İçeriğe geç
Mantar keşfet
Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), genel görünüş
Diego Blanco · CC0
Yenmez

Yalancı çayır mantarı

Leucocoprinus leucothites · Agaricaceae

Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), eski adlarıyla Leucoagaricus leucothites ve Lepiota leucothites, çim, park ve yol kenarlarında çıkan, düz beyaz şapkalı, halkalı orta boy bir mantardır.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü5 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaAgaricaceae
MevsimEki–Ara
Spor iziBeyaz
Şapka çapı4–10 cm
Sap boyu5–10 cm
Türkiye kaydı17 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumYenmez

Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), eski adlarıyla Leucoagaricus leucothites ve Lepiota leucothites, çim, park ve yol kenarlarında çıkan, düz beyaz şapkalı, halkalı orta boy bir mantardır. Lamelleri beyazdır, yaşlanınca hafif pembeleşir, ama çayır mantarı gibi asla kahverengiye dönmez; spor izi beyazdır. Bazı kaynaklar yenebildiğini yazar, ama sindirim rahatsızlığı bildirilmiştir ve ölümcül zehirli beyaz Amanita ve Lepiota türlerine çok benzer. Önerimiz yememektir.

Eski / eş adları: Leucoagaricus leucothites, Lepiota leucothites, Leucoagaricus naucinus, Lepiota naucina

Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Yalancı çayır mantarı parça parça

Volva yok Spor izi: Beyaz Hafif, hoş mantar kokusu ya da belirgin değil.

Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), şapka, üstten görünüş
Şapka4–10 cm, gençken yumurta ya da yarı küre biçimli, sonra dışbükey ve yayvan; beyaz ya da kirli krem, düz ve ipeksi, ortası bazen hafif gri-kahverengi tonlu.
Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerBeyaz, sık, serbest lameller; yaşlanınca hafif pembemsi krem olur, kahverengiye dönmez.
Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), sap ve sap dibi
Sap5–10 cm boyunda, 5–15 mm kalınlığında, beyaz, düz; dibi hafif soğanımsı şişkin ama torbasız, ellenince hafif kahverengileşebilir.
Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), genel görünüş
HalkaVar: sapın üst kısmında beyaz, ince, hareketli bir halka; bazen düşer.

Ne zaman, nerede

Eki–Ara

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Tem
  8. Ağu
  9. Eyl
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Yalancı çayır mantarı sonbaharda, yağışlardan sonra çimde çıkar. Türkiye kayıtlarımız ekim, kasım ve aralık aylarındadır; en çok ekimde.

Tipi Yenmez

Görüldüğü aylar EkimKasımAralık

Rengi Beyaz

Görüldüğü bölgeler Karadeniz Bölgesiİç Anadolu BölgesiAkdeniz BölgesiEge BölgesiMarmara BölgesiManisaTrabzonOsmaniyeSamsunKaramanBoluYalovaİstanbul

Yalancı çayır mantarı nerede yetişir?

Çim alan, park, bahçe, mera ve yol kenarlarında, topraktan tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde çıkar; orman içinde nadirdir.

Yalancı çayır mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 12 kayıt vardır: İstanbul 4, Manisa 2; Muğla, Osmaniye, Trabzon, Bolu, Karaman ve Yalova birer. Tür, Leucoagaricus leucothites adıyla Bingöl'den toplanan bir örnekle morfolojik ve moleküler olarak da doğrulanmıştır (Dızkırıcı ve ark., 2019, Mantar Dergisi).

Hangi ayda çıkar

  1. Oca0
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem0
  8. Ağu0
  9. Eyl3
  10. Eki6
  11. Kas3
  12. Ara5

9 il, 17 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Yalancı çayır mantarı için son gözlemler

"Temsilî" kartlarda görsel türün kendi fotoğrafıdır; gözlemin fotoğrafı lisansı nedeniyle burada gösterilemez, kaynağında görülebilir.

Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Neyle karıştırılabilir?

Yalancı çayır mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Yalancı çayır mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Yalancı çayır mantarı (Leucocoprinus leucothites), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Yalancı çayır mantarı
Ölüm mantarı (Amanita phalloides), genel görünüş Ölümcül

Yalancı çayır mantarı değil

Ölüm mantarı Amanita phalloides

Ölüm mantarı genellikle ağaç yakınında çıkar; şapkası çoğu zaman zeytin yeşili ya da sarımsıdır, ama soluk beyaz örnekleri de vardır. Sap dibinde torba gibi bir volva taşır. Yalancı çayır mantarında volva yoktur; yine de sap dibi toprağın içinden dikkatle çıkarılmadan ayrım yapılamaz.

Ak ölüm meleği mantarı (Amanita virosa), genel görünüş Ölümcül

Yalancı çayır mantarı değil

Ak ölüm meleği Amanita virosa

Ak ölüm meleği de bütünüyle beyaz, halkalı ve beyaz sporludur; ama ormanda çıkar, sapı pullu-saçaklıdır ve dibinde torba gibi bir volva bulunur. Bu ikisinin karışması ölümcül olabilir.

Ölümcül lepiota mantarı (Lepiota brunneoincarnata), genel görünüş Ölümcül

Yalancı çayır mantarı değil

Ölümcül lepiota Lepiota brunneoincarnata

Ölümcül lepiota daha küçüktür; şapkası pembemsi-kahverengi pullarla kaplıdır ve sapında kahverengi bantlar vardır. Yalancı çayır mantarının şapkası düz beyazdır.

Çayır mantarı (Agaricus campestris), genel görünüş Yenen tür

Yalancı çayır mantarı değil

Çayır mantarı Agaricus campestris

Çayır mantarı da çimde çıkar ve beyazdır, ama lamelleri gençken pembe, olgunlukta çikolata kahverengisidir ve spor izi koyu kahverengidir. Yalancı çayır mantarının lamelleri beyaz kalır, spor izi beyazdır.

Sararan çayır mantarı (Agaricus xanthodermus), genel görünüş Zehirli

Yalancı çayır mantarı değil

Sararan çayır mantarı Agaricus xanthodermus

Sararan çayır mantarı sap dibi kesilince ya da çizilince parlak krom sarısına döner ve mürekkep ya da fenol gibi kokar; lamelleri kahverengileşir. Yalancı çayır mantarı sararmaz ve lamelleri beyaz kalır.

İçerik notu

Çayır mantarı sanılarak toplanan beyaz mantarlar arasında sık görülür; beyaz kalan lameller ve beyaz spor izi, onu kahverengi sporlu Agaricus türlerinden ayıran ilk işarettir. Genetik çalışmalardan sonra Leucoagaricus cinsinden Leucocoprinus cinsine aktarılmıştır.

Genel bilgidir; sağlık beyanı değildir.

Yalancı çayır mantarı bazı kaynaklarda yenen tür olarak geçer, ama yiyenlerde sindirim rahatsızlığı bildirilmiştir. Daha büyük risk, beyaz şapkası, beyaz lamelleri, halkası ve beyaz spor iziyle ölümcül zehirli ölüm mantarı, ak ölüm meleği ve Lepiota türlerine çok benzemesidir. Önerimiz yememektir. Zehirlenme şüphesinde 114 UZEM'i arayın ve mantardan kalan parçayı saklayın.

Sık sorulanlar

Yalancı çayır mantarı yenir mi?

Önerimiz yememektir. Bazı kaynaklar yenebildiğini yazar, ama sindirim rahatsızlığı bildirilmiştir ve ölümcül zehirli beyaz mantarlarla çok kolay karışır.

Yalancı çayır mantarı zehirli mi?

Ölümcül zehirli sayılmaz, ama bazı kişilerde mide-bağırsak rahatsızlığı yaptığı bildirilir. Asıl tehlike ölüm mantarı ve ak ölüm meleğiyle karıştırılmasıdır.

Çayır mantarından nasıl ayrılır?

Çayır mantarının lamelleri pembeden çikolata kahverengisine döner ve spor izi koyu kahverengidir. Yalancı çayır mantarının lamelleri beyaz kalır, spor izi beyazdır.

Ölüm mantarından nasıl ayrılır?

Ölüm mantarının sap dibinde torba gibi bir volva vardır ve genellikle ağaç yakınında çıkar. Yalancı çayır mantarında volva yoktur; ama ayrım için sap dibi toprağın içinden bütün olarak çıkarılmalıdır. Beyaz, beyaz lamelli ve halkalı bir mantar hiçbir zaman güvenli sayılmamalıdır.

Leucoagaricus leucothites ile aynı tür mü?

Evet. Tür Lepiota leucothites ve Leucoagaricus leucothites adlarıyla da bilinir; genetik çalışmalardan sonra Leucocoprinus cinsine aktarılmıştır.

Yalancı çayır mantarı nerede çıkar?

Çim alan, park, bahçe, mera ve yol kenarlarında, topraktan tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde.

Yalancı çayır mantarı ne zaman çıkar?

Sonbaharda, yağışlardan sonra; Türkiye kayıtlarımız ekim, kasım ve aralık aylarındadır.

Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde İstanbul, Manisa, Muğla, Osmaniye, Trabzon, Bolu, Karaman ve Yalova'dan 12 kayıt vardır; Bingöl'den de yayımlanmış bir kaydı bulunur.

Yalancı çayır mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde yalancı çayır mantarı mevsimi: Eki–Ara. Yalancı çayır mantarı sonbaharda, yağışlardan sonra çimde çıkar. Türkiye kayıtlarımız ekim, kasım ve aralık aylarındadır; en çok ekimde.

Yalancı çayır mantarı nerede yetişir?

Çim alan, park, bahçe, mera ve yol kenarlarında, topraktan tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde çıkar; orman içinde nadirdir.

Yalancı çayır mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 12 kayıt vardır: İstanbul 4, Manisa 2; Muğla, Osmaniye, Trabzon, Bolu, Karaman ve Yalova birer. Tür, Leucoagaricus leucothites adıyla Bingöl'den toplanan bir örnekle morfolojik ve moleküler olarak da doğrulanmıştır (Dızkırıcı ve ark., 2019, Mantar Dergisi).

Yalancı çayır mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Yalancı çayır mantarı şu türlerle karıştırılabilir: ölüm mantarı (Amanita phalloides, ölümcül), ak ölüm meleği (Amanita virosa, ölümcül), ölümcül lepiota (Lepiota brunneoincarnata, ölümcül), çayır mantarı (Agaricus campestris, yenen tür) ve sararan çayır mantarı (Agaricus xanthodermus, zehirli). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Dızkırıcı, Kalmer ve Acar (2019), Mantar Dergisi 10(2): 143–150, Morphologic and Molecular Diagnosis of Some Leucoagaricus Species and Revealing a New Record from Turkey dergipark.org.tr
  2. Wikipedia (EN): Leucocoprinus leucothites en.wikipedia.org
  3. First Nature: Leucoagaricus leucothites, White Dapperling first-nature.com
Tüm kaynaklar (5)
  1. iNaturalist: Leucocoprinus leucothites (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Fotoğraf kaynakları (10)