İçeriğe geç
Mantar keşfet
Panter mantarı (Amanita pantherina), genel görünüş
inyucho from Holland · CC BY 2.0
Zehirli

Panter mantarı

Amanita pantherina · Amanitaceae

Kahverengi şapkası üzerinde dağınık beyaz siğiller taşıyan, beyaz lamelli ve sap dibinde kenarı belirgin bir yumruyla biten zehirli bir Amanita.

Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğü6 kaynakla kontrol edildiDüzeltme bildir

FamilyaAmanitaceae
MevsimTem–Ara
Spor iziBeyaz
Şapka çapı5–12 cm
Sap boyu6–12 cm
Türkiye kaydı49 gözlem
YetiştirmeYalnız doğada
DurumZehirli

Kahverengi şapkası üzerinde dağınık beyaz siğiller taşıyan, beyaz lamelli ve sap dibinde kenarı belirgin bir yumruyla biten zehirli bir Amanita. İbotenik asit ve muscimol içerir; sinek mantarından daha güçlü zehirlenmeler yaptığı bildirilir.

Diğer adları: panter amanitası, benekli amanita

Panter mantarı (Amanita pantherina), genel görünüş

Nasıl tanınır?

Panter mantarı parça parça

Spor izi: Beyaz Belirgin değil; kesilince renk değiştirmez.

Panter mantarı (Amanita pantherina), şapka, üstten görünüş
Şapka5–12 cm, dışbükeyden yayvana; zeytin-kahve ile koyu kahve, üzerinde saf beyaz küçük siğiller; kenarı kısa çizgili.
Panter mantarı (Amanita pantherina), şapka altındaki lameller, alttan görünüş
LamellerSerbest, sık, beyaz lameller.
Panter mantarı (Amanita pantherina), sap ve sap dibi
Sap6–12 cm, beyaz; dipte yuvarlak bir yumru ve onun üstünde keskin kenarlı bir kuşak (çorap kenarı).
Panter mantarı (Amanita pantherina), sap ve sap dibi
HalkaBeyaz, ince, çizgisiz sarkık halka.
Panter mantarı (Amanita pantherina), sap dibindeki volva (kese)
Volva — sap dibindeki keseYumruya yapışık, kenarı keskin bir kuşak hâlinde.

Ne zaman, nerede

Tem–Ara

  1. Oca
  2. Şub
  3. Mar
  4. Nis
  5. May
  6. Haz
  7. Temmevsimde
  8. Ağumevsimde
  9. Eylmevsimde
  10. Ekimevsimde
  11. Kasmevsimde
  12. Aramevsimde

Panter mantarı yazın ve sonbaharda çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ağustos ve ekim–kasım aylarında yoğundur.

Tipi Zehirli

Görüldüğü aylar TemmuzAğustosEylülEkimKasımAralık

Rengi Kahverengi

Görüldüğü bölgeler Karadeniz BölgesiAkdeniz BölgesiMarmara BölgesiOsmaniyeGiresunSamsunBoluBursaİstanbulBalıkesirKırklareli

Panter mantarı nerede yetişir?

Panter mantarı yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda, özellikle meşe, kayın ve çam altında yetişir; ağaçlarla ortak yaşam (mikoriza) kurar.

Panter mantarı Türkiye'de nerede bulunur?

Panter mantarının Türkiye kayıtları en çok İstanbul ormanlarından gelir; Kırklareli, Giresun, Kastamonu, Sinop, Balıkesir, Kocaeli ve Osmaniye'de de kaydı vardır.

Diğer iller: Düzce (1), Sakarya (1)

Hangi ayda çıkar

  1. Oca1
  2. Şub0
  3. Mar0
  4. Nis0
  5. May0
  6. Haz0
  7. Tem1
  8. Ağu1
  9. Eyl3
  10. Eki22
  11. Kas15
  12. Ara6

Türkiye panter mantarı haritası: bütün iller ve aylar →

14 il, 49 gözlem (GBIF, iNaturalist); ay dağılımı gözlem tarihlerinden. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.

Panter mantarı için son gözlemler

Panter mantarı (Amanita pantherina), doğal ortamında
Doğal ortamında

Karıştırılabilir

Hangi türlerle karıştırılıyor?

Panter mantarı aşağıdaki türlerle karıştırılabilir. Her kartta benzer türün fotoğrafı ve Panter mantarı ile arasındaki ayırt edici fark var.

Panter mantarı (Amanita pantherina), genel görünüş
Bu sayfadaki tür Panter mantarı
Kızaran gelin mantarı (Amanita rubescens), genel görünüş Yenmez

Panter mantarı değil

Kızaran gelin mantarı Amanita rubescens

Etine dokunulunca ya da kesilince pembe-kırmızıya döner, siğilleri gri-pembemsi olur, halkası çizgilidir. Çiğken zehirlidir; panterle karışma riski nedeniyle toplanması önerilmez.

Sinek mantarı (Amanita muscaria), genel görünüş Zehirli

Panter mantarı değil

Sinek mantarı Amanita muscaria

Şapkası kırmızı-turuncudur; yağmurla rengi solmuş sinek mantarı panter mantarına benzeyebilir. İkisi de zehirlidir.

Gri amanita (Amanita excelsa) Yenmez

Panter mantarı değil

Gri amanita Amanita excelsa

Şapkası gri-kahve, siğilleri gri ve unsu, halkası üstte çizgilidir; panterden ayırmak zordur, yenmez.

Şemsiye mantarı (Macrolepiota procera), genel görünüş Yenen tür

Panter mantarı değil

Şemsiye mantarı Macrolepiota procera

Şapkası kahve pullu ve çok daha büyüktür, sapı yılan derisi desenli, halkası kalın ve hareketlidir; volvası yoktur.

Amanita citrina mantarı, genel görünüş Yenmez

Panter mantarı değil

Amanita citrina Amanita citrina

Amanita citrina'nın şapkası soluk limon sarısı ya da beyazdır ve krem yamalar taşır; dipte kenarlı yuvarlak bir soğan vardır ve çiğ patates kokar. Panter mantarı kahverengi şapkalı ve beyaz siğillidir.

Zehirli maddeler

Panter mantarının etken maddeleri ibotenik asit ve muscimoldür (merkezi sinir sistemi üzerinde etkili); miktarları sinek mantarından yüksek bulunmuştur. Kaynak

Sık sorulanlar

Panter mantarı zehirli mi?

Evet. Panter mantarı ibotenik asit ve muscimol içeren zehirli bir türdür; sersemlik, bilinç bulanıklığı, kusma ve ağır vakalarda koma yapabilir. Pişirmek zehri yok etmez.

Panter mantarı nasıl tanınır?

Kahverengi şapka üzerinde saf beyaz küçük siğiller, beyaz lameller, çizgisiz halka ve sap dibinde keskin kenarlı bir kuşakla biten yuvarlak yumru. Kesilince eti renk değiştirmez.

Panter mantarı neyle karıştırılır?

En çok kızaran amanita (Amanita rubescens) ve gri amanita (A. excelsa) ile; yağmurla solmuş sinek mantarı ve genç şemsiye mantarı da karışabilir. Kızaran amanitanın eti kesilince pembeleşir.

Panter mantarı Türkiye'de nerede yetişir?

Meşe, kayın ve çam ormanlarında. GBIF kayıtlarının çoğu İstanbul ormanlarından; Kırklareli, Giresun, Kastamonu, Sinop ve Osmaniye'de de kaydı vardır.

Panter mantarı ne zaman çıkar?

Yazdan aralığa kadar; Türkiye kayıtları ağustos ile ekim–kasım aylarında yoğundur.

Panter mantarı yenirse ne yapılır?

Hemen 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın, kişiyi yalnız bırakmayın ve mantardan kalan parçayı hastaneye götürün. Kendi başınıza kusturmaya çalışmayın.

Panter mantarı hangi aylarda çıkar?

Takvimimizde panter mantarı mevsimi: Tem–Ara. Panter mantarı yazın ve sonbaharda çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ağustos ve ekim–kasım aylarında yoğundur.

Panter mantarı nerede yetişir?

Panter mantarı yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda, özellikle meşe, kayın ve çam altında yetişir; ağaçlarla ortak yaşam (mikoriza) kurar.

Panter mantarı Türkiye'de nerede görülür?

Panter mantarının Türkiye kayıtları en çok İstanbul ormanlarından gelir; Kırklareli, Giresun, Kastamonu, Sinop, Balıkesir, Kocaeli ve Osmaniye'de de kaydı vardır.

Panter mantarı hangi mantarlarla karıştırılır?

Panter mantarı şu türlerle karıştırılabilir: kızaran amanita (Amanita rubescens, yenmez), sinek mantarı (Amanita muscaria, zehirli), gri amanita (Amanita excelsa, yenmez), şemsiye mantarı (Macrolepiota procera, yenen tür) ve amanita citrina (Amanita citrina, yenmez). Farklar bu sayfada karşılaştırılır.

Benzer türler

Bütün türler → · Fotoğrafla tanı →

Kaynaklar

  1. Satora ve ark. (2006), Toxicon: Amanita pantherina zehirlenmesi vaka ve derleme pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Şahin ve ark. (2023), Recent Trends in Pharmacology: Assessment and management of poisonous mushrooms in Türkiye dergipark.org.tr
  3. Wikipedia (EN): Amanita pantherina en.wikipedia.org
Tüm kaynaklar (6)
  1. First Nature: Amanita pantherina first-nature.com
  2. GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
  3. iNaturalist: Türkiye gözlemleri inaturalist.org
Fotoğraf kaynakları (16)