İçeriğe geç
Mantar keşfet

Renge göre mantarlar · 19 tür

Turuncu mantarlar

Turuncu mantar denince Türkiye'de çoğunlukla kanlıca (Lactarius deliciosus) akla gelir ve yenen bir türdür. Ancak turuncu-kahve ölümcül perdeli mantar (Cortinarius orellanus) ölümcüldür; renk tek başına bir şey göstermez.

Kanlıcanın şapkası havuç turuncusudur ve koyu turuncu halka deseni taşır. Kızıl sütlü çıntar (Lactarius sanguifluus) pembemsi devetüyünden turuncuya uzanır, yer yer gri-yeşil lekelidir.

İmparator mantarının şapkası turuncudan kırmızıya, kükürt mantarınınki kükürt sarısından parlak turuncuya uzanır. Kordiseps (Cordyceps militaris) şapkasız, turuncu-kırmızı topuz biçimlidir; nameko küçük, kehribar-turuncu kahve, jelatinli ve kaygandır.

Renk tek başına yenebilirlik göstergesi değildir: aynı renkte hem yenen hem ölümcül türler vardır. Turuncu tonlu bir mantarda şapka altı, sap ve büyüdüğü yer birlikte değerlendirilir.

Turuncu mantarlar: yenir mi, zehirli mi, ne zaman çıkar?

MantarDurumMevsim
Ağulu mantarOmphalotus oleariusZehirliEki–Oca
Almabeni mantarıParalepista flaccidaYenmezEki–Oca
Geyik mantarıLactifluus volemusYenen türHaz–Eyl
İmparator mantarıAmanita caesareaYenen türTem–Kas
Kafes mantarıClathrus ruberYenmezNis–May, Eki–Ara
KanlıcaLactarius deliciosusYenen türEyl–Ara
Kıllı katmantarıStereum hirsutumYenmezAra–May, Tem–Eki
Kızıl sütlü çıntarLactarius sanguifluusYenen türEyl–Ara
Kirpi mantarıHydnum repandumYenen türAğu–Oca
KordisepsCordyceps militarisGeleneksel kullanımAğu–Kas
Köknar kanlıca mantarıLactarius salmonicolorYenmezHaz, Ağu–Kas
Kükürt mantarıLaetiporus sulphureusYenen türMay–Kas
Lactarius deterrimusLactarius deterrimusYenmezOca, Ağu–Kas
Mutinus caninusMutinus caninusYenmezNis, Tem–Kas
NamekoPholiota microsporaYenen tür
Portakal kabuğu mantarıAleuria aurantiaYenmezEyl–Oca
Sarıpelte mantarıTremella mesentericaYenmezEki–May
Taneli suillusSuillus granulatusYenen türMay–Haz, Eyl–Ara
Ölümcül perdeli mantarCortinarius orellanusÖlümcül zehirliAğu–Kas

Durum sütunu rehber içindir, yeme kararı için yeterli değildir. Yabani mantarı uzmana yüz yüze göstermeden yemeyin. Yenen mantarlar · Zehirli mantarlar

Aynı renkteki zehirli benzerler

Ölümcül perdeli mantar küçük, turuncu-kahve, ince lifli pullu bir türdür. Zehiri böbreklere kalıcı zarar verebilir ve belirtiler günler sonra başlayabilir. Sarı horozmantarıyla karıştırılan türler arasındadır.

Kanlıcanın zehirli benzeri yünlü sütlü mantardır. Sinek mantarının şapkası da bazen turuncu-sarıdır ve imparator mantarıyla karışabilir. Nameko ise doğada ölümcül galerina ile karıştırılabilir.

Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.

Bu renkte yenen türler

Kanlıca, kızıl sütlü çıntar, imparator mantarı, kükürt mantarı ve nameko yenen türlerdir; hiçbiri uzman kesin tanımadan yenmez. Kordiseps daha çok geleneksel kullanımıyla bilinir; sağlık etkileri araştırılmaktadır, biz tedavi beyanında bulunmuyoruz.

Ayırt ettiren özellikler

Kanlıca ve kızıl sütlü çıntar sütlü mantarlar (Lactarius) grubundandır. Perdeli mantarlarda ise genç evrede şapka ile sap arasında örümcek ağı gibi bir perde ve pas kahvesi spor izi görülür. Bu farklar ipucudur, tanı uzmanındır.

Turuncu mantarlar ne zaman ve nerede çıkar?

Kanlıca ve kızıl sütlü çıntar eylül–aralık arasında çam altında çıkar; kanlıca asidik, kızıl sütlü çıntar kireçli toprağı sever. İmparator mantarı temmuz–kasım arasında meşe ve çam ormanlarında görülür. Kükürt mantarı mayıs–kasım arasında ağaç gövdelerinde raf yapar.

Ölümcül perdeli mantar da ağustos–kasım arasında yapraklı ormanlarda çıkar; yani turuncu yenen türlerin en çok toplandığı aylar ölümcül benzerin mevsimiyle çakışır. Nameko ve kordiseps ise çoğunlukla kültürde üretilir. Ay ay ayrıntı mantar takviminde.

Sık sorulan sorular

Turuncu mantar yenir mi?

Bazı turuncu mantarlar yenir: kanlıca, kızıl sütlü çıntar, imparator mantarı, kükürt mantarı ve nameko gibi. Ancak ölümcül perdeli mantar da turuncu-kahvedir; uzman kesin tanımadan hiçbir yabani mantar yenmez.

Turuncu mantarın adı nedir?

Türkiye'de turuncu mantar denince çoğunlukla kanlıca kastedilir. Kızıl sütlü çıntar, kükürt mantarı ve imparator mantarı da turuncu tonludur.

Kanlıca nasıl tanınır?

Şapkası havuç turuncusu ve koyu turuncu halka desenlidir, ıslakken yapışkandır. Yünlü sütlü mantar gibi zehirli benzerleri olduğu için tanı uzmana bırakılır.

Turuncu mantar zehirli olabilir mi?

Evet. Ölümcül perdeli mantar turuncu-kahvedir ve böbreklere kalıcı zarar verebilir. Belirtiler günler sonra başlayabilir.

Turuncu topuz gibi mantar nedir?

Şapkasız, turuncu-kırmızı topuz biçimli tür kordiseps (Cordyceps militaris) olabilir. Geleneksel kullanımı bilinir, sağlık etkileri araştırılmaktadır.

Turuncu bir mantar yedim, ne yapmalıyım?

Zehirlenme şüphesinde beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın; mümkünse mantardan bir parçayı saklayın.

Kaynaklar

  1. Wikipedia (EN): Lactarius deliciosus en.wikipedia.org
  2. Vikipedi (TR): Lactarius deliciosus tr.wikipedia.org
  3. First Nature: Lactarius deliciosus first-nature.com
Tüm kaynaklar (15)
  1. First Nature: Lactarius torminosus first-nature.com
  2. Wikipedia (EN): Lactarius sanguifluus en.wikipedia.org
  3. Wikipedia (EN): Amanita caesarea en.wikipedia.org
  4. Vikipedi (TR): İmparator mantarı tr.wikipedia.org
  5. First Nature: Amanita caesarea first-nature.com
  6. Wikipedia (EN): Laetiporus sulphureus en.wikipedia.org
  7. Vikipedi (TR): Kükürt mantarı tr.wikipedia.org
  8. First Nature: Laetiporus sulphureus first-nature.com
  9. Wikipedia (EN): Cordyceps militaris en.wikipedia.org
  10. First Nature: Cordyceps militaris first-nature.com
  11. Wikipedia (EN): Cortinarius orellanus en.wikipedia.org
  12. First Nature: Cortinarius orellanus first-nature.com

Diğer renkler

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir