Tür haritası · Amanita citrina
Türkiye amanita citrina haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Amanita citrina (Amanita citrina) haritamızda Türkiye'de 4 ilden 16 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Kırklareli, Bolu ve Çanakkale illerinden gelir; gözlemler en çok eylül, ekim ve kasım aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 16
- il
- 4
- bölge
- 2
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- Marmara 12
- Karadeniz 4
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız amanita citrina türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için amanita citrina sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 16 kayıt vardır: İstanbul 6, Kırklareli 5, Bolu 4 ve Çanakkale 1. Tür, Türkiye'de toplanıp ITS dizilemesiyle tanımlanan Amanita örnekleri arasında da yer alır (Tapan ve ark., 2024).
Amanita citrina ile karışan zehirli türler
- Ölüm mantarı Amanita phalloides Ölümcül zehirli
- Ak ölüm meleği Amanita virosa Ölümcül zehirli
- Panter mantarı Amanita pantherina Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 12; Karadeniz 4. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Kırklareli, Bolu ve Çanakkale.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 93'i eylül–kasım, yüzde 0'i mart–mayıs, yüzde 0'i haziran–ağustos, yüzde 6'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar eylül, ekim ve kasım. Ocak, şubat, mart, nisan, mayıs, haziran, temmuz ve ağustos aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Amanita citrina yaz sonundan kışa dek çıkar. Türkiye kayıtlarımızın çoğu ekim ayındadır; eylül, kasım ve aralıkta da kayıt vardır.
Meşe, kayın ve çam gibi ağaçlarla mikorizal ortaklık kurar; özellikle asidik, kumlu topraklı ormanlarda yaygındır. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.
Ölüm mantarı (Amanita phalloides, ölümcül): Ölüm mantarının şapkası zeytin yeşili ile sarımsı yeşil arası ve genellikle yamasızdır; sap dibinde açık, torba gibi beyaz bir volva bulunur ve patates kokmaz. Amanita citrina'nın şapkası soluk limon sarısı ve yamalıdır, dipte kenarlı yuvarlak bir soğan vardır. Ayrım deneyim ister; sarımsı Amanita'ları yemeyin.
Ak ölüm meleği (Amanita virosa, ölümcül): Beyaz Amanita citrina (var. alba) ak ölüm meleğine benzer. Ak ölüm meleğinin sapı pullu-tüylüdür ve dipte torba gibi açık bir volva vardır; patates kokmaz.
Panter mantarı (Amanita pantherina, zehirli): Panter mantarının şapkası kahverengidir ve beyaz, düzenli siğillerle benekli olur; soğanın üstünde "çorap kenarı" gibi kıvrık bir kenar bulunur. Amanita citrina soluk sarı ve krem yamalıdır.
Sık sorulan sorular
Amanita citrina Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 4 ilden 16 kayıt var; en çok İstanbul, Kırklareli, Bolu ve Çanakkale illerinden. Bölge olarak en çok Marmara ve Karadeniz.
Amanita citrina hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok eylül, ekim ve kasım aylarında. Amanita citrina yaz sonundan kışa dek çıkar. Türkiye kayıtlarımızın çoğu ekim ayındadır; eylül, kasım ve aralıkta da kayıt vardır.
Amanita citrina en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Kırklareli, Bolu ve Çanakkale gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Amanita citrina nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Meşe, kayın ve çam gibi ağaçlarla mikorizal ortaklık kurar; özellikle asidik, kumlu topraklı ormanlarda yaygındır. Tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.
Amanita citrina hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Ölüm mantarı (ölümcül), Ak ölüm meleği (ölümcül) ve Panter mantarı (zehirli). Ölüm mantarının şapkası zeytin yeşili ile sarımsı yeşil arası ve genellikle yamasızdır; sap dibinde açık, torba gibi beyaz bir volva bulunur ve patates kokmaz. Amanita citrina'nın şapkası soluk limon sarısı ve yamalıdır, dipte kenarlı yuvarlak bir soğan vardır. Ayrım deneyim ister; sarımsı Amanita'ları yemeyin.
Haritada amanita citrina görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- Tapan ve ark. (2024), Biology Bulletin 51(6): Antioxidant Activities of Some Edible and Poisonous Amanita Species from Türkiye doi.org
Tüm kaynaklar (6)
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
- Wikipedia (EN): Amanita citrina en.wikipedia.org
- First Nature: Amanita citrina, False Deathcap first-nature.com
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir