Tür haritası · Coprinus comatus
Türkiye mürekkep mantarı haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Mürekkep mantarı (Coprinus comatus) haritamızda Türkiye'de 35 ilden 152 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Ankara, Bolu ve İzmir illerinden gelir; gözlemler en çok mayıs, ekim ve kasım aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 152
- il
- 35
- bölge
- 6
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- İstanbul47
- Ankara34
- Bolu10
- İzmir6
- Kırklareli6
- Bilecik4
- Antalya4
- Kocaeli4
- Tekirdağ4
- Karaman3
- Kayseri2
- Zonguldak2
- Samsun2
- Adıyaman2
- Muğla2
- Aksaray1
- Gaziantep1
- Elazığ1
- Mersin1
- Kırıkkale1
- Bursa1
- Eskişehir1
- Tunceli1
- Uşak1
- Balıkesir1
- Kütahya1
- Gümüşhane1
- Konya1
- Iğdır1
- Manisa1
- Trabzon1
- Sinop1
- Afyonkarahisar1
- Nevşehir1
- Osmaniye1
- Marmara 67
- İç Anadolu 44
- Karadeniz 17
- Ege 12
- Akdeniz 6
- Doğu ve Güneydoğu 6
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız mürekkep mantarı türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için mürekkep mantarı sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Mürekkep mantarı Türkiye'de geniş yayılışlıdır: GBIF kayıtları İstanbul ve Ankara'da yoğunlaşır, İzmir, Kırklareli, Bolu ve Antalya'dan Iğdır ve Tunceli'ye kadar 30'dan fazla ilde kaydı vardır.
Mürekkep mantarı ile karışan zehirli türler
- Ak ölüm meleği Amanita virosa Ölümcül zehirli
- Gri mürekkep mantarı Coprinopsis atramentaria Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 67; İç Anadolu 44; Karadeniz 17; Ege 12; Akdeniz 6; Doğu ve Güneydoğu Anadolu 6. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Ankara, Bolu, İzmir, Kırklareli, Bilecik, Antalya ve Kocaeli.
Daha az kayıt bulunan iller: Tekirdağ, Karaman, Kayseri, Zonguldak, Samsun, Adıyaman, Muğla, Aksaray, Gaziantep, Elazığ, Mersin, Kırıkkale, Bursa, Eskişehir, Tunceli, Uşak, Balıkesir, Kütahya, Gümüşhane, Konya, Iğdır ve Manisa. Kaydı olmayan bir ilde türün bulunmadığı söylenemez; kayıt yoğunluğu, o yörede kaç kişinin gözlem paylaştığını da yansıtır.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 44'i eylül–kasım, yüzde 33'i mart–mayıs, yüzde 3'i haziran–ağustos, yüzde 18'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar mayıs, ekim ve kasım. Ağustos aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Mürekkep mantarı ilkbaharda ve sonbaharda yağmurdan sonra çıkar; Türkiye GBIF kayıtları nisan–mayıs ve ekim–aralık arasında iki tepe yapar.
Mürekkep mantarı çimenlik, tarla kenarı, yol kenarı ve kazı yapılmış toprak gibi azotça zengin, açık alanlarda topluluklar hâlinde yetişir; ağaca bağlı değildir.
Ak ölüm meleği (Amanita virosa, ölümcül): Bembeyazdır ama ormanda çıkar, lamelleri beyaz kalır ve sıvılaşmaz, sap dibinde torba (volva) vardır. Ölümcüldür.
Gri mürekkep mantarı (Coprinopsis atramentaria, zehirli): Şapkası gri-kahve ve pürüzsüzdür, tüylü pullar taşımaz. Koprin içerir: alkolle birlikte (yemekten günler sonrasına kadar) çarpıntı, kızarma ve bulantı yapar.
Şemsiye mantarı (Macrolepiota procera, yenen): Genç kapalı şemsiye mantarı yumurta biçimli görünebilir; ama şapkası kahverengi pulludur, sapı yılan derisi desenlidir ve sıvılaşmaz.
Saksağan mantarı (Coprinopsis picacea, yenmez): O da mürekkebe dönen bir mantardır, ama şapkası koyu kahverengi-siyah zemin üzerinde beyaz yamalıdır, halkası yoktur ve kayın ormanında çıkar.
Pullu mürekkep mantarı (Coprinellus micaceus, yenmez): Çok daha küçüktür, bal renkli şapkası parlak taneciklidir ve kütük çevresinde sık kümeler hâlinde çıkar.
Sık sorulan sorular
Mürekkep mantarı Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 35 ilden 152 kayıt var; en çok İstanbul, Ankara, Bolu, İzmir ve Kırklareli illerinden. Bölge olarak en çok Marmara, İç Anadolu ve Karadeniz.
Mürekkep mantarı hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok mayıs, ekim ve kasım aylarında. Mürekkep mantarı ilkbaharda ve sonbaharda yağmurdan sonra çıkar; Türkiye GBIF kayıtları nisan–mayıs ve ekim–aralık arasında iki tepe yapar.
Mürekkep mantarı en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Ankara, Bolu ve İzmir gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Mürekkep mantarı nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Mürekkep mantarı çimenlik, tarla kenarı, yol kenarı ve kazı yapılmış toprak gibi azotça zengin, açık alanlarda topluluklar hâlinde yetişir; ağaca bağlı değildir.
Mürekkep mantarı hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Ak ölüm meleği (ölümcül) ve Gri mürekkep mantarı (zehirli). Bembeyazdır ama ormanda çıkar, lamelleri beyaz kalır ve sıvılaşmaz, sap dibinde torba (volva) vardır. Ölümcüldür.
Haritada mürekkep mantarı görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Coprinus comatus en.wikipedia.org
- First Nature: Coprinus comatus first-nature.com
- GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir