İçeriğe geç
Mantar keşfet
Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), genel görünüş
Ermell · CC BY-SA 4.0
Yenen tür

Büyük huni şapka

Infundibulicybe geotropa · Tricholomataceae

Eski adı Clitocybe geotropa olan, krem-devetüyü renkli, ortası tümsekli huni biçimli iri şapkalı, uzun ve kalın saplı bir mantar.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü8 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaTricholomataceae
MevsimEyl–Oca
Spor iziBeyaz
Şapka çapı8–20 cm
Sap boyu6–15 cm
Türkiye kaydı9 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenen tür

Eski adı Clitocybe geotropa olan, krem-devetüyü renkli, ortası tümsekli huni biçimli iri şapkalı, uzun ve kalın saplı bir mantar. Çoğu zaman geniş halkalar ya da sıralar hâlinde çıkar. Yenen bir tür olarak bilinir; zehirli beyaz huni mantarlarına benzediği için uzman tanımadan yenmez.

Diğer adları: malkadın, ebişke, balkadın Eski / eş adları: malkadın, ebişke, balkadın

Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Büyük huni şapka parça parça

Halka ve volva yok Spor izi: Beyaz Hoş, hafif tatlı ya da badem ve saman kokusunu andırır; eti beyaz ve sıkı.

Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), şapka, üstten görünüş
Şapka8–20 cm, önce dışbükey, sonra derin huni biçimli; ortasında çoğu zaman küçük bir tümsek kalır; krem, devetüyü ile soluk sarımsı kahverengi, kenarı uzun süre içe kıvrık.
Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerKrem renkli, sık ve sapa belirgin şekilde inen lameller.
Sap6–15 cm, kalın, sağlam, şapkayla aynı renkte ya da daha soluk, tabanı genişçe.

Ne zaman, nerede

Eyl–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Avrupa'da sonbaharda ve kış başında çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekimden ocağa kadardır.

Tipi Yenen

Bu ay toplanır EylülEkimKasımAralıkOcak

Rengi BeyazKahverengi

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiManisaBoluİstanbul

Büyük huni şapka nerede yetişir?

Yapraklı ve karışık ormanların açıklıklarında, orman kenarlarında ve çayırlarda, çoğu zaman kireçli toprakta, geniş halkalar ya da sıralar oluşturarak yetişir; çürükçül beslenir.

Büyük huni şapka Türkiye'de nerede bulunur?

Türkiye kayıtları çoğunlukla İstanbul'dan, özellikle Sarıyer çevresinden gelir; Bolu'da da kaydı vardır.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca4
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl0
  10. Eki2
  11. Kas1
  12. Ara2

3 il, 9 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Büyük huni şapka için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Büyük huni şapka aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Büyük huni şapka ile arasındaki ayırt edici fark var.

Büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Büyük huni şapka
Huni şapka (Infundibulicybe gibba) Yenen tür

Büyük huni şapka değil

Huni şapka Infundibulicybe gibba

Daha küçüktür, sapı ince ve kısadır, şapkasında belirgin tümsek yoktur.

Zehirli huni mantarı (Clitocybe rivulosa) Zehirli

Büyük huni şapka değil

Zehirli huni mantarı Clitocybe rivulosa

Çok daha küçük, beyazımsı ve unlu görünüşlüdür, çimenlikte halka oluşturur; muskarin içerir ve ağır zehirlenme yapar.

Kurşuni pembe lamelli mantarı (Entoloma sinuatum), genel görünüş Zehirli

Büyük huni şapka değil

Kurşuni pembe lamelli Entoloma sinuatum

Lamelleri sapa inmez ve yaşlanınca pembeleşir, spor izi pembedir, şapkası huni biçimli değildir.

Dumanlı mantar (Clitocybe nebularis), genel görünüş Yenmez

Büyük huni şapka değil

Dumanlı mantar Clitocybe nebularis

O da halka hâlinde çıkar, ama şapkası duman grisidir, ortasında belirgin tümsek yoktur ve sapı kısa ve kalındır.

Almabeni mantarı (Paralepista flaccida), genel görünüş Yenmez

Büyük huni şapka değil

Almabeni mantarı Paralepista flaccida

Almabeni mantarı daha küçük, turuncu-kahverengi ve kısa saplıdır, şapkasında belirgin tümsek yoktur; döküntüde kalabalık gruplar hâlinde çıkar. Yenebilirliği tartışmalıdır ve zehirli Paralepistopsis amoenolens'e benzer.

Büyük huni şapka tüketim önerileri

Önce güvenlik. Beyaz ile krem renkli huni mantarları arasında muskarin içeren zehirli küçük türler bulunur; iri boy, uzun kalın sap, ortadaki tümsek ve beyaz spor izi birlikte doğrulanmadan toplanmaz. Yalnız uzman tanıyınca ve iyi pişirilerek yenir.

Nasıl hazırlanır?

Yalnız genç mantarlar kullanılır: yaşlıları tadını yitirir, eti köseleleşir. Sert saplar ayrılır, şapka nemli bezle silinir.

Nasıl pişirilir?

Kuzey İtalya'da fırınlanır, yahni ve frittatada pişirilir ya da zeytinyağında saklanır.

Nelerle uyumlu?

  • genç büyük huni şapka
  • yumurta
  • sızma zeytinyağı (yaklaşık 1,5 yk)
  • sarımsak
  • maydanoz

Kaynak: Wikipedia · uygulama ayrıntıları tariflerimizden.

Tarif

Büyük huni şapkalı frittata, büyük huni şapka mantarı (Infundibulicybe geotropa) ile Kahvaltılıklar Büyük huni şapkalı frittata Genç büyük huni şapkalar sarımsak ve maydanozla soteleniyor, yumurtayla kapakta pişiyor; Kuzey İtalya usulü kolay bir frittata. 35 dk Büyük huni şapka

Büyük huni şapka nasıl saklanır?

Taze · buzdolabı3–7 günTaze büyük huni şapka yıkanmadan, kâğıt torbada buzdolabında saklanır; narin türler kısa uçtadır. Kaynak
DondurulmuşBirkaç ayBüyük huni şapka çiğ değil, önce sote edilip soğutularak dondurulur. Kaynak
KurutulmuşBirkaç ay – 1 yılKurutulmuş büyük huni şapka hava geçirmez kavanozda, serin, kuru ve karanlık yerde saklanır. Kaynak

Mantar nasıl saklanır? Rehberin tamamı →

Yetiştir, satın al

Büyük huni şapka fiyat listesi

Büyük huni şapka fiyat listesi
ÜrünBizPiyasa (kaynaklı, tarihli)
Taze büyük huni şapkaSipariş üzerine · sor—
Kurutulmuş büyük huni şapkaSipariş üzerine · sor—

Büyük huni şapka ürünlerimizi küçük partilerle, sipariş üzerine hazırlıyoruz; fiyat ve teslim tarihini talebine göre e-postayla bildiririz. Piyasa sütunu başka satıcıların sayfasında belirtilen tarihte görülen fiyatlardır; bizim fiyatımız değildir ve değişmiş olabilir.

Mantar yetiştirme kitleri →

Sık sorulanlar

Infundibulicybe geotropa yenir mi?

Yenen bir tür olarak bilinir. Zehirli huni mantarlarıyla karışabildiği için uzman tanımadan yenmez.

Clitocybe geotropa ile aynı tür mü?

Evet. Tür eskiden Clitocybe geotropa adıyla bilinirdi; güncel adı Infundibulicybe geotropa'dır.

Türkçe adı var mı?

Kaynakla doğrulanmış yerleşik bir Türkçe halk adı bulamadık; bu sayfada betimleyici olarak büyük huni şapka diyoruz.

Nasıl tanınır?

İri, krem-devetüyü huni biçimli şapka, ortada küçük tümsek, sapa inen sık krem lameller, uzun kalın sap ve beyaz spor izi birlikte aranır; çoğu zaman halka ya da sıra oluşturur.

Zehirli benzeri var mı?

Çimenlikte çıkan küçük beyaz zehirli huni mantarı (Clitocybe rivulosa) ve kurşuni pembe lamelli (Entoloma sinuatum) karışabilir.

Türkiye'de nerede ve ne zaman çıkar?

Orman açıklıklarında ve kenarlarında. GBIF kayıtları çoğunlukla İstanbul'dan, ayrıca Bolu'dandır; ekimden ocağa kadar.

Malkadın ve ebişke mantarı hangi tür?

Batı Karadeniz'de malkadın, balkadın ve ebişke adları Infundibulicybe geotropa (eski adıyla Clitocybe geotropa) için kullanılır; yaz sonundan sonbahara orman içinde çıkar (Karancı ve Çetin, 2025). Ebişke adının başka yörelerde farklı mantarlara da verildiği bilinir; bu yüzden ad değil tür tanınır. Zehirli huni mantarlarıyla karışabildiği için uzman tanımadan yenmez.

Büyük huni şapka yenir mi?

Evet, büyük huni şapka yenen bir türdür. Doğadan toplananı ancak bir uzman kesin olarak tanıdıktan sonra yiyin; zehirli huni mantarı (Clitocybe rivulosa) ve kurşuni pembe lamelli (Entoloma sinuatum) ile karıştırılabilir. Beyaz ile krem renkli huni mantarları arasında muskarin içeren zehirli küçük türler bulunur; iri boy, uzun kalın sap, ortadaki tümsek ve beyaz spor izi birlikte doğrulanmadan toplanmaz. Yalnız uzman tanıyınca ve iyi pişirilerek yenir.

Büyük huni şapka hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde büyük huni şapka mevsimi: Eyl–Oca. Avrupa'da sonbaharda ve kış başında çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekimden ocağa kadardır.

Büyük huni şapka nerede yetişir?

Yapraklı ve karışık ormanların açıklıklarında, orman kenarlarında ve çayırlarda, çoğu zaman kireçli toprakta, geniş halkalar ya da sıralar oluşturarak yetişir; çürükçül beslenir.

Büyük huni şapka Türkiye'de nerede görülür?

Türkiye kayıtları çoğunlukla İstanbul'dan, özellikle Sarıyer çevresinden gelir; Bolu'da da kaydı vardır.

Büyük huni şapka hangi mantarlarla karıştırılır?

Büyük huni şapka şu türlerle karıştırılabilir: huni şapka (Infundibulicybe gibba, yenen tür), zehirli huni mantarı (Clitocybe rivulosa, zehirli), kurşuni pembe lamelli (Entoloma sinuatum, zehirli), dumanlı mantar (Clitocybe nebularis, yenmez) ve almabeni mantarı (Paralepista flaccida, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Sevindik ve ark. (2020), Oxidative Medicine and Cellular Longevity: Kuzeybatı Türkiye'den Infundibulicybe geotropa pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Dizeci ve ark. (2021), Mycologia: Clitocybe nebularis ve Infundibulicybe geotropa karşılaştırması pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Karancı, A. ve Çetin, K. (2025). Batı Karadeniz Bölgesi'ndeki Yenilebilir Yabani Mantarların Etnomikolojik ve Gastronomik Değerlerinin İncelenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies 13(1): 485–514 jotags.net
Tüm kaynaklar (8)
  1. Adanacıoğlu ve ark. (2014), ANADOLU (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü): Türkiye makromantar genetik kaynakları I. Ege Bölgesi dergipark.org.tr
  2. Wikipedia (EN): Infundibulicybe geotropa en.wikipedia.org
  3. First Nature: Infundibulicybe geotropa first-nature.com
  4. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  5. iNaturalist: Türkiye gözlemleri inaturalist.org
Fotoğraf kaynakları (8)