla koyu maviye döner; çiğken zehirlidir.

Pembe şapkalı kırmızı çörek (Rubroboletus rhodoxanthus) Zehirli

Şeytan mantarı değil

Pembe şapkalı kırmızı çörek Rubroboletus rhodoxanthus

Şapkası pembemsi tonludur, kırmızı gözenekli ve kırmızı ağlıdır; o da zehirli sayılır.

Kızıl bolet mantarı (Neoboletus erythropus), genel görünüş Yenmez

Şeytan mantarı değil

Kızıl bolet Neoboletus erythropus

Kızıl boletin şapkası koyu kahve ve kadifemsidir, sapında ağ değil kırmızı benekler vardır; asidik toprakta, çoğu zaman iğne yapraklılar altında çıkar.

Zehirli maddeler

Şeytan mantarının zehri bolesatin adlı bir proteindir; şiddetli mide-bağırsak zehirlenmesi yapar. Kaynak

Sık sorulanlar

Şeytan mantarı zehirli mi?

Evet. Şeytan mantarı şiddetli kusma, karın ağrısı ve ishal yapan zehirli bir türdür; pişirmek zehirlenme riskini ortadan kaldırmaz.

Şeytan mantarı çörek mantarıyla nasıl ayırt edilir?

Şeytan mantarının gözenekleri kırmızıdır, sapında kırmızı ağ vardır ve kesilince eti mavileşir. Çörek mantarının (Boletus edulis) gözenekleri beyaz-sarı-yeşil, sapındaki ağ beyazdır ve eti renk değiştirmez.

Şeytan mantarı Türkiye'de var mı?

Evet. GBIF'te İstanbul ve Tunceli'den kayıtları, iNaturalist'te Türkiye'den araştırma düzeyinde gözlemleri vardır.

Şeytan mantarı nerede yetişir?

Sıcak, kireçli topraklarda meşe, kestane ve kayın altında.

Şeytan mantarı ne zaman çıkar?

Temmuzdan ekime; Türkiye kayıtları eylül–ekimdedir.

Kesilince maviye dönen mantar zehirli mi?

Mavileşme tek başına zehir işareti değildir; bazı yenen çörekler de mavileşir. Ancak kırmızı gözenekli ve mavileşen çörek mantarları, şeytan mantarı dahil, toplanmaz.

Şeytan mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde şeytan mantarı mevsimi: Tem–Eki. Şeytan mantarı yaz sonundan sonbahar ortasına kadar çıkar; Türkiye kayıtları eylül–ekimdedir.

Şeytan mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Şeytan mantarının Türkiye'de GBIF'te İstanbul ve Tunceli'den kayıtları, iNaturalist'te araştırma düzeyinde gözlemleri vardır.

Şeytan mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Şeytan mantarı şu türlerle karıştırılabilir: çörek mantarı (Boletus edulis, yenen tür), kızıl ağlı çörek (Suillellus luridus, zehirli), pembe şapkalı kırmızı çörek (Rubroboletus rhodoxanthus, zehirli) ve kızıl bolet (Neoboletus erythropus, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Kretz ve ark. (1991), Toxicology: Boletus satanas'tan bolesatin toksik proteini pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Wikipedia (EN): Rubroboletus satanas en.wikipedia.org
  3. First Nature: Rubroboletus satanas first-nature.com
Tüm kaynaklar (5)
  1. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  2. iNaturalist: Türkiye gözlemleri inaturalist.org
Fotoğraf kaynakları (8)