Tür haritası · Meripilus giganteus
Türkiye kararan mantar haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Kararan mantar (Meripilus giganteus) haritamızda Türkiye'de 3 ilden 19 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ illerinden gelir; gözlemler en çok ocak, eylül ve ekim aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 19
- il
- 3
- bölge
- 1
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- Marmara 19
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız kararan mantar türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için kararan mantar sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 19 kayıt vardır: İstanbul 16, Kırklareli 2, Tekirdağ 1. Tür ayrıca Trabzon Tonya'da kayın kütüğü üzerinde (Uzun ve Kaya, 2022, KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi) ve Karabük Yenice'de (Kaşık ve ark., 2022) kaydedilmiştir.
Kararan mantar ile karışan zehirli türler
- Maitake Grifola frondosa Yenen tür
- Kükürt mantarı Laetiporus sulphureus Yenen tür
- Bondarzewia mesenterica Bondarzewia mesenterica Yenmez
- Pullu mantar Cerioporus squamosus Yenen tür
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 19. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 89'i eylül–kasım, yüzde 0'i mart–mayıs, yüzde 0'i haziran–ağustos, yüzde 10'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar ocak, eylül ve ekim. Şubat, mart, nisan, mayıs, haziran, temmuz, ağustos, kasım ve aralık aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Kararan mantar sonbaharda çıkar ve ilk donlardan sonra çöker. Türkiye kayıtlarımız eylül, ekim ve ocak aylarındadır; büyük çoğunluğu ekimde.
Yapraklı ağaçların, en çok kayının, ayrıca meşe ve karaağacın dibinde, kökleri ve kütükleri üzerinde; nadiren iğne yapraklılarda. Ağacın köklerinde beyaz çürüklüğe yol açar. Park ve bahçelerdeki yaşlı ağaçların dibinde de görülür.
Maitake (Grifola frondosa, yenen): Maitake de ağaç dibinde rozet oluşturur, ama dilimleri daha küçük, gri-kahverengi ve çok sayıdadır, gözenekleri daha iridir ve dokununca kararmaz.
Kükürt mantarı (Laetiporus sulphureus, yenen): Kükürt mantarı da iri raflar oluşturur, ama parlak sarı-turuncudur, genellikle gövdede yukarıda çıkar ve kararmaz.
Bondarzewia mesenterica (Bondarzewia mesenterica, yenmez): Daha çok iğne yapraklıların dibinde çıkar; gözenekleri daha iridir, dokununca kararmaz ve eti acı tatlıdır.
Pullu mantar (Cerioporus squamosus, yenen): Pullu mantar gövdede tek ya da birkaç büyük raf hâlinde çıkar, şapkası koyu pullu ve sapı vardır; kararmaz.
Sık sorulan sorular
Kararan mantar Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 3 ilden 19 kayıt var; en çok İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ illerinden. Bölge olarak en çok Marmara.
Kararan mantar hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok ocak, eylül ve ekim aylarında. Kararan mantar sonbaharda çıkar ve ilk donlardan sonra çöker. Türkiye kayıtlarımız eylül, ekim ve ocak aylarındadır; büyük çoğunluğu ekimde.
Kararan mantar en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Kırklareli ve Tekirdağ gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Kararan mantar nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Yapraklı ağaçların, en çok kayının, ayrıca meşe ve karaağacın dibinde, kökleri ve kütükleri üzerinde; nadiren iğne yapraklılarda. Ağacın köklerinde beyaz çürüklüğe yol açar. Park ve bahçelerdeki yaşlı ağaçların dibinde de görülür.
Haritada kararan mantar görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- Uzun ve Kaya (2022), KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi 25(1): Macromycetes Determined in Tonya (Trabzon) District dergipark.org.tr
Tüm kaynaklar (6)
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
- Wikipedia (EN): Meripilus giganteus en.wikipedia.org
- First Nature: Meripilus giganteus, Giant Polypore first-nature.com
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir