Yenmez

Sarıpelte mantarı

Tremella mesenterica · Tremellaceae

Sarıpelte mantarı (Tremella mesenterica), ölü yaprak döken ağaç dallarında çıkan, parlak sarı ile turuncu arası, beyin kıvrımlarını andıran jöle kıvamında bir mantardır.

Son güncelleme: 4 Kasım 2026Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü9 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaTremellaceae

MevsimEki–May

Spor iziBeyaz ile soluk sarı arası

Şapka çapı2–10 cm

Türkiye kaydı36 gözlem

YetiştirmeYalnız doğada

DurumYenmez

Sarıpelte mantarı (Tremella mesenterica), ölü yaprak döken ağaç dallarında çıkan, parlak sarı ile turuncu arası, beyin kıvrımlarını andıran jöle kıvamında bir mantardır. Aslında dal üzerindeki kabuk mantarlarında (Peniophora) parazit olarak yaşar. Zehirli olduğu bilinmez, ama tatsızdır ve mutfak değeri yoktur. Google'da "tremella mantarı" diye aranan ürünlerin çoğu bu tür değil, Asya'da yetiştirilen beyaz kar mantarıdır (Tremella fuciformis).

Diğer adları: sarıpelte

Nasıl tanınır?

Sarıpelte mantarı parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz ile soluk sarı arası Belirgin kokusu yoktur.

Sarıpelte mantarı (Tremella mesenterica), şapka, üstten görünüş — **Şapka**2–10 cm genişliğinde, şekilsiz, loblu ve beyin gibi kıvrımlı bir jöle kütlesidir; ayrı şapkası yoktur. Islakken parlak sarı ile turuncu arası, yumuşak ve yarı saydamdır; kuruyunca koyu turuncu, sert ve ince bir kabuğa dönüşür. Yağmur sularında soluk, neredeyse renksiz olabilir.

Jöle yüzeyiLamel ya da gözenek yoktur; sporlar jölenin tüm yüzeyinde oluşur.

SapSapı yoktur; doğrudan dala yapışık durur.

Ne zaman, nerede

Eki–May

Ocamevsimde
Şubmevsimde
Marmevsimde
Nismevsimde
Maymevsimde
Haz
Tem
Ağu
Eyl
Ekimevsimde
Kasmevsimde
Aramevsimde

Sarıpelte mantarı serin ve yağışlı aylarda göze çarpar. Türkiye gözlemleri ekimden mayısa uzanır; en çok ocak, şubat ve martta. Kuruyunca büzülür, yağmurla yeniden şişer.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar OcakŞubatMartNisanMayısEkimKasımAralık

Rengi SarıTuruncu

Görüldüğü bölgeler Karadeniz Bölgesiİç Anadolu BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiAydınOsmaniyeİzmirMuğlaBoluİstanbulBalıkesirKırklareli

Sarıpelte mantarı nerede yetişir?

Yaprak döken ağaçların (meşe, fındık, kayın, kavak, akçaağaç) yere düşmüş ya da hâlâ ağaçta asılı ölü dal ve çubuklarında; çoğu zaman Peniophora kabuk mantarlarının yanında. Funda gibi çalıların ölü gövdelerinde de bulunur. Park, koru ve orman kenarlarında sık görülür.

Türkiye'de

iNaturalist'te Türkiye'den 36 araştırma derecesi gözlem vardır: çoğu İstanbul'dan, diğerleri Kırklareli, Bolu, Balıkesir, İzmir, Aydın, Muğla ve Osmaniye'den. Tür Trabzon Tonya (Uzun ve Kaya, 2022), Karaman, Kocaeli Yuvacık ve Karabük Yenice makrofungus çalışmalarında da kaydedilmiştir; Yenice çalışmasında Türkçe adı "Sarıpelte" olarak verilir.

İstanbul
Kırklareli
Bolu
Balıkesir
İzmir
Aydın
Muğla
Osmaniye
Trabzon
Karaman
Kocaeli
Karabük

GBIF'te Türkiye'den 36 kayıt var; haritaya koyacak koordinatlı, doğrulanmış gözlem henüz yok.

Haritada gör

Sarıpelte mantarı (Tremella mesenterica), doğal ortamında — Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Sarıpelte mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Sarıpelte mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Sarıpelte mantarı değil

Kar mantarı Tremella fuciformis

Kar mantarı beyaz ve yarı saydamdır, ince yapraklar hâlinde kıvrılır; Türkiye'de yabani kaydı yoktur, Asya'da yetiştirilip kurutularak satılır. Google'da "tremella" diye aranan, tatlı ve çorbalarda kullanılan ürün budur. Sarıpelte mantarı ise sarı-turuncudur ve yenmez.

Sarıpelte mantarı değil

Naematelia aurantia Naematelia aurantia

Daha koyu turuncu-altın renkli ve daha sıkı kıvamlıdır; Peniophora yerine kıllı kabuk mantarı (Stereum hirsutum) üzerinde yaşar, çoğu zaman onunla birlikte görülür. Ayrım için konukçu mantara bakılır.

Sarıpelte mantarı değil

Dacrymyces chrysospermus Dacrymyces chrysospermus

Turuncu jöle mantarıdır ama iğne yapraklı ağaçların ölü odununda çıkar ve dala tutunduğu yerde beyaz bir taban görülür. Sarıpelte yaprak döken ağaçlarda yaşar, beyaz tabanı yoktur.

İçerik notu

Mutfak değeri yoktur. "Tremella" adıyla satılan kurutulmuş ürünler kar mantarıdır (Tremella fuciformis), bu tür değildir.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Sarıpelte mantarının zehirli olduğu bilinmez; bazı kaynaklar yenebildiğini, ama tatsız ve kıvamsız olduğunu yazar. Önerimiz yememektir: mutfak değeri yoktur ve sağlık iddiası taşımaz. Jöle mantarı diye toplanan her şey bu tür değildir. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Sarıpelte mantarı yenir mi?

Zehirli olduğu bilinmez, ama tatsızdır ve mutfak değeri yoktur. Önerimiz yememektir.

Tremella mantarı nedir?

"Tremella mantarı" diye satılan ürün çoğu zaman beyaz kar mantarıdır (Tremella fuciformis); Asya'da yetiştirilir, kurutulmuş olarak satılır. Sarıpelte mantarı (Tremella mesenterica) aynı cinsten ama farklı, sarı renkli yabani bir türdür.

Sarıpelte mantarı ile kar mantarı aynı mı?

Hayır. Kar mantarı beyaz ve yarı saydamdır, ince yapraklar hâlinde kıvrılır; sarıpelte parlak sarı-turuncudur ve beyin gibi loblanır. Kar mantarının Türkiye'de yabani kaydını bulamadık.

Tremella mantarının faydaları nelerdir?

Kar mantarının bileşenleri araştırılmaktadır, ama herhangi bir hastalıkta etkisi kanıtlanmış değildir. Sarıpelte mantarı için böyle bir kullanım bilgisi yoktur; sağlık iddiası taşımaz.

Sarıpelte mantarı nerede yetişir?

Yaprak döken ağaçların ölü dallarında, çoğu zaman Peniophora kabuk mantarlarının yanında. Bu kabuk mantarlarında parazit olarak yaşar.

Sarıpelte mantarı neden kurur, sonra yeniden şişer?

Jöle kıvamlı gövdesi kuru havada su kaybedip sert bir kabuğa döner; yağmurla su çekip yeniden yumuşar. Bu yüzden aynı dalda haftalarca görülebilir.

Türkiye'de nerede görülür?

iNaturalist'te 36 gözlem vardır, çoğu İstanbul'dan; Kırklareli, Bolu, İzmir, Muğla ve başka illerden de kayıtlar vardır. Trabzon, Karaman, Kocaeli ve Karabük makrofungus çalışmalarında da kaydedilmiştir.

Hangi mevsimde çıkar?

Serin ve yağışlı aylarda; Türkiye gözlemleri ekimden mayısa kadar uzanır, en çok kışın.

Sarıpelte mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde sarıpelte mantarı mevsimi: Eki–May. Sarıpelte mantarı serin ve yağışlı aylarda göze çarpar. Türkiye gözlemleri ekimden mayısa uzanır; en çok ocak, şubat ve martta. Kuruyunca büzülür, yağmurla yeniden şişer.

Sarıpelte mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Sarıpelte mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Sarıpelte mantarı şu türlerle karıştırılabilir: kar mantarı (Tremella fuciformis, yenen tür), naematelia aurantia (Naematelia aurantia, yenmez) ve dacrymyces chrysospermus (Dacrymyces chrysospermus, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

Tüm kaynaklar (9)

Mantar Dergisi (2021) 12(1): Karaman Ayrancı ve Yeşildere makromantarları dergipark.org.tr
Wikipedia (EN): Tremella mesenterica en.wikipedia.org
First Nature: Tremella mesenterica, Yellow Brain fungus first-nature.com
Wikipedia (EN): Tremella fuciformis en.wikipedia.org
iNaturalist: Tremella mesenterica (Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org

Fotoğraf kaynakları (8)

File:Gele trilzwam (Tremella mesenterica) op dode tak van een eik 15-01-2021. (actm.) 02.jpg · Agnes Monkelbaan · CC BY-SA 4.0
File:Goldgelber Zitterling-Tremella mesenterica stack32 -20191227-RM-152807.jpg · Ermell · CC BY-SA 4.0
Tremella mesenterica · iNaturalist #4969486 · Justin · CC BY 4.0
Tremella mesenterica · iNaturalist #6412646 · Shirley Zundell · CC BY 4.0
File:Gele trilzwam (Tremella mesenterica) 15-01-2026. (d.j.b.).jpg · Dominicus Johannes Bergsma. · CC BY-SA 4.0
Tremella mesenterica · iNaturalist #201477778 · Dr. Alan Inman · CC0
File:Gele trilzwam (Tremella mesenterica).JPG · Dominicus Johannes Bergsma · CC BY-SA 3.0
Tremella mesenterica · iNaturalist #331012970 · Jamie O'Neill · CC BY 4.0