Tür haritası · Amanita phalloides
Türkiye ölüm mantarı haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Ölüm mantarı (Amanita phalloides) haritamızda Türkiye'de 12 ilden 37 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt İstanbul, Bolu, Kocaeli ve Kırklareli illerinden gelir; gözlemler en çok eylül, ekim ve kasım aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 37
- il
- 12
- bölge
- 5
- son kayıt
- 11.2026
İllere göre gözlem
- İstanbul16
- Bolu6
- Kocaeli3
- Kırklareli3
- Trabzon2
- Karaman1
- Osmaniye1
- İzmir1
- Kastamonu1
- Bartın1
- Yalova1
- Bursa1
- Marmara 24
- Karadeniz 10
- İç Anadolu 1
- Akdeniz 1
- Ege 1
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız ölüm mantarı türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için ölüm mantarı sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Ölüm mantarı Türkiye'nin her yanındaki ormanlarda görülebilir; GBIF kayıtları en çok Artvin, İstanbul ve Yalova'dadır.
Ölüm mantarı zehirlidir: karıştırıldığı türler
- Sarı şövalye mantarı Tricholoma equestre Zehirli
- Sarı sert top mantarı Scleroderma citrinum Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 24; Karadeniz 10; İç Anadolu 1; Akdeniz 1; Ege 1. En çok kayıt gelen iller sırasıyla İstanbul, Bolu, Kocaeli, Kırklareli, Trabzon, Karaman, Osmaniye ve İzmir.
Daha az kayıt bulunan iller: Kastamonu, Bartın, Yalova ve Bursa. Kaydı olmayan bir ilde türün bulunmadığı söylenemez; kayıt yoğunluğu, o yörede kaç kişinin gözlem paylaştığını da yansıtır.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 94'i eylül–kasım, yüzde 0'i mart–mayıs, yüzde 0'i haziran–ağustos, yüzde 5'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar eylül, ekim ve kasım. Şubat, mart, nisan, mayıs, haziran, temmuz ve ağustos aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Ölüm mantarı yaz başı ve sonbaharda ormanlarda sık görülür; Avrupa'da temmuz–kasım arasında çıkar. Türkiye'deki GBIF kayıtları ağustos ve ekim–kasımda yoğundur.
Ölüm mantarı yapraklı ağaçlarla, en çok meşe altında, ayrıca kayın, kestane, at kestanesi, huş, fındık, gürgen, bazen çam ve ladin altında çıkar. Kökenini Avrupa'dan alır ve ağaç dikimiyle başka kıtalara taşınmıştır.
Sarı şövalye mantarı (Tricholoma equestre, zehirli): Eskiden yenen sanılırdı, bugün zehirli kabul edilir (art arda yenince kas hasarı). Halka ve volva yoktur.
Sarı sert top mantarı (Scleroderma citrinum, zehirli): Sarı sert top mantarının kabuğu kalın ve pulludur, içi mor-siyahtır. Yumurta evresindeki ölüm mantarının içinde şapka ve lamel taslağı görülür.
Kültür mantarı ve çayır mantarları (Agaricus bisporus, yenen): Agaricus'un lamelleri pembeden kahveye döner, volvası yoktur. Ölüm mantarının lamelleri her zaman beyazdır. Açılmamış genç şapkada lamel görünmez: tehlike burada.
Saman mantarı (Volvariella volvacea, yenen): Onun da volvası vardır ama halkası yoktur. Bu benzerlik ölümlerin önemli nedenlerinden biridir.
Yeşil kırılgan mantar (Russula virescens, yenen): Yeşil şapkalı Russula'ların eti tebeşir gibi kırılır; ne halka ne volva vardır.
Sahte ölüm mantarı (Amanita citrina, yenmez): Şapkada krem lekeler, dibinde açık torba yerine kenarlı bir soğan; çiğ patates kokar.
Ölüm mantarı ölümcül bir türdür; yenmez. Aynı ormanda yenen türlerle birlikte çıkabilir. Zehirlenme şüphesinde 112, Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114 aranır.
Sık sorulan sorular
Ölüm mantarı Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 12 ilden 37 kayıt var; en çok İstanbul, Bolu, Kocaeli, Kırklareli ve Trabzon illerinden. Bölge olarak en çok Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu.
Ölüm mantarı hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok eylül, ekim ve kasım aylarında. Ölüm mantarı yaz başı ve sonbaharda ormanlarda sık görülür; Avrupa'da temmuz–kasım arasında çıkar. Türkiye'deki GBIF kayıtları ağustos ve ekim–kasımda yoğundur.
Ölüm mantarı en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt İstanbul'da; ardından Bolu, Kocaeli ve Kırklareli gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Ölüm mantarı nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Ölüm mantarı yapraklı ağaçlarla, en çok meşe altında, ayrıca kayın, kestane, at kestanesi, huş, fındık, gürgen, bazen çam ve ladin altında çıkar. Kökenini Avrupa'dan alır ve ağaç dikimiyle başka kıtalara taşınmıştır.
Ölüm mantarı hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Sarı şövalye mantarı (zehirli) ve Sarı sert top mantarı (zehirli). Eskiden yenen sanılırdı, bugün zehirli kabul edilir (art arda yenince kas hasarı). Halka ve volva yoktur.
Haritada ölüm mantarı görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Ölüm mantarı yenir mi?
Hayır. Ölüm mantarı ölümcül bir türdür. Zehirlenme şüphesinde belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
Tüm kaynaklar (6)
- Wikipedia (EN): Amanita phalloides en.wikipedia.org
- Vikipedi (TR): Köygöçüren mantarı tr.wikipedia.org
- First Nature: Amanita phalloides first-nature.com
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir