Sana en yakın mantar nerede?

Türkiye mantar haritası ne gösterir?

Harita, mantar türlerinin Türkiye'de koordinatlı olarak kaydedildiği noktaları gösterir. Veriler, uluslararası biyoçeşitlilik veri ağı GBIF'ten ve iNaturalist'in araştırma düzeyindeki gözlemlerinden gelir; GBIF'teki kayıtlar gözlemlerin yanında herbaryum örneklerini de içerir.

Her nokta, birinin o türü o yerde gördüğü, fotoğrafladığı ya da örneklediği bir kaydı temsil eder. Bu yüzden harita bir türün nerede yaşayabileceğine dair ipucu verir; bir türün nerede olmadığını ise göstermez.

Veriler nereden geliyor ve nasıl işleniyor?

Harita verisi GBIF ve iNaturalist kayıtlarından derlenir ve kayıtlar illere göre gruplanır. Kullandığımız yöntemin ana hatları şunlardır:

• GBIF'ten Türkiye'deki koordinatlı, coğrafi hata işareti taşımayan, gözlem ya da müze örneği türündeki şapkalı mantar ve kuzugöbeği akrabası kayıtlar alınır.
• iNaturalist'ten yalnız araştırma düzeyindeki (topluluk tarafından doğrulanmış) gözlemler alınır.
• Kaydın ili, GBIF'teki il bilgisinden ya da yoksa en yakın il merkezinden belirlenir.
• Korunan türlerin konumları yaklaşık 10 km'lik hassasiyete yuvarlanır; iNaturalist'te gizlenmiş konumlar yaklaşık olarak gösterilir.
• Fotoğraflarda yalnız serbest lisanslı (CC0, CC BY, CC BY-SA) görseller kullanılır.

Haritadaki kayıtlar nasıl okunur?

Bir ilde çok kayıt olması, o türün orada daha bol olduğunu değil, o ilde daha çok gözlem yapıldığını da gösterebilir. İstanbul gibi kalabalık şehirlerde ve doğa gözlemcilerinin sık gittiği bölgelerde kayıt sayısı doğal olarak yüksektir.

Kaydı olmayan bir il, türün orada bulunmadığı anlamına gelmez. Örneğin ak ölüm meleğinin GBIF'te koordinatlı Türkiye kaydı henüz yoktur; bu, türün yokluğunu değil kayıt eksikliğini gösterir.

Kayıtlar türün tarihsel olarak görüldüğü yerleri gösterir. Ormanın kesilmesi, yangın ya da kuraklık gibi değişiklikler sonucunda bir noktadaki tür artık orada olmayabilir; tersine, yangından sonra kuzugöbeğinin bolca çıktığı alanlar da kaydedilmiştir.

Gözlem, toplama izni değildir

Haritadaki bir gözlem noktası, o alanda mantar toplanabileceği anlamına gelmez. Korunan alanlarda, milli parklarda ve özel arazide toplama yasak ya da izne bağlı olabilir; bu kuralları önceden ilgili kurumdan öğrenmek toplayıcının sorumluluğundadır.

Haritada zehirli ve ölümcül türlerin kayıtları da vardır. Ölüm mantarının GBIF kayıtları en çok Artvin, İstanbul ve Yalova'da, sinek mantarınınkiler Karadeniz ve Marmara ormanlarında yoğunlaşır. Bir türün haritada görünmesi onu güvenli yapmaz; yemek için toplanan her mantarı uzman kesin tanımalıdır.

Harita, rotalar ve takvim birlikte nasıl kullanılır?

Harita bir türün nerede kaydedildiğini, mantar takvimi ne zaman çıktığını, mantar rotaları ise yürüyüş için uygun güzergâhları gösterir. Üçünü birlikte kullanmak, bir doğa yürüyüşünü planlamanın en iyi yoludur.

Bulduğunuz bir mantarın fotoğrafını çekip iNaturalist'e yüklemek, haritadaki boşlukları doldurmaya yardım eder. Toplamadan fotoğraflamak da bir katkıdır.