İçeriğe geç
Mantar keşfet
Lactarius deterrimus mantarı, genel görünüş
Lucian Clanet · CC BY 4.0
Yenmez

Lactarius deterrimus

Lactarius deterrimus · Russulaceae

Lactarius deterrimus, ladin ve çam altında çıkan, turuncu şapkalı, kırılınca turuncu süt akıtan bir sütlü mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü5 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaRussulaceae
MevsimAğu–Kas, Oca
Spor iziSoluk pembemsi devetüyü
Şapka çapı4–10 cm
Sap boyu3–7 cm
Türkiye kaydı1 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Lactarius deterrimus, ladin ve çam altında çıkan, turuncu şapkalı, kırılınca turuncu süt akıtan bir sütlü mantardır. Kanlıcanın (L. deliciosus) yakın akrabasıdır; ondan daha çabuk ve yaygın yeşile döner, sapında çukurcuklar yoktur ve tadı acımsıdır. Bazı kaynaklar yenir sayar, ama tadı düşük, kanlıca grubu zehirli sütlü mantarlarla karışmaya açık olduğu için önerimiz yememektir.

Diğer adları: melki

Lactarius deterrimus mantarı, genel görünüş

Nasıl tanınır?

Lactarius deterrimus parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Soluk pembemsi devetüyü Hafif meyvemsi; tadı acımsı.

Lactarius deterrimus mantarı, şapka, üstten görünüş
Şapka4–10 cm, dışbükeyden ortası çukura; turuncu ile havuç turuncusu arası, silik halka desenli, yaşlandıkça ve ellenince geniş yeşil lekeli; ıslakken yapışkan.
Lactarius deterrimus mantarı, şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerSık, turuncu, sapa hafif inen lameller; ezilince önce şarap kırmızısına, sonra yeşile döner.
Lactarius deterrimus mantarı, sap ve sap dibi
Sap3–7 cm, turuncu, düzgün; kanlıcadaki koyu çukurcuklar (lekeler) yoktur, üst kısmında çoğu zaman soluk bir bant bulunur; içi boşalır.

Ne zaman, nerede

Ağu–Kas, Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Ara

Lactarius deterrimus Avrupa'da ağustostan kasıma kadar çıkar. Türkiye'deki tek harita kaydımız ocak ayında, Muğla'dandır; ılık Akdeniz kışında mevsim uzayabilir.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar OcakAğustosEylülEkimKasım

Rengi TuruncuYeşil

Görüldüğü bölgeler Ege BölgesiMuğla

Lactarius deterrimus nerede yetişir?

Asıl olarak ladin (Picea) altında, asidik topraklarda; ladinle mikoriza kurar. Ladinin dikildiği yerlerde de çıkar; Türkiye kayıtları çam ormanlarındandır.

Lactarius deterrimus Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 1 kayıt vardır: Muğla, ocak. iNaturalist'te Türkiye'den araştırma düzeyinde 7 gözlem bulunur ve tür orada Melki adıyla geçer. Burdur'dan da yayımlanmış bir kaydı vardır (Solak ve ark., 2013, Mantar Dergisi). Türkiye'de kanlıca, çıntar ve melki adları bu türle L. deliciosus için birlikte kullanılır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca1
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki0
  11. Kas0
  12. Ara0

1 il, 1 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Lactarius deterrimus için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Lactarius deterrimus mantarı, doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Lactarius deterrimus aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Lactarius deterrimus ile arasındaki ayırt edici fark var.

Lactarius deterrimus mantarı, genel görünüş
Bu sayfadaki tür Lactarius deterrimus
Kanlıca mantarı (Lactarius deliciosus), genel görünüş Yenen tür

Lactarius deterrimus değil

Kanlıca Lactarius deliciosus

Kanlıca çam altında çıkar, sapında koyu turuncu çukurcuklar vardır ve turuncu sütü renk değiştirmez. L. deterrimus'un sütü dakikalar içinde şarap kırmızısına döner ve sapı düzdür.

Kızıl sütlü çıntar mantarı (Lactarius sanguifluus), genel görünüş Yenen tür

Lactarius deterrimus değil

Kızıl sütlü çıntar Lactarius sanguifluus

Kızıl sütlü çıntarın sütü baştan kan kırmızısı-mordur, lamelleri pembeden mora çalar.

Yünlü sütlü mantar (Lactarius torminosus) Zehirli

Lactarius deterrimus değil

Yünlü sütlü mantar Lactarius torminosus

Yünlü sütlü mantar daha pembedir, şapka kenarı belirgin yünlü-tüylüdür, huş yanında çıkar ve sütü beyazdır, yeşile dönmez.

Lactarius pubescens (Lactarius pubescens) Zehirli

Lactarius deterrimus değil

Lactarius pubescens Lactarius pubescens

Soluk pembe-krem, kenarı tüylü, huş altında çıkar; sütü beyaz ve çok acıdır. Turuncu süt ve yeşil leke yoktur.

Fındık mantarı (Lactarius pyrogalus), genel görünüş Yenmez

Lactarius deterrimus değil

Fındık mantarı Lactarius pyrogalus

Fındık mantarı gri-kahverengimsidir, fındık ve gürgen altında çıkar ve beyaz sütü yakıcı acıdır.

Köknar kanlıca mantarı (Lactarius salmonicolor), genel görünüş Yenmez

Lactarius deterrimus değil

Köknar kanlıca mantarı Lactarius salmonicolor

Köknar kanlıca mantarı yalnız köknar altında çıkar, şapkası somon turuncusudur ve neredeyse hiç yeşile dönmez.

İçerik notu

Mutfak değeri kanlıcadan düşüktür; eti çabuk kurtlanır ve acımsıdır. Türün Latince adındaki deterrimus 'en kötü' anlamına gelir ve bu düşük kaliteye işaret eder.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Bazı kaynaklar Lactarius deterrimus'u yenir sayar, ama tadı acımsı ve kalitesizdir; kanlıca grubu zehirli sütlü mantarlarla sık karıştırılır ve Türkiye'de bu karışma zehirlenmelere yol açmıştır. Önerimiz yememektir. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Lactarius deterrimus yenir mi?

Önerimiz yememektir. Bazı kaynaklar yenir sayar, ama tadı acımsı ve kalitesizdir; zehirli sütlü mantarlarla da karışabilir.

Lactarius deterrimus kanlıcadan nasıl ayrılır?

Sütü dakikalar içinde şarap kırmızısına döner, sapında çukurcuk yoktur ve daha çabuk yeşile döner. Kanlıcanın sütü turuncu kalır, sapı çukurcukludur.

Lactarius deterrimus zehirli mi?

Zehirli sayılmaz. Asıl risk, beyaz sütlü ve acı zehirli Lactarius türleriyle karıştırılmasıdır.

Neden yeşile döner?

Kanlıca grubunun ortak özelliğidir: ellenen, kesilen ya da yaşlanan yerler yeşile döner. Bu türde yeşillenme özellikle hızlı ve yaygındır.

Hangi ağaçların altında çıkar?

Asıl olarak ladin altında; Türkiye kayıtları çam ormanlarındandır.

Ne zaman çıkar?

Avrupa'da ağustostan kasıma; Türkiye'deki harita kaydımız ocak ayındadır.

Melki ne demek?

Melki, iNaturalist'te bu türe verilen Türkçe addır; halk arasında kanlıca (L. deliciosus) için de kullanılır.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde Muğla'dan 1 kayıt vardır; Burdur'dan da yayımlanmış bir kaydı bulunur. iNaturalist'te 7 araştırma düzeyinde gözlem vardır.

Lactarius deterrimus hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde lactarius deterrimus mevsimi: Ağu–Kas, Oca. Lactarius deterrimus Avrupa'da ağustostan kasıma kadar çıkar. Türkiye'deki tek harita kaydımız ocak ayında, Muğla'dandır; ılık Akdeniz kışında mevsim uzayabilir.

Lactarius deterrimus nerede yetişir?

Asıl olarak ladin (Picea) altında, asidik topraklarda; ladinle mikoriza kurar. Ladinin dikildiği yerlerde de çıkar; Türkiye kayıtları çam ormanlarındandır.

Lactarius deterrimus Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 1 kayıt vardır: Muğla, ocak. iNaturalist'te Türkiye'den araştırma düzeyinde 7 gözlem bulunur ve tür orada Melki adıyla geçer. Burdur'dan da yayımlanmış bir kaydı vardır (Solak ve ark., 2013, Mantar Dergisi). Türkiye'de kanlıca, çıntar ve melki adları bu türle L. deliciosus için birlikte kullanılır.

Lactarius deterrimus hangi mantarlarla karıştırılır?

Lactarius deterrimus şu türlerle karıştırılabilir: kanlıca (Lactarius deliciosus, yenen tür), kızıl sütlü çıntar (Lactarius sanguifluus, yenen tür), yünlü sütlü mantar (Lactarius torminosus, zehirli), lactarius pubescens (Lactarius pubescens, zehirli), fındık mantarı (Lactarius pyrogalus, yenmez) ve köknar kanlıca mantarı (Lactarius salmonicolor, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Solak, Allı, Işıloğlu, Güngör ve Kalmış (2013), Mantar Dergisi 4(2): Burdur İlinin Makrofungusları (Macrofungi of Burdur Province) dergipark.org.tr
  2. Wikipedia (EN): Lactarius deterrimus en.wikipedia.org
  3. First Nature: Lactarius deterrimus, False Saffron Milkcap first-nature.com
Tüm kaynaklar (5)
  1. iNaturalist: Lactarius deterrimus (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (8)