Tür haritası · Astraeus hygrometricus
Türkiye yer yıldızı mantarı haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Yer yıldızı mantarı (Astraeus hygrometricus) haritamızda Türkiye'de 8 ilden 15 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt Muğla, Kırklareli, Manisa ve Afyonkarahisar illerinden gelir; gözlemler en çok ocak, mart ve aralık aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 15
- il
- 8
- bölge
- 4
- son kayıt
- 04.2026
İllere göre gözlem
- Ege 9
- Marmara 4
- İç Anadolu 1
- Akdeniz 1
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız yer yıldızı mantarı türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için yer yıldızı mantarı sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 15 kayıt vardır; en çok Muğla ve Kırklareli'nden, ayrıca Manisa, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Denizli ve İstanbul'dan. Kayıtlar Ege ve Akdeniz'in kuru, kumlu yamaçlarında yoğunlaşır.
Yer yıldızı mantarı ile karışan zehirli türler
- Sarı sert top mantarı Scleroderma citrinum Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Ege 9; Marmara 4; İç Anadolu 1; Akdeniz 1. En çok kayıt gelen iller sırasıyla Muğla, Kırklareli, Manisa, Afyonkarahisar, Ankara, Antalya, Denizli ve İstanbul.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 0'i eylül–kasım, yüzde 33'i mart–mayıs, yüzde 0'i haziran–ağustos, yüzde 66'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar ocak, mart ve aralık. Şubat, mayıs, haziran, temmuz, ağustos, eylül, ekim ve kasım aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Yer yıldızı mantarının meyve gövdesi aylarca dayanır, bu yüzden yıl boyu görülebilir; Türkiye kayıtlarımız aralık ile nisan arasındadır, en çok ocakta.
Kumlu, taşlı, kireçsiz ve kuru topraklarda; çam ve meşe gibi ağaçlarla ortaklık kurar. Yol kenarı, açık orman ve maki içinde tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.
Sarı sert top mantarı (Scleroderma citrinum, zehirli): Henüz açılmamış yer yıldızı küçük, sert bir top gibi görünür ve sarı sert top mantarıyla karışır. Sert top mantarının kabuğu sarımsı ve pullu, içi gençken mor-siyahtır; kollara ayrılmaz. Yer yıldızının dış kabuğu sonunda yıldız gibi açılır.
Toprak yıldızları (Geastrum spp., yenmez): Geastrum türlerinin kolları kuruyunca yeniden kapanmaz ve iç topun ağzı çoğunlukla düzgün, sivri ya da yivlidir. Yer yıldızının kolları kuru havada kapanır, iç yüzleri ağ gibi çatlaklıdır.
Puf mantarı (Lycoperdon perlatum, yenen): Puf mantarının dış kabuğu yıldız gibi açılmaz; gençken içi bembeyaz ve yumuşaktır, yüzeyi küçük sivri dikenlidir. Yer yıldızının genç topu serttir ve dış kabuğu kalın, kollu bir yıldıza ayrılır.
Sık sorulan sorular
Yer yıldızı mantarı Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 8 ilden 15 kayıt var; en çok Muğla, Kırklareli, Manisa, Afyonkarahisar ve Ankara illerinden. Bölge olarak en çok Ege, Marmara ve İç Anadolu.
Yer yıldızı mantarı hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok ocak, mart ve aralık aylarında. Yer yıldızı mantarının meyve gövdesi aylarca dayanır, bu yüzden yıl boyu görülebilir; Türkiye kayıtlarımız aralık ile nisan arasındadır, en çok ocakta.
Yer yıldızı mantarı en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt Muğla'da; ardından Kırklareli, Manisa ve Afyonkarahisar gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Yer yıldızı mantarı nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Kumlu, taşlı, kireçsiz ve kuru topraklarda; çam ve meşe gibi ağaçlarla ortaklık kurar. Yol kenarı, açık orman ve maki içinde tek tek ya da küçük gruplar hâlinde çıkar.
Yer yıldızı mantarı hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Sarı sert top mantarı (zehirli). Henüz açılmamış yer yıldızı küçük, sert bir top gibi görünür ve sarı sert top mantarıyla karışır. Sert top mantarının kabuğu sarımsı ve pullu, içi gençken mor-siyahtır; kollara ayrılmaz. Yer yıldızının dış kabuğu sonunda yıldız gibi açılır.
Haritada yer yıldızı mantarı görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Astraeus hygrometricus en.wikipedia.org
- First Nature: Astraeus hygrometricus first-nature.com
- iNaturalist: Astraeus hygrometricus (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir