Tür haritası · Lepista nuda
Türkiye mor mantar haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Mor mantar (Lepista nuda) haritamızda Türkiye'de 21 ilden 70 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Ankara, Bolu ve Diyarbakır illerinden gelir; gözlemler en çok mart, kasım ve aralık aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 70
- il
- 21
- bölge
- 6
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- İstanbul19
- Ankara9
- Bolu8
- Diyarbakır7
- Manisa4
- Kırklareli3
- Yozgat2
- Elazığ2
- Muğla2
- Kocaeli2
- Düzce2
- Bursa1
- Kastamonu1
- Adıyaman1
- Aydın1
- Sakarya1
- Yalova1
- Gaziantep1
- Balıkesir1
- Osmaniye1
- Çankırı1
- Marmara 28
- İç Anadolu 12
- Karadeniz 11
- Doğu ve Güneydoğu 11
- Ege 7
- Akdeniz 1
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız mor mantar türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için mor mantar sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Mor mantar Bolu ve Karaman yörelerinde yerel adlarla bilinir ve yenir.
Mor mantar ile karışan zehirli türler
- Mor perdeli mantarlar Cortinarius spp. Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 28; İç Anadolu 12; Karadeniz 11; Doğu ve Güneydoğu Anadolu 11; Ege 7; Akdeniz 1. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Ankara, Bolu, Diyarbakır, Manisa, Kırklareli, Yozgat ve Elazığ.
Daha az kayıt bulunan iller: Muğla, Kocaeli, Düzce, Bursa, Kastamonu, Adıyaman, Aydın, Sakarya, Yalova, Gaziantep, Balıkesir, Osmaniye ve Çankırı. Kaydı olmayan bir ilde türün bulunmadığı söylenemez; kayıt yoğunluğu, o yörede kaç kişinin gözlem paylaştığını da yansıtır.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 30'i eylül–kasım, yüzde 25'i mart–mayıs, yüzde 4'i haziran–ağustos, yüzde 40'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar mart, kasım ve aralık. Temmuz, ağustos ve eylül aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Mor mantar Avrupa'da en çok ağustos–aralık arasında, ılık kışlarda daha geç çıkar; ara sıra yılın her ayında görülebilir. Türkiye'deki GBIF kayıtları kasım–aralıktadır.
Mor mantar karışık ormanlarda yaprak çürüntüsünde, çit diplerinde, hatta bahçe kompostunda çıkar; hem iğne hem geniş yapraklı ormanlarda görülür.
Mor perdeli mantarlar (Cortinarius spp., zehirli): Birçoğu zehirli olabilir: şapka altında örümcek ağı gibi perde kalıntısı, sapta halka izi ve pas kahvesi spor izi. Mor mantarın spor izi beyaz-pembedir.
Çayır mor mantarı (Lepista saeva, yenen): Çok benzer ama şapkası menekşe tonsuz.
Dumanlı mantar (Clitocybe nebularis, yenmez): Aynı yerde ve mevsimde çıkabilir, ama şapkası ve lamelleri gri-kremdir, mor ton yoktur ve kokusu ağırdır.
Mor mumsu mantar (Laccaria amethystina, yenmez): Küçük ve ince saplıdır; lamelleri seyrek, kalın ve mumsu görünümlüdür, spor izi beyazdır. Mor mantar iri, etli, kalın saplı ve sık lamellidir. Mor mumsu mantar topraktan arsenik biriktirebildiği için yenmez.
Sık sorulan sorular
Mor mantar Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 21 ilden 70 kayıt var; en çok İstanbul, Ankara, Bolu, Diyarbakır ve Manisa illerinden. Bölge olarak en çok Marmara, İç Anadolu ve Karadeniz.
Mor mantar hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok mart, kasım ve aralık aylarında. Mor mantar Avrupa'da en çok ağustos–aralık arasında, ılık kışlarda daha geç çıkar; ara sıra yılın her ayında görülebilir. Türkiye'deki GBIF kayıtları kasım–aralıktadır.
Mor mantar en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Ankara, Bolu ve Diyarbakır gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Mor mantar nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Mor mantar karışık ormanlarda yaprak çürüntüsünde, çit diplerinde, hatta bahçe kompostunda çıkar; hem iğne hem geniş yapraklı ormanlarda görülür.
Mor mantar hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Mor perdeli mantarlar (zehirli). Birçoğu zehirli olabilir: şapka altında örümcek ağı gibi perde kalıntısı, sapta halka izi ve pas kahvesi spor izi. Mor mantarın spor izi beyaz-pembedir.
Haritada mor mantar görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Collybia nuda en.wikipedia.org
- Vikipedi (TR): Lepista nuda tr.wikipedia.org
- First Nature: Lepista nuda first-nature.com
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir