Tür haritası · Amanita rubescens
Türkiye kızaran gelin mantarı haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Kızaran gelin mantarı (Amanita rubescens) haritamızda Türkiye'de 6 ilden 37 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Rize, Kırklareli ve Bolu illerinden gelir; gözlemler en çok haziran, temmuz ve ekim aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 37
- il
- 6
- bölge
- 2
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- Marmara 29
- Karadeniz 8
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız kızaran gelin mantarı türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için kızaran gelin mantarı sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 37 kayıt vardır: 23'ü İstanbul'dan, diğerleri Rize, Kırklareli, Bolu, Yalova ve Sakarya'dandır. Kayıtlar Marmara ve Karadeniz ormanlarında yoğunlaşır.
Kızaran gelin mantarı ile karışan zehirli türler
- Panter mantarı Amanita pantherina Zehirli
- Sinek mantarı Amanita muscaria Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 29; Karadeniz 8. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Rize, Kırklareli, Bolu, Yalova ve Sakarya.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 45'i eylül–kasım, yüzde 0'i mart–mayıs, yüzde 45'i haziran–ağustos, yüzde 8'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar haziran, temmuz ve ekim. Şubat, mart, nisan ve mayıs aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Kızaran gelin mantarı yazın ve sonbaharda çıkar; Türkiye'deki gözlemler haziran ile kasım arasındadır.
Yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda, özellikle meşe, kayın, kestane ve çam altında; asit ve nötr topraklarda ağaç kökleriyle ortaklık kurar. Tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde çıkar.
Panter mantarı (Amanita pantherina, zehirli): Panter mantarının şapkası kahve-zeytin tonludur, pulcukları saf beyazdır, şapka kenarı çizgilidir; eti kesilince pembeleşmez, halkasının üstü çizgisizdir ve sap dibinde yaka gibi bir kese kenarı vardır.
Sinek mantarı (Amanita muscaria, zehirli): Şapkası parlak kırmızı ya da turuncu, pulcukları beyazdır; eti kesilince kızarmaz.
Gri amanita (Amanita excelsa, yenmez): Şapkası gri-kahve, pulcukları gridir; eti kesilince kızarmaz.
Sık sorulan sorular
Kızaran gelin mantarı Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 6 ilden 37 kayıt var; en çok İstanbul, Rize, Kırklareli, Bolu ve Yalova illerinden. Bölge olarak en çok Marmara ve Karadeniz.
Kızaran gelin mantarı hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok haziran, temmuz ve ekim aylarında. Kızaran gelin mantarı yazın ve sonbaharda çıkar; Türkiye'deki gözlemler haziran ile kasım arasındadır.
Kızaran gelin mantarı en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Rize, Kırklareli ve Bolu gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Kızaran gelin mantarı nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Yapraklı ve iğne yapraklı ormanlarda, özellikle meşe, kayın, kestane ve çam altında; asit ve nötr topraklarda ağaç kökleriyle ortaklık kurar. Tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde çıkar.
Kızaran gelin mantarı hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Panter mantarı (zehirli) ve Sinek mantarı (zehirli). Panter mantarının şapkası kahve-zeytin tonludur, pulcukları saf beyazdır, şapka kenarı çizgilidir; eti kesilince pembeleşmez, halkasının üstü çizgisizdir ve sap dibinde yaka gibi bir kese kenarı vardır.
Haritada kızaran gelin mantarı görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Amanita rubescens en.wikipedia.org
- First Nature: Amanita rubescens first-nature.com
- iNaturalist: Amanita rubescens (Türkçe ad ve Türkiye gözlemleri) inaturalist.org
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir