İçeriğe geç
Mantar keşfet
Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), genel görünüş
Agnes Monkelbaan · CC BY-SA 4.0
Yenmez

Danaburnu mantarı

Volvopluteus gloiocephalus · Pluteaceae

Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), tarla, bahçe, çayır ve gübreli toprakta çıkan, beyaz-gri şapkalı, pembe lamelli ve sapının dibinde beyaz bir kese (volva) taşıyan büyük bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü6 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPluteaceae
MevsimEki–Şub
Spor iziPembe ile pembe-kahverengi arası
Şapka çapı5–15 cm
Sap boyu8–20 cm
Türkiye kaydı49 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), tarla, bahçe, çayır ve gübreli toprakta çıkan, beyaz-gri şapkalı, pembe lamelli ve sapının dibinde beyaz bir kese (volva) taşıyan büyük bir mantardır. Volvası ve açık renkli şapkası yüzünden ölümcül ölüm mantarı ve ak ölüm meleğiyle karıştırılır. Kaynaklar onu yenebilir sayar, ama bu karışma riski yüzünden burada yenmez olarak gösterilir.

Diğer adları: anız gülü mantarı, sümüklüce, kakilvik Eski / eş adları: Volvariella gloiocephala, Volvariella speciosa

Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), genel görünüş

Danaburnu mantarının diğer adları

Mantarlı Yaşam'a göre danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus) anız gülü mantarı ve sümüklüce adlarıyla da bilinir; Türkiye Mantarları Listesi'nde kakilvik olarak geçer. Aynı kaynak geyik mantarı adını da sayar, ama bu ad çoğunlukla bol sütlü geyik mantarı (Lactifluus volemus) için kullanılır; iki tür birbirine hiç benzemez.

Anız gülü adı yaşam alanını anlatır: mantar ağaç altında değil, hasat edilmiş tarlaların anızında, yol kenarlarında, park, bahçe ve çayırlarda çıkar.

Yenir mi? Kaynaklar neden çelişiyor?

Kaynaklar danaburnu mantarı konusunda çelişir: bazıları yenebilir ama mutfak değeri düşük der, bazıları toksik olabileceğini ve yenmemesini yazar. Asıl risk mantarın kendisinden çok benzerlerindedir: gençken beyaz lamelli ve dibi keseli (volvalı) olduğu için ölüm mantarı ve ak ölüm meleği gibi ölümcül Amanita türleriyle karışır.

Bu yüzden danaburnu sayfamızda yenmez olarak kalır. Tanımada üç işaret birlikte aranır: olgunlukta pembe lameller, pembe spor izi ve halkasız sap. Spor izi beyazsa ya da sapta halka varsa mantar ölümcül olabilir.

Nasıl tanınır?

Danaburnu mantarı parça parça

Halka yok Spor izi: Pembe ile pembe-kahverengi arası Hafif, kimi zaman turp ya da toprak kokusu; eti beyaz ve yumuşaktır.

Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), şapka, üstten görünüş
Şapka5–15 cm; önce yumurta ya da çan biçimli, sonra yayvanlaşır ve ortası hafif tümsekli kalır. Beyaz, krem ya da gri-kahverengi; ıslakken yapışkan ve parlak, kuruyunca ipeksi.
Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerLameller serbesttir (sapa değmez), sık dizilir; gençken beyaz, sporlar olgunlaştıkça belirgin pembe olur.
Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), sap dibindeki volva (kese)
Sap8–20 cm, beyaz, düz, dibe doğru hafif kalınlaşır; halka yoktur.
Volva — sap dibindeki keseVar: sapın dibinde beyaz, gevşek, kese gibi bir volva bulunur; çoğu zaman toprağın içinde kalır, kazınca görülür.

Ne zaman, nerede

Eki–Şub

  1. Ocamevsimde
  2. Şubmevsimde
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Danaburnu mantarı Türkiye'de sonbahar ve kış yağmurlarıyla çıkar; kayıtlarımız ekimden şubata uzanır, en çok aralık ve ocakta. Mayısta tek tük görülür.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar EkimKasımAralıkOcakŞubat

Rengi BeyazGri

Görüldüğü bölgeler Doğu Anadolu BölgesiKaradeniz BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiAydınManisaİzmirMuğlaSakaryaYalovaBursaİstanbul

Danaburnu mantarı nerede yetişir?

Ekin anızı, tarla kenarı, çimenlik, bahçe, kompost ve gübreli toprakta; ağaçlarla ortaklık kurmaz, çürüyen bitki artığıyla beslenir. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Danaburnu mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 49 kayıt vardır; en çok Aydın, İstanbul, Manisa, Muğla ve İzmir'den, ayrıca Bursa, Sakarya, Yalova, Çanakkale, Denizli, Giresun ve Mersin'den. Kayıtlar Ege ve Marmara'nın ılık kıyı ovalarında yoğunlaşır.

Diğer iller: Erzurum (1), Osmaniye (1)

Hangi ayda çıkar

  1. Oca11
  2. Şub1
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May1
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki4
  11. Kas10
  12. Ara22

Türkiye danaburnu mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

14 il, 49 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Danaburnu mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Danaburnu mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Danaburnu mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Danaburnu mantarı (Volvopluteus gloiocephalus), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Danaburnu mantarı
Ölüm mantarı (Amanita phalloides), genel görünüş Ölümcül

Danaburnu mantarı değil

Ölüm mantarı Amanita phalloides

Ölüm mantarının da volvası vardır, ama lamelleri hep beyaz kalır, sapında halka bulunur ve şapkası çoğunlukla zeytin yeşilidir; ağaç altında çıkar. Danaburnunun lamelleri pembeleşir, halkası yoktur ve açık alanda çıkar.

Ak ölüm meleği mantarı (Amanita virosa), genel görünüş Ölümcül

Danaburnu mantarı değil

Ak ölüm meleği Amanita virosa

Bembeyaz şapka, volva ve beyaz lamel taşır; sapında saçaklı bir halka vardır ve orman içinde çıkar. Spor izi beyazdır; danaburnununki pembedir.

Saman mantarı (Volvariella volvacea) Yenen tür

Danaburnu mantarı değil

Saman mantarı Volvariella volvacea

Yetiştirilen saman mantarı daha küçüktür, şapkası gri-kahverengi ve lifli olur; o da pembe lamelli ve volvalıdır. Türkiye'de doğada değil, markette görülür.

İçerik notu

Tadı sönük, eti sulu ve yumuşak olarak tarif edilir; mutfak değeri düşüktür.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Danaburnu mantarı kaynaklarda yenebilir diye geçer, ama genç ve beyaz örnekleri ölüm mantarı ile ak ölüm meleğinden ayırmak deneyim ister; Akdeniz ülkelerinde bu karışmadan zehirlenmeler bildirilmiştir. Volvalı, beyaz şapkalı bir mantarı yemeyin. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Danaburnu mantarı zehirli mi?

Kendisi zehirli sayılmaz ve kaynaklarda yenebilir diye geçer. Asıl tehlike, ölümcül ölüm mantarı ve ak ölüm meleğiyle karıştırılmasıdır; bu yüzden yenmez olarak gösteriyoruz.

Danaburnu mantarı yenir mi?

Kaynaklar yenebilir der, ama tadı sönüktür ve volvalı beyaz bir mantarı toplamak ölümcül hata riski taşır. Önerimiz yememektir.

Danaburnu mantarı ölüm mantarından nasıl ayrılır?

Lamellere ve sapa bakın: danaburnunun lamelleri olgunlukta pembedir, sapında halka yoktur, spor izi pembedir. Ölüm mantarının lamelleri beyaz kalır, sapında halka vardır, spor izi beyazdır.

Dana burnu mantarı nerede çıkar?

Ağaç altında değil; tarla, anız, çimenlik, bahçe ve kompost gibi açık ve gübreli yerlerde çıkar.

Danaburnu mantarı ne zaman çıkar?

Türkiye'de sonbahar ve kış yağmurlarıyla; kayıtlar ekimden şubata uzanır, en çok aralık ve ocaktadır.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde Aydın, İstanbul, Manisa, Muğla, İzmir, Bursa, Sakarya, Yalova, Çanakkale, Denizli, Giresun ve Mersin'den 49 kayıt vardır.

Danaburnu mantarı satılır mı?

Türkiye'de pazarda düzenli satılan bir tür değildir. Satın alacağınız yabani mantarın türünü bilen birinden aldığınızdan emin olun.

Volvopluteus gloiocephalus'un Türkçe adı nedir?

iNaturalist'teki Türkçe adı danaburnu mantarıdır; dana burnu mantarı diye ayrı yazıldığı da olur.

Anız gülü mantarı yenir mi?

Anız gülü mantarı danaburnunun diğer adıdır; kaynaklar yenebilirliği konusunda çelişir ve ölümcül Amanita türleriyle karışır. Biz yenmez kabul ediyoruz.

Danaburnu mantarının diğer adları nelerdir?

Danaburnu mantarı anız gülü mantarı, sümüklüce ve kakilvik adlarıyla da bilinir; Latince adı Volvopluteus gloiocephalus'tur.

Danaburnu mantarı nasıl pişirilir?

Danaburnu mantarı için pişirme önermiyoruz; volvalı yapısı nedeniyle ölümcül türlerle karışma riski yüksektir ve sayfamızda yenmez olarak geçer.

Danaburnu mantarının faydaları nelerdir?

Danaburnu mantarı için kanıtlanmış bir sağlık yararı bilmiyoruz ve böyle bir iddiada bulunmuyoruz.

Danaburnu mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde danaburnu mantarı mevsimi: Eki–Şub. Danaburnu mantarı Türkiye'de sonbahar ve kış yağmurlarıyla çıkar; kayıtlarımız ekimden şubata uzanır, en çok aralık ve ocakta. Mayısta tek tük görülür.

Danaburnu mantarı nerede yetişir?

Ekin anızı, tarla kenarı, çimenlik, bahçe, kompost ve gübreli toprakta; ağaçlarla ortaklık kurmaz, çürüyen bitki artığıyla beslenir. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.

Danaburnu mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 49 kayıt vardır; en çok Aydın, İstanbul, Manisa, Muğla ve İzmir'den, ayrıca Bursa, Sakarya, Yalova, Çanakkale, Denizli, Giresun ve Mersin'den. Kayıtlar Ege ve Marmara'nın ılık kıyı ovalarında yoğunlaşır.

Danaburnu mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Danaburnu mantarı şu türlerle karıştırılabilir: ölüm mantarı (Amanita phalloides, ölümcül), ak ölüm meleği (Amanita virosa, ölümcül) ve saman mantarı (Volvariella volvacea, yenen tür). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Sadi ve ark. (2016), International Journal of Medicinal Mushrooms: Türkiye'den yenen yabani mantarlar (Volvopluteus gloiocephalus dahil) pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Wikipedia (EN): Volvopluteus gloiocephalus en.wikipedia.org
  3. First Nature: Volvopluteus gloiocephalus first-nature.com
Tüm kaynaklar (6)
  1. iNaturalist: Volvopluteus gloiocephalus (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  3. Mantarlı Yaşam: Dana Burnu Mantarı (Volvopluteus gloiocephalus) mantarliyasam.com
Fotoğraf kaynakları (14)