Tür haritası · Lycoperdon perlatum
Türkiye puf mantarı haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Puf mantarı (Lycoperdon perlatum) haritamızda Türkiye'de 12 ilden 43 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Bolu, Muğla ve Manisa illerinden gelir; gözlemler en çok ocak, ekim ve aralık aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 43
- il
- 12
- bölge
- 5
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- İstanbul12
- Bolu11
- Muğla5
- Manisa4
- İzmir3
- Kırklareli2
- Trabzon1
- Isparta1
- Artvin1
- Yozgat1
- Aydın1
- Sakarya1
- Marmara 15
- Karadeniz 13
- Ege 13
- Akdeniz 1
- İç Anadolu 1
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız puf mantarı türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için puf mantarı sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Puf mantarının Türkiye kayıtları İstanbul, Muğla, İzmir ve Manisa'da yoğunlaşır; Artvin, Kırklareli, Sakarya, Trabzon ve Yozgat'ta da kaydı vardır.
Puf mantarı ile karışan zehirli türler
- Ölüm mantarı (yumurta evresi) Amanita phalloides Ölümcül zehirli
- Toprak topu Scleroderma citrinum Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 15; Karadeniz 13; Ege 13; Akdeniz 1; İç Anadolu 1. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Bolu, Muğla, Manisa, İzmir, Kırklareli, Trabzon ve Isparta.
Daha az kayıt bulunan iller: Artvin, Yozgat, Aydın ve Sakarya. Kaydı olmayan bir ilde türün bulunmadığı söylenemez; kayıt yoğunluğu, o yörede kaç kişinin gözlem paylaştığını da yansıtır.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 54'i eylül–kasım, yüzde 2'i mart–mayıs, yüzde 4'i haziran–ağustos, yüzde 38'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar ocak, ekim ve aralık. Şubat, mart, mayıs ve temmuz aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Puf mantarı yaz sonundan kışa kadar çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekim ve aralık–ocak aylarında yoğundur. Kuru gövdeleri aylarca yerinde kalır.
Puf mantarı yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda, orman kenarlarında ve yol boylarında, yaprak döküntüsü ya da çimen arasında gruplar hâlinde yetişir.
Ölüm mantarı (yumurta evresi) (Amanita phalloides, ölümcül): Yumurta evresindeki ölüm mantarı küçük beyaz bir topa benzer. Dikine ikiye kesildiğinde içinde şapka, lamel ve sapın taslağı görülür; puf mantarının içi ise tamamen düzdür.
Toprak topu (Scleroderma citrinum, zehirli): Kabuğu kalın, sarımsı ve pullu-çatlaklıdır; içi gençken bile mor-siyahtır. Zehirlidir.
Dev puf mantarı (Calvatia gigantea, yenen): Çok daha büyüktür (10–50 cm), yüzeyi pürüzsüz ve dikensizdir; aynı beyaz iç kuralı geçerlidir.
Pis kokulu boynuz mantarı (Phallus impudicus, yenmez): Boynuz mantarının yumurtası beyaz bir topa benzer, ama boyuna kesilince içinde jöle tabakası ve beyaz sap taslağı görülür. Puf mantarının içi baştan sona beyaz ve yumuşaktır.
Yer yıldızı mantarı (Astraeus hygrometricus, yenmez): Yer yıldızının genç topu serttir ve dış kabuğu kalın kollara ayrılarak yıldız gibi açılır. Puf mantarı yıldız gibi açılmaz, gençken içi beyaz ve yumuşaktır.
Sık sorulan sorular
Puf mantarı Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 12 ilden 43 kayıt var; en çok İstanbul, Bolu, Muğla, Manisa ve İzmir illerinden. Bölge olarak en çok Marmara, Karadeniz ve Ege.
Puf mantarı hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok ocak, ekim ve aralık aylarında. Puf mantarı yaz sonundan kışa kadar çıkar; Türkiye GBIF kayıtları ekim ve aralık–ocak aylarında yoğundur. Kuru gövdeleri aylarca yerinde kalır.
Puf mantarı en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Bolu, Muğla ve Manisa gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Puf mantarı nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Puf mantarı yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda, orman kenarlarında ve yol boylarında, yaprak döküntüsü ya da çimen arasında gruplar hâlinde yetişir.
Puf mantarı hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Ölüm mantarı (yumurta evresi) (ölümcül) ve Toprak topu (zehirli). Yumurta evresindeki ölüm mantarı küçük beyaz bir topa benzer. Dikine ikiye kesildiğinde içinde şapka, lamel ve sapın taslağı görülür; puf mantarının içi ise tamamen düzdür.
Haritada puf mantarı görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Lycoperdon perlatum en.wikipedia.org
- First Nature: Lycoperdon perlatum first-nature.com
- GBIF: Türkiye kayıtları gbif.org
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir