Bölge · 73 gözlem
Güneydoğu Anadolu Bölgesi mantarları: hangi türler, ne zaman çıkar?
Haritamızda Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 73 doğrulanmış makro mantar gözlemi ve 31 tür var. En sık kaydedilenler çukur semer mantarı, mavi cincile, tüylü maymuncuk mantarı ve çiğ yalınetek mantarı; kayıtların çoğu mart, nisan ve ekim aylarında yapılmış.
- gözlem
- 73
- tür
- 31
- zehirli tür
- 2
- il
- 3
Bu sayfa Güneydoğu Anadolu Bölgesi için GBIF ve iNaturalist'teki araştırma düzeyi, koordinatlı ve lisanslı mantar kayıtlarından derlenir; her ayın başında harita verisiyle birlikte kendiliğinden tazelenir. Bir kaydın olması, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Kayıt sayısı, mantarın bolluğundan çok o yörede kaç kişinin gözlem tuttuğunu yansıtır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde en çok kaydedilen türler sırasıyla çukur semer mantarı (Dissingia leucomelaena), mavi cincile (Collybia nuda), tüylü maymuncuk mantarı (Schizophyllum commune), çiğ yalınetek mantarı (Conocybe tenera), kavak mantarı (Cyclocybe cylindracea), Bolbitius titubans, mürekkep mantarı (Coprinus comatus) ve sinek mantarı (Amanita muscaria). Bu türlerin 10 tanesi ansiklopedimizde ayrıntılı olarak anlatılır; aşağıdaki ızgarada kayıt sayısıyla birlikte fotoğraflı gösterilir.
Mevsim dağılımı: tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 16'i eylül–kasım, yüzde 68'i mart–mayıs arasındadır. En yoğun aylar mart, nisan ve ekim. Yağış, sıcaklık ve rakım mevsimi birkaç hafta öne ya da arkaya kaydırır.
Listenin devamında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaydı bulunan diğer türler: kıllı kırçıllı mantarı, bataklık mantarı, çöp mantarı, Psilocybe coronilla, Protostropharia semiglobata, Mycena pura, Morchella importuna, Irpex latemarginatus, kollu metelik mantarı, Macrocystidia cucumis, kırmızı kıvrıkbaş mantarı ve koca dalgatopu mantarı. Tek kayıtlı türler de haritada ayrı ayrı görünür; her nokta kendi GBIF ya da iNaturalist kaydına bağlanır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi içinde kaydın en çok geldiği iller: Diyarbakır, Gaziantep ve Adıyaman. Kaydı olmayan illerde mantar yok demek değildir; orada henüz az kişi gözlem paylaşmıştır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde görülen türler
-
Çukur semer mantarıDissingia leucomelaena
12
-
Mavi cincileCollybia nuda
9
-
Tüylü maymuncuk mantarıSchizophyllum commune
6
-
Çiğ yalınetek mantarıConocybe tenera
5
-
Kavak mantarıCyclocybe cylindracea
3
-
Bolbitius titubans
3
-
Mürekkep mantarıCoprinus comatus
3
-
Sinek mantarıAmanita muscaria
3
-
Kıllı kırçıllı mantarıInonotus hispidus
2
-
Bataklık mantarıLentinus tigrinus
2
-
Çöp mantarıCandolleomyces candolleanus
2
-
Psilocybe coronilla
2
-
Protostropharia semiglobata
2
-
Mycena pura
2
-
Morchella importuna
1
-
Irpex latemarginatus
1
-
Kollu metelik mantarıAgrocybe pediades
1
-
Macrocystidia cucumis
1
-
Kırmızı kıvrıkbaş mantarıEntoloma sericeum
1
-
Koca dalgatopu mantarıGeopora sumneriana
1
-
Kuş yuvası mantarıCyathus olla
1
-
Kurt kulağı mantarıSarcosphaera coronaria
1
-
Collybiopsis peronata
1
-
KanlıcaLactarius deliciosus
1
-
Karçanı mantarıHygrophorus chrysodon
1
-
Collybia sordida
1
-
Karakız mantarıTricholoma terreum
1
- Tricholoma caligatum 1
-
Sarı kulakCaloscypha fulgens
1
-
Sedir mantarıTricholoma anatolicum
1
- Trametes pubescens 1
Kayıt sayısına göre ilk 31 tür (toplam 31). Yenebilirlik yalnız ansiklopedimizdeki türlerde; bir kaydın olması toplanabileceği anlamına gelmez.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kaydedilen zehirli türler
- Sinek mantarı Amanita muscaria Zehirli 3 kayıt
- Kurt kulağı mantarı Sarcosphaera coronaria Zehirli 1 kayıt
Yerel adlar
- Kavak mantarı Cyclocybe cylindracea: söğüt mantarı, pioppino (kaynak: Wikipedia (EN): Cyclocybe aegerita)
- Mürekkep mantarı Coprinus comatus: tüylü mürekkep mantarı, avukat peruğu, çayır mürekkep mantarı, söbelen (kaynak: Wikipedia (EN): Coprinus comatus)
- Sinek mantarı Amanita muscaria: gelin mantarı (kaynak: Wikipedia (EN): Amanita muscaria)
- Kurt kulağı mantarı Sarcosphaera coronaria: çukurçanak, kuzu kulağı mantarı (kaynak: Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü: Mantar zehirlenmeleri ve başlıca zehirli mantarlar (PDF))
- Kanlıca Lactarius deliciosus: çıntar, çam melkisi, melki, çam mantarı (kaynak: Wikipedia (EN): Lactarius deliciosus)
- Karakız mantarı Tricholoma terreum: kara kafa, karaca, karakulak (kaynak: Allı, H. ve Şen, İ. (2016). Tricholoma Türlerinin Yenilebilirliği Üzerine Notlar. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi 4(3))
- Sedir mantarı Tricholoma anatolicum: katran mantarı (kaynak: Doğan H.H., Akata I. (2011). Ecological features of Tricholoma anatolicum in Turkey. African Journal of Biotechnology 10(59): 12626–12638 (Selçuk Üniversitesi açık arşiv))
İlgili rotalar
Bu yöre için henüz rota sayfamız yok. Kayıtların yoğunlaştığı ormanları yukarıdaki haritada görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde hangi mantarlar çıkar?
Haritamızdaki 73 gözleme göre Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 31 tür kaydedilmiştir. En sık görülenler çukur semer mantarı, mavi cincile, tüylü maymuncuk mantarı, çiğ yalınetek mantarı, kavak mantarı ve Bolbitius titubans.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mantar ne zaman çıkar?
Kayıtların en çok düştüğü aylar mart, nisan ve ekim. Tarihli kayıtların yaklaşık yüzde 16'i sonbaharda, yüzde 68'i ilkbaharda.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde zehirli mantar var mı?
Evet. Ansiklopedimizdeki zehirli ve ölümcül türlerden sinek mantarı ve kurt kulağı mantarı burada kaydedilmiştir.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mantarlara hangi yerel adlar verilir?
Kaynaklarda geçen halk adlarından bazıları: kavak mantarı: söğüt mantarı, pioppino; mürekkep mantarı: tüylü mürekkep mantarı, avukat peruğu, çayır mürekkep mantarı; sinek mantarı: gelin mantarı; kurt kulağı mantarı: çukurçanak, kuzu kulağı mantarı.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mantar toplamak serbest mi?
Devlet ormanlarında ticari toplama Orman Genel Müdürlüğü'nün iznine bağlıdır; millî park ve korunan alanlarda toplama yasaktır. Gitmeden önce orman işletme şefliğine ya da park müdürlüğüne sorun.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde mantar nerede toplanır?
Bu yöre için henüz bir rota sayfamız yok; haritada noktalara bakarak kayıtların yoğunlaştığı ormanları görebilirsiniz. Kayıt olması toplama izni olduğu anlamına gelmez.
Bu sayfadaki sayılar ne kadar güncel?
Sayılar GBIF ve iNaturalist'ten her ayın başında yeniden alınır; sayfadaki tür listesi, aylık grafik ve harita bu veriden kendiliğinden güncellenir.
Mantar zehirlenmesinde ne yapılır?
Belirti beklemeden 112 aranır; Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nin numarası 114'tür. Yenen mantardan bir parça ya da fotoğraf hastaneye götürülür.
Kaynaklar
- 6831 sayılı Orman Kanunu (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu, md. 14 (mevzuat.gov.tr) mevzuat.gov.tr
- Allı, H. ve Şen, İ. (2016). Tricholoma Türlerinin Yenilebilirliği Üzerine Notlar. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi 4(3) agrifoodscience.com
Tüm kaynaklar (16)
- Doğan H.H., Akata I. (2011). Ecological features of Tricholoma anatolicum in Turkey. African Journal of Biotechnology 10(59): 12626–12638 (Selçuk Üniversitesi açık arşiv) acikerisim.selcuk.edu.tr
- GBIF ve iNaturalist: Türkiye gözlem kayıtları (sitemizin haritası) gbif.org
- Wikipedia (EN): Cyclocybe aegerita en.wikipedia.org
- Vikipedi (TR): Kavak mantarı tr.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Candolleomyces candolleanus en.wikipedia.org
- First Nature: Psathyrella candolleana, Pale Brittlestem first-nature.com
- Wikipedia (EN): Crucibulum laeve en.wikipedia.org
- First Nature: Crucibulum laeve first-nature.com
- Wikipedia (EN): Sarcosphaera coronaria en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Coprinus comatus en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Amanita muscaria en.wikipedia.org
- Wikipedia (EN): Lactarius deliciosus en.wikipedia.org
- Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü: Mantar zehirlenmeleri ve başlıca zehirli mantarlar (PDF) web.archive.org
Veri kaynağı ve lisans
Gözlemler GBIF.org (insan gözlemi ve herbaryum örneği; coğrafi sorunu işaretli kayıtlar hariç) ve iNaturalist araştırma düzeyi kayıtlarından, 2 Kasım 2026 tarihinde alındı. Yalnız makro mantarlar (Agaricomycetes, Pezizomycetes) ve tür düzeyinde adlandırılmış kayıtlar. Her nokta kendi kaydına bağlanır; kaydeden kişi ve lisans (CC0, CC BY, CC BY-NC) kayıtta yazılıdır.
Harita: © OpenStreetMap katkıcıları. İl merkezleri: Wikidata. Bölge, kaydın GADM il adından; il adı olmayan kayıtta en yakın il merkezinden belirlenir. Korunan türlerde (iNaturalist "tehdit altında" ya da IUCN VU/EN/CR) konum ~10 km'ye yuvarlanır; iNaturalist'in gizlediği konumlar "yaklaşık" yazar.
Bir gözlem, mantarın o gün orada görüldüğünü gösterir; bugün orada olduğunu ya da toplanabileceğini göstermez. Gözlem sayısı, mantarın bolluğundan çok o bölgede kaç kişinin kayıt tuttuğunu yansıtır.
Son güncelleme: Hazırlayan: Poros Mantar editörlüğüDüzeltme bildir