Tür haritası · Laccaria amethystina
Türkiye mor mumsu mantar haritası: nerede ve ne zaman çıkar?
Mor mumsu mantar (Laccaria amethystina) haritamızda Türkiye'de 7 ilden 16 doğrulanmış gözlemle kayıtlıdır. En çok kayıt Bolu, İstanbul, Kocaeli ve Rize illerinden gelir; gözlemler en çok temmuz, ekim ve kasım aylarında yapılmıştır.
- gözlem
- 16
- il
- 7
- bölge
- 2
- son kayıt
- 10.2026
İllere göre gözlem
- Marmara 9
- Karadeniz 7
Bağlantılı iller için il sayfamızda o ilde kaydedilen bütün türler var. Kayıt yoğunluğu gözlemcilerin nerede çalıştığını da yansıtır.
Hangi ayda çıkar?
Bu sayfa yalnız mor mumsu mantar türünün Türkiye'deki yerini anlatır: hangi illerde ve bölgelerde görüldüğünü, hangi aylarda kaydedildiğini ve hangi ortamda çıktığını. Noktalar GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı kayıtlardır; her ayın başında yeniden alınır ve bu sayfa kendiliğinden güncellenir.
Türü tanımak, yenip yenmediğini ve nasıl ayırt edildiğini öğrenmek için mor mumsu mantar sayfamıza bakın; burada tanım değil, konum ve mevsim bilgisi vardır. Bir kaydın olması mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez.
Kaynaklardaki Türkiye notu: Harita verimizde (GBIF ve iNaturalist) Türkiye'den 16 kayıt vardır: İstanbul ve Bolu dörder, Kocaeli 3, Rize 2; Balıkesir, Bursa ve Giresun birer. Tür ayrıca Trabzon Tonya'da yaprak döküntüsü arasında kaydedilmiştir (Uzun ve Kaya, 2022, KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi).
Mor mumsu mantar ile karışan zehirli türler
- Mycena pura Mycena pura Zehirli
- Inocybe geophylla var. lilacina Inocybe geophylla var. lilacina Zehirli
- Perdeli mantarlar Cortinarius spp. Zehirli
Kayıtların bölgelere dağılımı: Marmara 9; Karadeniz 7. En çok kayıt gelen iller sırasıyla Bolu, İstanbul, Kocaeli, Rize, Giresun, Balıkesir ve Bursa.
Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 68'i eylül–kasım, yüzde 0'i mart–mayıs, yüzde 25'i haziran–ağustos, yüzde 6'i aralık–şubat arasındadır. En yoğun aylar temmuz, ekim ve kasım. Şubat, mart, nisan, mayıs, haziran ve aralık aylarında haritamızda kayıt yok.
Kaynaklara göre: Mor mumsu mantar yaz sonundan kış başına kadar çıkar. Türkiye kayıtlarımız temmuz–kasım arasında ve ocakta; en çok ekimde.
Yaprak döken ve karışık ormanlarda, en çok kayın ve meşe altında, ayrıca iğne yapraklılarla; ağaç kökleriyle ortak yaşar (mikoriza). Yaprak döküntüsü ve yosun arasında tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde çıkar.
Mycena pura (Mycena pura, zehirli): Leylak ya da pembemsi bir şapkası ve ince sapı vardır, ama lamelleri soluk ve sıktır, ezilince belirgin turp kokusu verir. Muskarin içerir.
Inocybe geophylla var. lilacina (Inocybe geophylla var. lilacina, zehirli): Leylak rengi, ipeksi, ortası tümsekli bir şapkası vardır; lamelleri gri-kahverengi, spor izi kahverengidir. Muskarin içerir.
Perdeli mantarlar (Cortinarius spp., zehirli): Mor tonlu bazı perdeli mantarlar daha iri ve etlidir; gençken lamelleri örümcek ağı gibi bir perdeyle örtülüdür ve spor izi pas kahverengisidir.
Mor mantar (Lepista nuda, yenen): Mor mantar çok daha iri ve etlidir, sapı kalındır, lamelleri sık ve soluk menekşe rengidir; kokusu meyvemsidir ve spor izi soluk pembedir. Mor mumsu mantar küçük, ince saplı ve seyrek lamellidir.
Sık sorulan sorular
Mor mumsu mantar Türkiye'de nerede çıkar?
Haritamızda 7 ilden 16 kayıt var; en çok Bolu, İstanbul, Kocaeli, Rize ve Giresun illerinden. Bölge olarak en çok Marmara ve Karadeniz.
Mor mumsu mantar hangi ayda çıkar?
Kayıtlar en çok temmuz, ekim ve kasım aylarında. Mor mumsu mantar yaz sonundan kış başına kadar çıkar. Türkiye kayıtlarımız temmuz–kasım arasında ve ocakta; en çok ekimde.
Mor mumsu mantar en çok hangi ilde görülür?
En çok kayıt Bolu'da; ardından İstanbul, Kocaeli ve Rize gelir. Bu sıra gözlemci yoğunluğunu da yansıtır.
Mor mumsu mantar nerede yetişir, hangi ortamı sever?
Yaprak döken ve karışık ormanlarda, en çok kayın ve meşe altında, ayrıca iğne yapraklılarla; ağaç kökleriyle ortak yaşar (mikoriza). Yaprak döküntüsü ve yosun arasında tek tek ya da dağınık gruplar hâlinde çıkar.
Mor mumsu mantar hangi zehirli mantarla karışır?
En önemli benzerleri Mycena pura (zehirli), Inocybe geophylla var. lilacina (zehirli) ve Perdeli mantarlar (zehirli). Leylak ya da pembemsi bir şapkası ve ince sapı vardır, ama lamelleri soluk ve sıktır, ezilince belirgin turp kokusu verir. Muskarin içerir.
Haritada mor mumsu mantar görülen yerde toplayabilir miyim?
Kayıt, toplama izni anlamına gelmez. Devlet ormanında ticari toplama izne bağlıdır, millî parkta toplama yasaktır; gitmeden önce orman işletme şefliğine sorun.
Bu haritadaki kayıtlar ne kadar güncel?
Kayıtlar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; il listesi, ay dağılımı ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- Uzun ve Kaya (2022), KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi 25(1): Macromycetes Determined in Tonya (Trabzon) District dergipark.org.tr
Tüm kaynaklar (6)
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
- Wikipedia (EN): Laccaria amethystina en.wikipedia.org
- First Nature: Laccaria amethystina, Amethyst Deceiver first-nature.com
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir