İl · 90 gözlem
Trabzon mantarları: hangi türler, ne zaman çıkar?
Haritamızda Trabzon'da 90 doğrulanmış makro mantar gözlemi ve 80 tür var. En sık kaydedilenler sinek mantarı, Mycena epipterygia, ölüm mantarı ve borazan mantarı; kayıtların çoğu eylül, ekim ve ağustos aylarında yapılmış.
- gözlem
- 90
- tür
- 80
- zehirli tür
- 4
Bu sayfa Trabzon için GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı mantar kayıtlarından derlenir; her ayın başında harita verisiyle birlikte kendiliğinden tazelenir. Karadeniz Bölgesi içindedir. Bir kaydın olması, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Kayıt sayısı, mantarın bolluğundan çok o yörede kaç kişinin gözlem tuttuğunu yansıtır.
Trabzon'da en çok kaydedilen türler sırasıyla sinek mantarı (Amanita muscaria), Mycena epipterygia, ölüm mantarı (Amanita phalloides), borazan mantarı (Craterellus cornucopioides), Heterobasidion annosum, sarı saplı craterellus (Craterellus lutescens), Aleurodiscus aurantius ve Russula violacea. Bu türlerin 17 tanesi ansiklopedimizde ayrıntılı olarak anlatılır; aşağıdaki ızgarada kayıt sayısıyla birlikte fotoğraflı gösterilir.
Mevsim dağılımı: tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 70'i eylül–kasım, yüzde 1'i mart–mayıs arasındadır. En yoğun aylar eylül, ekim ve ağustos. Yağış, sıcaklık ve rakım mevsimi birkaç hafta öne ya da arkaya kaydırır.
Listenin devamında Trabzon'da kaydı bulunan diğer türler: çörek mantarı, yeşil mantar, Agaricus moelleri, Kuehneromyces mutabilis, Entoloma bloxamii, Entoloma rusticoides, kırmız peri kasesi, Tricholoma vaccinum, Anthracobia melaloma, beyaz semer mantarı, Inocybe geophylla ve yalancı çayır mantarı. Tek kayıtlı türler de haritada ayrı ayrı görünür; her nokta kendi GBIF ya da iNaturalist kaydına bağlanır.
Trabzon'da görülen türler
-
Sinek mantarıAmanita muscaria
4
-
Mycena epipterygia
3
-
Ölüm mantarıAmanita phalloides
2
-
Borazan mantarıCraterellus cornucopioides
2
- Heterobasidion annosum 2
-
Sarı saplı craterellusCraterellus lutescens
2
-
Aleurodiscus aurantius
2
- Russula violacea 1
-
Çörek mantarıBoletus edulis
1
-
Yeşil mantarRussula virescens
1
-
Agaricus moelleri
1
- Kuehneromyces mutabilis 1
- Entoloma bloxamii 1
- Entoloma rusticoides 1
- Kırmız peri kasesiSarcoscypha coccinea 1
- Tricholoma vaccinum 1
- Anthracobia melaloma 1
-
Beyaz semer mantarıHelvella crispa
1
- Inocybe geophylla 1
-
Yalancı çayır mantarıLeucocoprinus leucothites
1
- Aleuria exigua 1
-
Puf mantarıLycoperdon perlatum
1
- Hygrophorus erubescens 1
- Sütsüz mantarRussula delica 1
- Plicaria carbonaria 1
-
İmparator mantarıAmanita caesarea
1
-
Exidia glandulosa
1
-
Kızıl boletNeoboletus erythropus
1
-
Elik mantarıRussula aurea
1
- Gomphus clavatus 1
-
Kanağlayan mantarHydnellum peckii
1
- Hygrocybe ceracea 1
- Asterophora parasitica 1
- Cortinarius violaceus 1
- Helvella macropus 1
- Amanita crocea 1
Kayıt sayısına göre ilk 36 tür (toplam 80). Yenebilirlik yalnız ansiklopedimizdeki türlerde; bir kaydın olması toplanabileceği anlamına gelmez.
Trabzon'da kaydedilen zehirli türler
- Sinek mantarı Amanita muscaria Zehirli 4 kayıt
- Ölüm mantarı Amanita phalloides Ölümcül zehirli 2 kayıt
- Kıvrık kenarlı mantar Paxillus involutus Ölümcül zehirli 1 kayıt
- Ölümcül galerina Galerina marginata Ölümcül zehirli 1 kayıt
Yerel adlar
- Sinek mantarı Amanita muscaria: gelin mantarı (kaynak: Wikipedia (EN): Amanita muscaria)
- Ölüm mantarı Amanita phalloides: köygöçüren, evcikkıran, ölüm meleği (kaynak: Wikipedia (EN): Amanita phalloides)
- Borazan mantarı Craterellus cornucopioides: ölü borazanı, siyah borazan (kaynak: Wikipedia (EN): Craterellus cornucopioides)
- Çörek mantarı Boletus edulis: porçini, ayı mantarı, bolet (kaynak: Wikipedia (EN): Boletus edulis)
- Yeşil mantar Russula virescens: yeşil russula, yeşil kırılgan mantar (kaynak: Wikipedia (EN): Russula virescens)
- Puf mantarı Lycoperdon perlatum: top mantar, inci puf mantarı, toz mantarı (kaynak: Wikipedia (EN): Lycoperdon perlatum)
- İmparator mantarı Amanita caesarea: Sezar mantarı, padişah mantarı (kaynak: Wikipedia (EN): Amanita caesarea)
- Kızıl bolet Neoboletus erythropus: kuzumantarı (kaynak: Wikipedia (EN): Neoboletus luridiformis (Boletus erythropus adlandırma tartışmasıyla))
- Mürekkep mantarı Coprinus comatus: tüylü mürekkep mantarı, avukat peruğu, çayır mürekkep mantarı, söbelen (kaynak: Wikipedia (EN): Coprinus comatus)
- Mıhbaşı mantarı Marasmius oreades: mıh başı mantarı, mıh tepesi, mıhlıca, mıhcık, cincile (kaynak: Wikipedia (EN): Marasmius oreades)
İlgili rotalar
Trabzon'da kaydedilen yenen ve geleneksel kullanımlı türler
Kirpi mantarı (Hydnum repandum): Kirpi mantarı yaz sonundan kışa kadar çıkar; Türkiye GBIF kayıtları eylül–ocak arasındadır.
Trabzon için kaynaklı tür notları
Sarı saplı craterellus (Craterellus lutescens): Türkiye kayıtları çoğunlukla İstanbul'un Belgrad Ormanı ve Aydos çevresinden gelir; Kocaeli, Sinop ve Trabzon'da da kaydı vardır.
Sık sorulan sorular
Trabzon'da hangi mantarlar çıkar?
Haritamızdaki 90 gözleme göre Trabzon'da 80 tür kaydedilmiştir. En sık görülenler sinek mantarı, Mycena epipterygia, ölüm mantarı, borazan mantarı, Heterobasidion annosum ve sarı saplı craterellus.
Trabzon'da mantar ne zaman çıkar?
Kayıtların en çok düştüğü aylar eylül, ekim ve ağustos. Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 70'i sonbaharda, yüzde 1'i ilkbaharda.
Trabzon'da zehirli mantar var mı?
Evet. Ansiklopedimizdeki zehirli ve ölümcül türlerden sinek mantarı, ölüm mantarı, kıvrık kenarlı mantar ve ölümcül galerina burada kaydedilmiştir; ölüm mantarı, kıvrık kenarlı mantar ve ölümcül galerina ölümcüldür.
Trabzon'da mantarlara hangi yerel adlar verilir?
Kaynaklarda geçen halk adlarından bazıları: sinek mantarı: gelin mantarı; ölüm mantarı: köygöçüren, evcikkıran, ölüm meleği; borazan mantarı: ölü borazanı, siyah borazan; çörek mantarı: porçini, ayı mantarı, bolet.
Trabzon'da mantar toplamak serbest mi?
Devlet ormanlarında ticari toplama Orman Genel Müdürlüğü'nün iznine bağlıdır; millî park ve korunan alanlarda toplama yasaktır. Gitmeden önce orman işletme şefliğine ya da park müdürlüğüne sorun.
Trabzon'da mantar nerede toplanır?
Sitemizde Trabzon ile ilgili rota: Doğu Karadeniz yaylaları ve Kaçkarlar. Rota sayfası alandaki kayıtları ve ulaşımı gösterir. Kayıt olması toplama izni olduğu anlamına gelmez.
Bu sayfadaki sayılar ne kadar güncel?
Sayılar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; sayfadaki tür listesi, aylık grafik ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nin numarası 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- Kaşık ve ark. (2022), KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi 25(6): 1264-1278: Macrofungi of Yenice (Karabük) District and New Records for Turkey dergipark.org.tr
Tüm kaynaklar (20)
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
- Wikipedia (EN): Amanita muscaria en.wikipedia.org
- Vikipedi (TR): Sinek mantarı tr.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Craterellus cornucopioides en.wikipedia.org
- First Nature: Craterellus cornucopioides first-nature.com
- Wikipedia (EN): Craterellus lutescens en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Boletus edulis en.wikipedia.org
- Vikipedi (TR): Çörek mantarı tr.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Helvella crispa en.wikipedia.org
- First Nature: Helvella crispa first-nature.com
- Wikipedia (EN): Leucocoprinus leucothites en.wikipedia.org
- First Nature: Leucoagaricus leucothites, White Dapperling first-nature.com
- Wikipedia (EN): Lycoperdon perlatum en.wikipedia.org
- First Nature: Lycoperdon perlatum first-nature.com
- Wikipedia (EN): Neoboletus luridiformis (Boletus erythropus adlandırma tartışmasıyla) en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Paxillus involutus en.wikipedia.org
- MushroomExpert: Craterellus lutescens mushroomexpert.com
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir