Tür haritası · Armillaria mellea
Türkiye bal mantarı haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Bal mantarı (Armillaria mellea) haritamızda Türkiye'de 5 ilden 48 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Bolu, Osmaniye ve Düzce illerinden gelir; gözlemler en çok ekim, kasım ve aralık aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 48
- il
- 5
- bölge
- 3
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- Marmara 42
- Karadeniz 5
- Akdeniz 1
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız bal mantarı türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için bal mantarı sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Bal mantarının Türkiye kayıtları büyük ölçüde İstanbul'un kuzey ormanlarından gelir; Bolu, Düzce ve Yalova'da da kaydı var. KTÜ'nün yayını Karadeniz ladin ormanlarında Armillaria mellea'nın varlığını ve ağaçlara zararını inceler.
Bal mantarı ile karışan zehirli türler
- Ölümcül galerina Galerina marginata Ölümcül zehirli
- Kükürt başlı mantar Hypholoma fasciculare Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 42; Karadeniz 5; Akdeniz 1. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Bolu, Osmaniye, Düzce ve Yalova.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 45'i eylül–kasım, yüzde 0'i mart–mayıs, yüzde 4'i haziran–ağustos, yüzde 50'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar ekim, kasım ve aralık. Şubat, mart, nisan, mayıs, haziran ve eylül aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Bal mantarı sonbaharda, ilk yağmurlarla eylül sonundan aralığa dek çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekim–ocak arasında yoğundur.
Bal mantarı yapraklı ağaçların, daha az olarak iğne yapraklıların kök ve gövde diplerinde, kütüklerde yetişir; toprakta siyah ayakkabı bağcığına benzeyen kök benzeri iplikler (rizomorf) yayar.
Ölümcül galerina (Galerina marginata, ölümcül): Daha küçüktür, kütükte tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar; spor izi pas kahverengidir, halkası ince ve zarsıdır. Amatoksin içerir, ölümcüldür.
Kükürt başlı mantar (Hypholoma fasciculare, zehirli): Şapkası kükürt sarısıdır, lamelleri sarıdan yeşilimsiye ve mor-kahveye döner, halkası yoktur; tadı çok acıdır.
Halkasız bal mantarı (Armillaria tabescens, yenen): Sapında halka yoktur; bal mantarıyla aynı uyarılar geçerlidir.
Sık sorulan sorular
Bal mantarı Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 5 ilden 48 kayıt var; en çok İstanbul, Bolu, Osmaniye, Düzce ve Yalova illerinden. Bölge olarak en çok Marmara, Karadeniz ve Akdeniz.
Bal mantarı hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok ekim, kasım ve aralık aylarında. Bal mantarı sonbaharda, ilk yağmurlarla eylül sonundan aralığa dek çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekim–ocak arasında yoğundur.
Bal mantarı en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Bolu, Osmaniye ve Düzce gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Bal mantarı nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Bal mantarı yapraklı ağaçların, daha az olarak iğne yapraklıların kök ve gövde diplerinde, kütüklerde yetişir; toprakta siyah ayakkabı bağcığına benzeyen kök benzeri iplikler (rizomorf) yayar.
Bal mantarı hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Ölümcül galerina (ölümcül) ve Kükürt başlı mantar (zehirli). Daha küçüktür, kütükte tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar; spor izi pas kahverengidir, halkası ince ve zarsıdır. Amatoksin içerir, ölümcüldür.
Haritada bal mantarı görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Armillaria mellea en.wikipedia.org
- First Nature: Armillaria mellea first-nature.com
- GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir