İçeriğe geç
Mantar keşfet
Bal mantarı (Armillaria mellea), genel görünüş
Stu's Images · CC BY-SA 3.0
Yenen tür

Bal mantarı

Armillaria mellea · Physalacriaceae

Ağaç dipleri ve kütüklerde yoğun kümeler hâlinde çıkan, bal sarısı şapkalı, beyaz halkalı bir mantar.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü7 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaPhysalacriaceae
MevsimEyl–Oca
Spor iziBeyaz
Şapka çapı3–15 cm
Sap boyu5–15 cm
Türkiye kaydı48 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenen tür

Ağaç dipleri ve kütüklerde yoğun kümeler hâlinde çıkan, bal sarısı şapkalı, beyaz halkalı bir mantar. Pişirilerek yenen bir tür olarak bilinir; çiğ ya da az pişmiş yendiğinde mide-bağırsak rahatsızlığı yapar. Aynı zamanda ağaçları öldürebilen güçlü bir parazittir.

Diğer adları: bal rengi mantar

Bal mantarı (Armillaria mellea), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Bal mantarı parça parça

Volva yok Spor izi: Beyaz Hafif mantar kokusu; tadı çiğken buruk-acımsı.

Bal mantarı (Armillaria mellea), şapka, üstten görünüş
Şapka3–15 cm, dışbükeyden yayvana; bal sarısı ile kahverengimsi sarı, ortasında koyu küçük pullar.
Bal mantarı (Armillaria mellea), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerBeyazımsı ile krem lameller, sapa hafifçe iner; yaşlıyken pembe-kahve lekelenir.
Bal mantarı (Armillaria mellea), sap ve sap dibi
Sap5–15 cm, lifli, üstte krem, aşağıya doğru kahverengileşir; diplerde birbirine kaynaşmış kümeler.
Bal mantarı (Armillaria mellea), sap ve sap dibi
HalkaBeyaz, pamuksu, kalıcı halka; kenarı sarımsı.

Ne zaman, nerede

Eyl–Oca

  1. Ocamevsimde
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Bal mantarı sonbaharda, ilk yağmurlarla eylül sonundan aralığa dek çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekim–ocak arasında yoğundur.

Tipi Yenen

Bu ay toplanır EylülEkimKasımAralıkOcak

Rengi SarıKahverengi

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiAkdeniz BölgesiMarmara BölgesiDüzceOsmaniyeBoluYalovaİstanbul

Bal mantarı nerede yetişir?

Bal mantarı yapraklı ağaçların, daha az olarak iğne yapraklıların kök ve gövde diplerinde, kütüklerde yetişir; toprakta siyah ayakkabı bağcığına benzeyen kök benzeri iplikler (rizomorf) yayar.

Bal mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Bal mantarının Türkiye kayıtları büyük ölçüde İstanbul'un kuzey ormanlarından gelir; Bolu, Düzce ve Yalova'da da kaydı var. KTÜ'nün yayını Karadeniz ladin ormanlarında Armillaria mellea'nın varlığını ve ağaçlara zararını inceler.

Hangi ayda çıkar

  1. Oca7
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem1
  8. Ağu1
  9. Eyl0
  10. Eki11
  11. Kas11
  12. Ara17

Türkiye bal mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

5 il, 48 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Bal mantarı için son gözlemler

Bal mantarı (Armillaria mellea), doğal ortamında
Doğal ortamında
Bal mantarı (Armillaria mellea), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Bal mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Bal mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Bal mantarı (Armillaria mellea), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Bal mantarı
Ölümcül galerina mantarı (Galerina marginata), genel görünüş Ölümcül

Bal mantarı değil

Ölümcül galerina Galerina marginata

Daha küçüktür, kütükte tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar; spor izi pas kahverengidir, halkası ince ve zarsıdır. Amatoksin içerir, ölümcüldür.

Kükürt sarısı demet mantarı (Hypholoma fasciculare), genel görünüş Zehirli

Bal mantarı değil

Kükürt sarısı demet mantarı Hypholoma fasciculare

Şapkası kükürt sarısıdır, lamelleri sarıdan yeşilimsiye ve mor-kahveye döner, halkası yoktur; tadı çok acıdır.

Halkasız bal mantarı (Armillaria tabescens) Yenen tür

Bal mantarı değil

Halkasız bal mantarı Armillaria tabescens

Sapında halka yoktur; bal mantarıyla aynı uyarılar geçerlidir.

Bal mantarı tüketim önerileri

Önce güvenlik. Bal mantarı çiğ ya da az pişmiş yenmez; iyi pişse de bazı kişilerde mide-bağırsak rahatsızlığı yapabilir, ilk kez az miktarda denenir. Kümede ölümcül galerina karışabildiği için her mantar tek tek kontrol edilir.

Nasıl hazırlanır?

Kümedeki her mantar tek tek kontrol edilir. Sert saplar ayrılır, genç şapkalar kullanılır. Şapkalar kaynar tuzlu suda 5 dakika ön haşlanır, suyu dökülür: ön haşlama bazı örneklerdeki acılığı giderir, mide tahriş edici maddeleri azaltabilir.

Nasıl pişirilir?

Ön haşlamadan sonra iyice pişirilir: tarifimizde yahnide 20 dakika daha kaynatılır. Turşusu yapılır, kavrulur. Kurutmak aromayı güçlendirir, ama yeniden ıslatılınca sert kalır.

Nelerle uyumlu?

Tadı hafif tatlı ve fındıksıdır; etli, uzun pişen yemeklere yakışır.

  • ayçiçek yağı
  • dana kuşbaşı
  • soğan
  • sap kereviz
  • soya sosu
  • un
  • maş fasulyesi filizi

Kaynak: Wikipedia · uygulama ayrıntıları tariflerimizden.

Tarif

Bal mantarlı yahni, bal mantarı (Armillaria mellea) ile Ana yemekler Bal mantarlı yahni Önce haşlanan, sonra etle 20 dakika kaynayan bal mantarı; kereviz ve filizle sulu, doyurucu bir yahni. 1 sa 55 dk Bal mantarı

Blogda

Kavak kütüğünde demet hâlinde çıkmış, açık kahverengi şapkalı kavak mantarları (Cyclocybe cylindracea)DoğadaKavak mantarı nedir, yenir mi, ne zaman çıkar?7 dk okuma

Bal mantarı nasıl saklanır?

Taze · buzdolabı3–7 günTaze bal mantarı yıkanmadan, kâğıt torbada buzdolabında saklanır; narin türler kısa uçtadır. Kaynak
DondurulmuşBirkaç ayBal mantarı çiğ değil, önce sote edilip soğutularak dondurulur. Kaynak
KurutulmuşBirkaç ay – 1 yılKurutulmuş bal mantarı hava geçirmez kavanozda, serin, kuru ve karanlık yerde saklanır. Kaynak

Mantar nasıl saklanır? Rehberin tamamı →

Yetiştir, satın al

Bal mantarı fiyat listesi

Bal mantarı fiyat listesi
ÜrünBizPiyasa (kaynaklı, tarihli)
Taze bal mantarıSipariş üzerine · sor—
Kurutulmuş bal mantarıSipariş üzerine · sor—

Bal mantarı ürünlerimizi küçük partilerle, sipariş üzerine hazırlıyoruz; fiyat ve teslim tarihini talebine göre e-postayla bildiririz. Piyasa sütunu başka satıcıların sayfasında belirtilen tarihte görülen fiyatlardır; bizim fiyatımız değildir ve değişmiş olabilir.

Mantar yetiştirme kitleri →

Sık sorulanlar

Bal mantarı yenir mi?

Bal mantarı iyi pişirildiğinde yenen bir tür olarak bilinir. Çiğ ya da az pişmiş yendiğinde mide-bağırsak rahatsızlığı yapar ve iyi pişse de bazı kişilere dokunur. Uzman tanımadan yenmez.

Bal mantarı neyle karıştırılır?

En tehlikeli benzeri ölümcül galerinadır (Galerina marginata): daha küçüktür, spor izi pas kahverengidir. Kükürt başlı mantar (Hypholoma fasciculare) da kümeler hâlinde çıkar ama halkası yoktur ve çok acıdır.

Bal mantarı Türkiye'de nerede yetişir?

Ağaç dipleri ve kütüklerde, özellikle Marmara ve Karadeniz ormanlarında. GBIF kayıtlarının çoğu İstanbul'un kuzey ormanlarından; Bolu, Düzce ve Yalova'da da kaydı var.

Bal mantarı ne zaman çıkar?

Sonbaharda, ilk yağmurlardan sonra eylül sonundan aralığa kadar. Türkiye kayıtları ekim–ocak arasında yoğunlaşır.

Bal mantarı ağaçlara zarar verir mi?

Evet. Bal mantarı kök çürüklüğü yapan bir parazittir; toprakta rizomorf denen siyah ipliklerle yayılır ve zayıf ağaçları öldürebilir. KTÜ yayını ladin ormanlarındaki zararını inceler.

Bal mantarının spor izi ne renk?

Beyazdır. Spor izi pas kahverengi çıkan benzer bir küme varsa bu ölümcül galerina olabilir; o küme hiç yenmez.

Bal mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde bal mantarı mevsimi: Eyl–Oca. Bal mantarı sonbaharda, ilk yağmurlarla eylül sonundan aralığa dek çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekim–ocak arasında yoğundur.

Bal mantarı nerede yetişir?

Bal mantarı yapraklı ağaçların, daha az olarak iğne yapraklıların kök ve gövde diplerinde, kütüklerde yetişir; toprakta siyah ayakkabı bağcığına benzeyen kök benzeri iplikler (rizomorf) yayar.

Bal mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Bal mantarının Türkiye kayıtları büyük ölçüde İstanbul'un kuzey ormanlarından gelir; Bolu, Düzce ve Yalova'da da kaydı var. KTÜ'nün yayını Karadeniz ladin ormanlarında Armillaria mellea'nın varlığını ve ağaçlara zararını inceler.

Bal mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Bal mantarı şu türlerle karıştırılabilir: ölümcül galerina (Galerina marginata, ölümcül), kükürt başlı mantar (Hypholoma fasciculare, zehirli) ve halkasız bal mantarı (Armillaria tabescens, yenen tür). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Huang ve Xu (2023), Food & Function: Armillaria mellea fitokimyasal profil derlemesi pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. KTÜ: Ladin ormanlarında Armillaria mellea mantarı avesis.ktu.edu.tr
  3. Adanacıoğlu ve ark. (2014), ANADOLU (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü): Türkiye makromantar genetik kaynakları I. Ege Bölgesi dergipark.org.tr
Tüm kaynaklar (7)
  1. Wikipedia (EN): Armillaria mellea en.wikipedia.org
  2. First Nature: Armillaria mellea first-nature.com
  3. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  4. iNaturalist: Türkiye gözlemleri inaturalist.org
Fotoğraf kaynakları (16)