İçeriğe geç
Mantar keşfet
Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), genel görünüş
Pieter Huybrechts · CC0
Yenmez

Porselen mantarı

Oudemansiella mucida · Physalacriaceae

Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), kayın ağaçlarının ölü gövde ve dallarında kümeler hâlinde çıkan, yarı saydam, parlak beyaz, sümüksü şapkalı bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü5 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPhysalacriaceae
MevsimHaz, Eyl–Kas
Spor iziBeyaz
Şapka çapı2–8 cm
Sap boyu3–10 cm
Türkiye kaydı29 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), kayın ağaçlarının ölü gövde ve dallarında kümeler hâlinde çıkan, yarı saydam, parlak beyaz, sümüksü şapkalı bir mantardır. Seyrek beyaz lamelleri ve ince sapında belirgin bir zar halkası vardır. Zehirli sayılmaz, ama yoğun sümüğü ve düşük mutfak değeri nedeniyle önerimiz yememektir; beyaz, halkalı yapısı ölümcül zehirli Amanita türleriyle karıştırılmasını tehlikeli kılar.

Diğer adları: odun perisi Eski / eş adları: Mucidula mucida

Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Porselen mantarı parça parça

Volva yok Spor izi: Beyaz Belirgin değil.

Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), şapka, üstten görünüş
Şapka2–8 cm, gençken yarı küresel, sonra dışbükey; yarı saydam, porselen beyazı ya da hafif gri-krem, ıslakken çok sümüksü ve parlak.
Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerBeyaz, seyrek ve geniş lameller; sapa yapışık.
Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), sap ve sap dibi
Sap3–10 cm boyunda, 3–10 mm kalınlığında, ince ve sert; halkanın üstü beyaz, altı gri pullu, dibi hafif kalın.
Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), genel görünüş
HalkaVar: sapın üst kısmında belirgin, zarımsı, kalıcı bir halka.

Ne zaman, nerede

Haz, Eyl–Kas

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Hazmevsimde
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Ara

Porselen mantarı yaz sonundan sonbahar sonuna kadar çıkar. Türkiye kayıtlarımız haziran, eylül, ekim ve kasım aylarındadır; büyük çoğunluğu ekimde.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar HaziranEylülEkimKasım

Rengi Beyaz

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiMarmara BölgesiDüzceSinopSamsunKastamonuBoluİstanbulKırklareli

Porselen mantarı nerede yetişir?

Neredeyse yalnız kayında: ölü ya da devrilmiş gövdelerde, kesilmiş dallarda, bazen canlı ağacın yüksek ölü dallarında; nadiren meşede. Odun üzerinde kümeler hâlinde çıkar, topraktan çıkmaz.

Porselen mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 29 kayıt vardır: İstanbul 16, Kırklareli ve Düzce üçer, Zonguldak ve Bolu ikişer; Kastamonu, Sinop ve Samsun birer. Tür, eş anlamlısı Mucidula mucida adıyla Karabük Yenice'den de bildirilmiştir (Kaşık ve ark., 2022, KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi).

Hangi ayda çıkar

  1. Oca0
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz1
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl2
  10. Eki22
  11. Kas4
  12. Ara0

Türkiye porselen mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

8 il, 29 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Porselen mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Porselen mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Porselen mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Porselen mantarı (Oudemansiella mucida), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Porselen mantarı
Ak ölüm meleği mantarı (Amanita virosa), genel görünüş Ölümcül

Porselen mantarı değil

Ak ölüm meleği Amanita virosa

Ak ölüm meleği de beyaz ve halkalıdır, ama topraktan çıkar, sap dibinde torba gibi bir volva vardır ve şapkası sümüksü-saydam değildir. Porselen mantarı yalnız odun üzerinde, kümeler hâlinde çıkar.

İstiridye mantarı (Pleurotus ostreatus), genel görünüş Yenen tür

Porselen mantarı değil

İstiridye mantarı Pleurotus ostreatus

İstiridye mantarı da odunda kümeler hâlinde çıkar, ama sapı kısa ve yana kaymıştır ya da hiç yoktur, halkası yoktur ve şapkası sümüksü değildir.

Hymenopellis radicata (Hymenopellis radicata) Yenmez

Porselen mantarı değil

Hymenopellis radicata Hymenopellis radicata

Akrabasıdır; ama tek tek çıkar, şapkası kahverengimsi ve kırışıktır, halkası yoktur ve sapı toprağın altındaki köke doğru uzun bir kök gibi uzanır.

İçerik notu

Mutfak değeri düşüktür; eti ince, şapkası yoğun sümüklüdür. Rakip mantarları baskılayan strobilurin adlı maddeler üretir; tarım ilaçlarındaki strobilurin grubu bu maddelerden yola çıkılarak geliştirilmiştir.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Porselen mantarının zehirli olduğu bilinmez; bazı kaynaklar sümüğü yıkanınca yenebildiğini, bazıları hafif rahatsızlık verebildiğini yazar. Mutfak değeri düşüktür ve beyaz, halkalı görünümü ölümcül zehirli Amanita türleriyle karışabilir. Önerimiz yememektir. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Porselen mantarı yenir mi?

Önerimiz yememektir. Zehirli olduğu bilinmez ve bazı kaynaklar sümüğü yıkanınca yenebildiğini yazar, ama mutfak değeri düşüktür ve beyaz zehirli mantarlarla karışabilir.

Porselen mantarı zehirli mi?

Genel olarak zehirli sayılmaz; birkaç kaynak hafif rahatsızlık verebileceğini belirtir. Asıl risk, beyaz ve halkalı ölümcül Amanita türleriyle karıştırılmasıdır.

Porselen mantarı neden sümüksüdür?

Şapkası yarı saydam, kaygan bir sümük tabakasıyla kaplıdır; Latince adındaki mucida da bu sümüğe işaret eder. Islak havada çok parlak görünür.

Porselen mantarı ak ölüm meleğinden nasıl ayrılır?

Porselen mantarı yalnız kayın odunu üzerinde, kümeler hâlinde çıkar ve sap dibinde volva yoktur. Ak ölüm meleği topraktan tek tek çıkar ve sap dibinde torba gibi bir volva taşır.

Porselen mantarı hangi ağaçta çıkar?

Neredeyse yalnız kayında: ölü gövdelerde, devrik ağaçlarda ve kesilmiş dallarda; bazen canlı ağacın yüksek ölü dallarında.

Porselen mantarı ne zaman çıkar?

Yaz sonundan sonbahar sonuna kadar; Türkiye kayıtlarının çoğu ekim ayındadır.

Porselen mantarının başka adı var mı?

Latince eş anlamlısı Mucidula mucida'dır. Türkiye'de yayımlanmış bir makrofungus listesinde odun perisi adıyla da geçer.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde İstanbul, Kırklareli, Düzce, Zonguldak, Bolu, Kastamonu, Sinop ve Samsun'dan 29 kayıt vardır; Karabük'ten de yayımlanmış bir kaydı bulunur.

Porselen mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde porselen mantarı mevsimi: Haz, Eyl–Kas. Porselen mantarı yaz sonundan sonbahar sonuna kadar çıkar. Türkiye kayıtlarımız haziran, eylül, ekim ve kasım aylarındadır; büyük çoğunluğu ekimde.

Porselen mantarı nerede yetişir?

Neredeyse yalnız kayında: ölü ya da devrilmiş gövdelerde, kesilmiş dallarda, bazen canlı ağacın yüksek ölü dallarında; nadiren meşede. Odun üzerinde kümeler hâlinde çıkar, topraktan çıkmaz.

Porselen mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 29 kayıt vardır: İstanbul 16, Kırklareli ve Düzce üçer, Zonguldak ve Bolu ikişer; Kastamonu, Sinop ve Samsun birer. Tür, eş anlamlısı Mucidula mucida adıyla Karabük Yenice'den de bildirilmiştir (Kaşık ve ark., 2022, KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi).

Porselen mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Porselen mantarı şu türlerle karıştırılabilir: ak ölüm meleği (Amanita virosa, ölümcül), i̇stiridye mantarı (Pleurotus ostreatus, yenen tür) ve hymenopellis radicata (Hymenopellis radicata, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Kaşık ve ark. (2022), KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi 25(6): Macrofungi of Yenice (Karabük) District and New Records for Turkey dergipark.org.tr
  2. Wikipedia (EN): Oudemansiella mucida en.wikipedia.org
  3. First Nature: Oudemansiella mucida, Porcelain Fungus first-nature.com
Tüm kaynaklar (5)
  1. iNaturalist: Oudemansiella mucida (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (11)