İçeriğe geç
Mantar keşfet
Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), genel görünüş
Kurt Miller · CC BY-SA 4.0
Yenmez

Tüylü maymuncuk mantarı

Schizophyllum commune · Schizophyllaceae

Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), ölü dal ve kütüklerde çıkan, 1–4 cm, yelpaze biçimli, üstü beyaz-gri tüylü küçük bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü6 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaSchizophyllaceae
MevsimEki–May
Spor iziBeyaz
Şapka çapı1–4 cm
Türkiye kaydı169 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), ölü dal ve kütüklerde çıkan, 1–4 cm, yelpaze biçimli, üstü beyaz-gri tüylü küçük bir mantardır. Altındaki lamellerin ortası boyuna yarıktır; kuruyunca bu yarıklar kapanır, yağmurda açılır. Dünyada en geniş yayılışlı mantarlardan biridir ve Türkiye'de harita verimizde en çok kaydı olan türlerdendir. Bazı tropik ülkelerde yense de serttir ve bağışıklığı zayıf kişilerde enfeksiyon yaptığı bildirilmiştir; yenmez kabul ediyoruz.

Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), doğal ortamında

Nasıl tanınır?

Tüylü maymuncuk mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz Belirgin kokusu yoktur; eti ince, sert ve derimsidir.

Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), şapka, üstten görünüş
Şapka1–4 cm, yelpaze ya da istiridye biçimli, kenarı dalgalı ve loblu; üstü beyaz, gri ya da kahvemsi, yoğun keçe gibi tüylü. Odunun yan yüzüne yandan tutunur.
Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerBir noktadan yayılan pembemsi-gri ya da açık kahve lameller; her lamelin kenarı boyuna ikiye yarıktır. Kuruyunca yarıklar kıvrılıp kapanır.
SapSapı yoktur ya da çok kısadır; mantar odunu yandan tutar.

Ne zaman, nerede

Eki–May

  1. Ocamevsimde
  2. Şubmevsimde
  3. Marmevsimde
  4. Nismevsimde
  5. Maymevsimde
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Tüylü maymuncuk mantarı bütün yıl görülür; kuruyup yağmurla yeniden canlanır. Türkiye'deki gözlemler en çok aralık ile mayıs arasındadır.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar OcakŞubatMartNisanMayısEkimKasımAralık

Rengi BeyazGri

Görüldüğü bölgeler Güneydoğu Anadolu BölgesiKaradeniz Bölgesiİç Anadolu BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiManisaAntalyaDiyarbakırİzmirMuğlaAnkaraSakaryaİstanbul

Tüylü maymuncuk mantarı nerede yetişir?

Yapraklı ağaçların ölü dal, kütük ve kesilmiş odunlarında, bazen iğne yapraklılarda; güneşli ve kuru yerlerde bile yaşar. Sıra sıra ya da kümeler hâlinde, odunun yan yüzünde çıkar.

Tüylü maymuncuk mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 169 kayıt vardır; bu, verimizde en çok kayıtlı türdür. Kayıtlar 19 ile yayılır; en çok İstanbul (79), Ankara (22), Muğla (16) ve Manisa (10).

Diğer iller: Balıkesir (2), Tokat (2), Edirne (1), Denizli (1), Bursa (1), Aydın (1), Osmaniye (1)

Hangi ayda çıkar

  1. Oca24
  2. Şub18
  3. Mar34
  4. Nis20
  5. May28
  6. Haz6
  7. Tem4
  8. Ağu7
  9. Eyl3
  10. Eki6
  11. Kas4
  12. Ara15

Türkiye tüylü maymuncuk mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

19 il, 169 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Tüylü maymuncuk mantarı için son gözlemler

Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Tüylü maymuncuk mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Tüylü maymuncuk mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Tüylü maymuncuk mantarı
Hindi kuyruğu mantarı (Trametes versicolor), genel görünüş Yenmez

Tüylü maymuncuk mantarı değil

Hindi kuyruğu Trametes versicolor

Hindi kuyruğunun üstü renkli halkalıdır ve altında lamel değil, ince gözenekler vardır.

Kıllı katmantarı (Stereum hirsutum), genel görünüş Yenmez

Tüylü maymuncuk mantarı değil

Kıllı katmantarı Stereum hirsutum

Üstü tüylü ve sarı-turuncu tonludur, altı lamelsiz ve pürüzsüzdür.

Crepidotus türleri (Crepidotus spp.) Yenmez

Tüylü maymuncuk mantarı değil

Crepidotus türleri Crepidotus spp.

Onlar da odunda yandan tutunan küçük yelpazelerdir, ama lamelleri yarık değildir ve spor izi kahverengidir.

İçerik notu

Mantardan elde edilen schizophyllan adlı polisakkarit bilimsel çalışmalarda incelenmektedir; bu, mantarın yenmesi anlamına gelmez.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Tüylü maymuncuk mantarını yenmez kabul ediyoruz. Sert ve derimsidir; ayrıca bağışıklığı zayıf kişilerde akciğer ve sinüs enfeksiyonlarına yol açtığı bildirilmiştir. Toplayıp kurutmak ya da koklamak için yakından incelemeyin.

Sık sorulanlar

Tüylü maymuncuk mantarı yenir mi?

Yenmez kabul ediyoruz. Bazı tropik ülkelerde yense de sert ve derimsidir; bağışıklığı zayıf kişilerde enfeksiyon yaptığı bildirilmiştir.

Zehirli mi?

Bilinen bir zehri yoktur. Risk, sporlarının hassas kişilerde akciğer ve sinüs enfeksiyonu yapabilmesidir.

Lamelleri neden yarık?

Her lamelin kenarı boyuna ikiye ayrılır. Kuru havada yarık kenarlar kıvrılıp lameli korur, yağmurda açılır ve mantar spor salmaya devam eder.

Nasıl tanınır?

Ölü odunda yandan tutunan, 1–4 cm, üstü beyaz-gri tüylü yelpaze; altında ortası yarık, pembemsi-gri lameller.

Türkiye'de nerede görülür?

Neredeyse her yerde: harita verimizde 19 ilden 169 kayıt vardır, en çok İstanbul, Ankara, Muğla ve Manisa'dan.

Ne zaman çıkar?

Bütün yıl görülür; kuruyup yağmurla yeniden canlandığı için kışın ve ilkbaharda da bulunur.

Ağaca zararı var mı?

Çoğunlukla ölü odunu ayrıştırır; zayıflamış ya da yaralı ağaçlarda ve kesilmiş kerestede beyaz çürüklük yapabilir.

Tüylü maymuncuk mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde tüylü maymuncuk mantarı mevsimi: Eki–May. Tüylü maymuncuk mantarı bütün yıl görülür; kuruyup yağmurla yeniden canlanır. Türkiye'deki gözlemler en çok aralık ile mayıs arasındadır.

Tüylü maymuncuk mantarı nerede yetişir?

Yapraklı ağaçların ölü dal, kütük ve kesilmiş odunlarında, bazen iğne yapraklılarda; güneşli ve kuru yerlerde bile yaşar. Sıra sıra ya da kümeler hâlinde, odunun yan yüzünde çıkar.

Tüylü maymuncuk mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 169 kayıt vardır; bu, verimizde en çok kayıtlı türdür. Kayıtlar 19 ile yayılır; en çok İstanbul (79), Ankara (22), Muğla (16) ve Manisa (10).

Tüylü maymuncuk mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Tüylü maymuncuk mantarı şu türlerle karıştırılabilir: hindi kuyruğu (Trametes versicolor, yenmez), kıllı katmantarı (Stereum hirsutum, yenmez) ve crepidotus türleri (Crepidotus spp., yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Matos ve ark. (2016), Wiener Klinische Wochenschrift: Schizophyllum commune kaynaklı dış kulak enfeksiyonu pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Adanacıoğlu ve ark. (2014), ANADOLU (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü): Türkiye makromantar genetik kaynakları I. Ege Bölgesi dergipark.org.tr
  3. Wikipedia (EN): Schizophyllum commune en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (6)
  1. First Nature: Schizophyllum commune first-nature.com
  2. iNaturalist: Schizophyllum commune (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  3. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (16)